The Digital Europe Programme: Türkiye’s Expectations and Contributions to the Programme

Öz

Digitalization has played a significant role in the relationship between the European Union and Türkiye since the beginning of the 2000s. It constitutes a significant component of strategic economic and technological cooperation beyond the political vision of the European Union (EU). Türkiye either participates as a partner in the European Union’s digital transformation programs in line with its objectives of economic development and technological advancement, or closely monitors these processes. Research on the Digital Europe programme remains quite limited, and there is no study that specifically examines Türkiye’s position in this programme. The programme specifically focuses on the key issues of contemporary digital transformation, with objectives including artificial intelligence, high-performance computing, cybersecurity, digital skills, semiconductors, and digital capacity building. The objectives of the programme, the expectations of Türkiye and its potential contributions are the main research questions. It utilizes the document analysis technique to analyze data from EU documents, records of video conferences organized by the Directorate for EU Affairs, and official websites. This study explains the opportunities for Türkiye, and emphasizes the importance of broader and deeper participation in the programme. Moreover, it highlights Türkiye’s impact on the achievement of the EU’s programme objectives.

Anahtar Kelimeler

• Digital Europe
• European Union Policies
• Artificial Intelligence
• Cybersecurity
• Semiconductors

Dijital Avrupa Programı: Türkiye’nin Beklentileri ve Programa Katkıları

Öz

Dijitalleşme Türkiye ve Avrupa Birliği ilişkilerinde 2000’lerin başından bu yana önemli bir yer tutmaktadır. Avrupa Birliği’nin politik vizyonunun ötesinde, ekonomik ve teknolojik alanlarda stratejik iş birliklerinin önemli bir parçasını oluşturmaktadır. Türkiye, AB’nin dijital dönüşüm programlarında ekonomik kalkınma ve teknolojik gelişme hedefleriyle ortak olarak yer almakta ve bu süreçleri yakından takip etmektedir. Dijital Avrupa Programını açıklayan çalışmalar oldukça sınırlıdır. Türkiye’nin bu programdaki yerini spesifik olarak açıklayan bir çalışmaya ise rastlanmamaktadır. Program özellikle yapay zekâ, yüksek başarımlı hesaplama, siber güvenlik, dijital beceriler, yarı-iletkenler, dijital kapasite artırımı gibi hedefleriyle dijital dönüşümün ana meselelerine odaklanmaktadır. Programın amaçları, Türkiye’nin beklentileri ve katkısının ne olduğu bu araştırmanın ana sorularıdır. Çalışma, belge analizi tekniğinden yararlanarak, AB belgeleri, AB Başkanlığı tarafından gerçekleştirilen video-konferans kayıtları ve resmi internet sitelerindeki verileri incelemektedir. Çalışma, programın Türkiye için sunduğu fırsatları açıklamakta ve programa daha geniş ve derin bir katılımın önemini vurgulamaktadır. Ayrıca, Türkiye’nin AB’nin programın amaçlarına ulaşmasındaki etkisi üzerinde durmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Dijital Avrupa
• Avrupa Birliği Politikaları
• Yapay Zekâ
• Siber Güvenlik
• Yarı-iletkenler

Etik Beyan

Bu çalışmada etik kurul onayı gerektiren bir veri toplama tekniğine başvurulmamıştır.

Kaynakça

1. AB Başkanlığı (2021). Dijital Avrupa Programı. 1 Ekim 2025 tarihinde https://www.ab.gov.tr/dijital-avrupa-programi-tanitimi_52888.html adresinden alınmıştır.
2. AB Başkanlığı (2024). Dijital Avrupa Programı. 1 Ekim 2025 tarihinde https://www.ab.gov.tr/dijital-avrupa-programi-digital-europe-_53088.html adresinden alınmıştır.
3. Abdelhafez, A. M. (2025). Devletin idari yapısının etkinliğinin artırılmasında dijital dönüşümün rolü: Mısır ve Türkiye karşılaştırması [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Süleyman Demirel Üniversitesi, 2025.
4. Akçakaya, M. (2017). E-Devlet anlayışı ve Türk kamu yönetiminde E-Devlet uygulamaları, Yüzüncü Yıl Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 3, 8-31.
5. Alkan, Ö. & Ünver, Ş. (2020). Türkiye’de E-Devlet hizmetlerinin kullanımını etkileyen faktörlerin analizi, Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 34(4), 1431-1453.
6. Aydın, M. D. (2005). E-Avrupa+ ve Türkiye: bilgi teknolojileri alanında Avrupa Birliği kriterlerine uyum. H.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 23(1), 287-311.
7. Babaoğlu, C., Uslu, S. & Beyribey, Y. E. (2023). Gelenekten Geleceğe Dijitalin Yüzyılı, S. Uslu, C. Babaoğlu & Y. E. Beribey (Ed.). Dijitalin Yüzyılı (323-332). İstanbul: SETA Yayınları.
8. Bağator, B. (2023). Dijital dönüşüm sürecinin Türk kamu yönetiminin yapısal ve işlevsel sorunlarına etkisi. [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Selçuk Üniversitesi.

9. Baştan, S., & Gökbunar, R. (2016). Kamu hizmetlerinin sunumunda E-Devletle ilgili yeni gelişmeler: Tümleşik E-Devlet sistemlerine doğru. Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 19(1), 71-89.
10. Bıçakçı, A. S. (2024). Digital Europe Program: nurturing technological sovereignty for a resilient European digital ecosphere. Ankara Avrupa Çalışmaları Dergisi, 23, (Özel Sayı -Future of Europe: Reflections from Türkiye), 135-74.
11. Bincan, S. (2020). E-Devlet uygulamaları üzerine bir inceleme: Polonya ve Slovakya örneği. ASSAM Uluslararası Hakemli Dergi, 7(16).
12. CBDDO (2025). Dijital Avrupa Programı (DAP) 2 Ekim 2025’de https://cbddo.gov.tr/SharedFolderServer/Genel/File/dap_sss_final.pdf adresinden alınmıştır.
13. Çanga, H. D. (2024). Türk kamu yönetimi sisteminde dijital dönüşüm süreci [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Çankırı Karatekin Üniversitesi.
14. Çayhan, B. E. (2008). Implementing e-government in Turkey: A comparison of online public service delivery in Turkey and the European Union. The Electronic Journal of Information Systems in Developing Countries, 35, 1-11.
15. Çelen, F. K., Çelik, A., & Seferoğlu, S. S. (2011). Türkiye’deki E-Devlet uygulamalarının değerlendirilmesi. Akademik Bilişim Konferansı, Malatya, İnönü Üniversitesi, 59-67.
16. Demirhan, K. (2024). E-Devlet ve e-katılım bağlamında Türkiye ve AB dijital toplum istatistiklerinin karşılaştırmalı analizi. Ekonomi İşletme Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Dergisi (JEBPIR), 10(2), 368-394.
17. Demirkıran, S. (2025). Avrupa Birliği’nde kamu yönetiminin dijital dönüşümü: Avrupa bütünleşmesi sürecinde teknoloji ve yenilik yönetiminin rolü ve gelecek vizyonları. Ankara Avrupa Çalışmaları Dergisi 24(1), 1-32.
18. Duymaz Hasar, İ. (2025). Türkiye'de sağlıkta dijital dönüşüm süreci: Aile sağlığı merkezleri üzerine bir alan araştırması [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
19. EU NEWS (2023). Commission opens Digital Europe Programme to Türkiye, https://enlargement.ec.europa.eu/news/commission-opens-digital-europe-programme-turkiye-2023-09-01_en
20. EUR-Lex (2025). Digital Europe Programme (2021–2027), 30 Eylül 2025 tarihinde https://eur-lex.europa.eu/EN/legal-content/summary/digital-europe-programme-2021-2027.html. adresinden alınmıştır.
21. EUR-Lex (2001). Making a success of enlargement. 19 Eylül, 2025 tarihinde https://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=COM:2001:0700:FIN:EN:PDF adresinden alınmıştır.
22. EUR-Lex (2003). E-Europe 2002. 18 Eylül 2025 tarihinde https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=LEGISSUM:l24226a&frontOfficeSuffix=%2F adresinden alınmıştır.
23. EUR-Lex (2005). E-Europe - An information society for all. 17 Eylül 2025 tarihinde https://eur-lex.europa.eu/EN/legal-content/summary/eeurope-an-information-society-for-all.html adresinden alınmıştır.
24. Eur-Lex (2006). i2010 E-Government Action Plan. 19 Eylül, 2025 tarihinde https://eur-lex.europa.eu/EN/legal-content/summary/i2010-egovernment-action-plan.html adresinden alınmıştır.
25. Eur-Lex (2009). i2010: Information society and the media working towards growth and jobs. 19 Eylül 2025 tarihinde https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=LEGISSUM:c11328&frontOfficeSuffix=%2F adresinden alınmıştır.
26. EUR-Lex (2010). E-Europe 2005. 18 Eylül 2025 tarihinde https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=LEGISSUM:l24226&frontOfficeSuffix=%2F adresinden alınmıştır.
27. EUR-Lex (2020). Horizon Europe. 20 Eylül 2025 tarihinde https://eur-lex.europa.eu/EN/legal-content/glossary/horizon-2020.html adresinden alınmıştır.
28. EUR-Lex (2021a). Horizon Europe - the framework programme for research and innovation, laying down its rules for participation and dissemination. 1 Ekim 2025 tarihinde https://eur-lex.europa.eu/EN/legal-content/summary/horizon-europe-the-framework-programme-for-research-and-innovation-laying-down-its-rules-for-participation-and-dissemination.html adresinden alınmıştır.
29. EUR-Lex (2021b) Regulation (EU) 2021/694. 4 Ekim 2025 tarihinde https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2021/694/oj/eng adresinden alınmıştır.
30. EUR-Lex (2023). Regulation (EU) 2023/1781. 10 Ekim 2025 tarihinde https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2023/1781/oj/eng, adresinden alınmıştır.
31. European Commission (2001). E-Europe+2003 A co-operative effort to implement the information society in Europe Action Plan. 19 Eylül 2025 tarihinde https://www.artefaktum.hu/eu/eEurope_plus2003.pdf adresinden alınmıştır.
32. European Commission (2015). A Digital Single Market Strategy for Europe, 1-20. 7 Ekim 2025 tarihinde https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex:52015DC0192 adresinden alınmıştır.
33. European Commission (2020a). A European strategy for data. 30 Eylül 2025 tarihinde https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A52020DC0066&qid=1760353160369 adresinden alınmıştır.
34. European Commission (2020b). Associated countries. 30 Eylül 2025 tarihinde https://ec.europa.eu/research/participants/data/ref/h2020/grants_manual/hi/3cpart/h2020-hi-list-ac_en.pdf adresinden alınmıştır
35. European Commission (2021). 2030 Digital Compass: the European way for the Digital Decadeh, 30 Eylül 2025 tarihinde https://eur-lex.europa.eu/legal-content/en/TXT/?uri= CELEX%3A52021DC0118 adresinden alınmıştır.
36. European Commission (2025a). The Digital Europe Programme. 30 Eylül, 2025 tarihinde https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/activities/digital-programme adresinden alınmıştır.
37. European Commission (2025b). EU funded projects, 10 Ekim 2025 tarihinde https://ec.europa.eu/info/funding-tenders/opportunities/portal/screen/opportunities/ projects-results?order=DESC&pageNumber=1&pageSize=50&sortBy=title&is ExactMatch=true&frameworkProgramme=43152860) adresinden alınmıştır.
38. European Commission (2025c). The DIGITAL Dashboard. 4 Kasım 2025 tarihinde https://dashboard.tech.ec.europa.eu/qs_digit_dashboard_mt/public/extensions/CNECT_DIGITAL_dashboard/CNECT_DIGITAL_dashboard.html adresinden alınmıştır.
39. European Union (2020). 2021-2027 Digital Education Action Plan resetting education and training for the digital age. Europen Commision.
40. European Union (2025). The European high performance computing joint undertaking. 4 Kasım 2025 tarihinde https://www.eurohpc-ju.europa.eu/about/discover-eurohpc-ju_en adresinden alınmıştır.
41. Eurostat (2025). Glossary: Candidate countries. 2 Kasım 2025 tarihinde https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Glossary:Candidate_countries adresinden alınmıştır.
42. Göksun, Y. (2022). AB dijital tek pazar telif hakları direktifi ve Türkiye’deki durum. SETA Perspektif.
43. Güç, E. (2025). Türk kamu yönetiminde dijital dönüşüm. [Yayınlanmamış Doktora Tezi] Kütahya Dumlupınar Üniversitesi.
44. IPA (2023). Digital Europe Program pariticipation agreement signed. 1 Ekim 2025 tarihinde https://ipa.gov.tr/en/digital-europe-program-participation-agreement-signed/ adresinden alınmıştır.
45. IPA (2025). Dijital Avrupa Programı. 30 Eylül 2025 tarihinde https://ipa.gov.tr/dijital-avrupa-programi/ adresinden alınmıştır.
46. Karkın, N. (2013). Türkiye’de E-Devlet politikalarının değerlendirilmesi. M. Yıldız & M. Z. Sobacı (Ed.) Kamu Politikası: Kuram ve Uygulama (670-698). Ankara: Adres Yayınları.
47. Koşar, M. E. (2023). Dijital dönüşüm ve yapay zekânın kamu yönetimine etkisi, [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Selçuk Üniversitesi.
48. Kotan, T. (2023). Yeni kamu yönetimi yaklaşımı bağlamında vergide dijital dönüşümün mükellefler üzerindeki etkisi: Ardahan ili örneğinde nitel bir araştırma. [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Ardahan Üniversitesi.
49. Kösecik M. & Karkın, N. (2004). Elektronik Devlet: amaçlar, sorunlar ve uygulamalar. A. Yılmaz & M. Ökmen (Ed.) Kamu yönetimi: kuram ve uygulama (97-129). Gazi Kitabevi.
50. Kutlu, O. & Sevinc, I. (2010). An overview of the E-Government initiatives in Turkey in respect to the EU accession process, International Journal of E-Business and E-Government Studies, 2(2), 1-12.
51. OECD (2020). Digital Government Index: 2019 results - OECD Public Governance Policy Papers No. 03. OECD Publishing.
52. Okcu, M. & Düz, S. (2023). Dijital çağ başlarken: Avrupa Birliği’nin dijitalleşme ve yapay zekâ stratejileri. Süleyman Demirel Üniversitesi İİBF Dergisi, 28(2), 221-240.
53. Över, A. S. & Kaya, T. (2021). Elektronik devlet uygulamalarının ‘de jure ve de facto ülke’ bakış açısıyla incelenmesi: Ankara ve Lefkoşa karşılaştırması. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 46, 1-30.
54. Özer, G. S. (2023). E-Devlet alanında yapılmış tezlerin sistematik derlemesi: 2003-2022. Assam Uluslararası Hakemli Dergi, 10(22), 50-65.
55. Özlü, T. Ç. (2002). E-Avrupa+, Avrupa bilgi toplumu ve Türkiye. Ankara Avrupa Çalışmaları Dergisi, 1(2), 153-69.
56. Pinto, H., Nogueira, C. & Vieira, G. (2023). Digitalisation landscape in the European Union: Statistical insights for a Digital Transformation. European Public & Social Innovation Review, 8(1), 20-38.
57. Resmi Gazete (2025). Bazı Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde Değişiklik Yapılmasına Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (Kararname No:183, Tarih: 28.03.2025, Sayı 32855)
58. Ruohonen J. & Timmers, P. (2025). Early perspectives on the digital europe programme. arXiv:2501.03098. https://doi.org/10.48550/arXiv.2501.03098
59. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı (2025). Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik Sıralaması Araştırmaları (SEGE). 18 Kasım 2025 tarihinde https://www.sanayi.gov.tr/merkez-birimi/b94224510b7b/sege adresinden alınmıştır.
60. Sancak, H.Ö. & Güleç, S. (2010). Towards e-government transformation in Turkey: Policy and implementation. Reddick, C. G., (Ed.) Comparative E-Government, Integrated Series in Information Systems 25 (331-352). Springer.
61. Şahin, A. & Örselli, E. (2003). E-Devlet anlayışı sürecinde Türkiye. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9, 343-356.
62. Temur, N. (2013). Kamuda e-dönüşüm araştırmaları ve Türkiye için sonuçlar. Polis Bilimleri Dergisi, 15(1), 31-62.
63. Ticaret Bakanlığı (2018). Avrupa Dijital Tek Pazar Stratejisi, 7 Ekim 2025 tarihinde https://ticaret.gov.tr/blog/sektor-haberleri/avrupa-dijital-tek-pazar-stratejisi#:~:text=Dijital%20Tek%20Pazar%20Stratejisi%20%C3%BC%C3%A7,ekonomisinin%20b%C3%BCy%C3%BCme%20potansiyelinin%20maksimize%20edilmesi adresinden alınmıştır.
64. Uslu, S. & Babaoğlu, C. (2023). Dijital dönüşüm ve dijital devlete genel bakış. S. Uslu, C. Babaoğlu ve Y. E. Beribey (Ed.) Dijitalin Yüzyılı (19-32). SETA Yayınları.
65. Usta, S. & Bilici, G. (2022). Analysis of the digitization process of Turkish public administration based on the perspective of Digital Government Index and E-Government Development Index. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 5(3), 588-601.
66. Ünal Bayram, M. (2023). Dijital Devlet ve Türkiye. S. Uslu, C. Babaoğlu ve Y. E. Beribey (Ed.) Dijitalin Yüzyılı (33-69). SETA Yayınları.
67. Yalçınkaya, B. (2019). Üniversite öğrencilerinin E-Devlet algısı: memnuniyet, güven ve kullanım devamlılığı niyeti üzerine bir araştırma. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, 59(1), 370-397.
68. Yıldırım, K. (2022). Ulusal ve yerel E-Devlet gelişimi arasındaki nedensellik durumu ve temel belirleyicileri, Akademik Yaklaşımlar Dergisi, 13(1), 270-297.
69. Yıldız, M. & Karakaya Polat, R. (2012). Türkiye’deki E-Devlet araştırma ve uygulamalarının eleştirel bir değerlendirmesi ve öneriler. M. Z. Sobacı & M. Yıldız (Ed.) E-Devlet: kamu yönetimi teknoloji ilişkisinde güncel yaklaşımlar (623-648). Nobel Yayın Dağıtım.
70. Yıldız, M. (2007). Uluslararası kuruluşların Türkiye’nin E-Devlet siyasalarına etkisi, Amme İdaresi Dergisi, 40(2), 39-55.
71. Yurttakal, C. (2022). Türk kamu ihale sisteminde dijital dönüşüm: Bir E-Devlet projesi olarak elektronik ihale. [Yayınlanmamış Doktora Tezi] Kırıkkale Üniversitesi.