Öz

Caliphate had played a very important in both domestic and foreign poli- ties of Ottoman Empire, especially during the reıgn of Abdulhamid II, but It could not always refrain from serving to the interests of the foreign powers. We also see that Caliphate assumed important roles in the struggle for saving the Turkish nation whose land was almost completely invaded at the end of World War I. The fact that religious elements and the Caliphate have been stili dominant in the mind’s of Turkish people. It is clear that with the Constitutıon on 20th January 1921. Sovereignty was unconditionally given to the nation and the Sultanate became null and void. The fact that Ankara was adopted as Capital city on 13th October 1923 and declaration of the Republic of Turkey on, 29th October 1923 oficially Sym¬bol ized the realization of a new State İn Turkey, which was then very dİferent from the former regime in every aspect. As a result of voting performed, in 3rd March 1924, in the Turkish Great National Assembly the Calphate was abolished, The abolishment of the Caliphate can be evaluated as the most meaninful sign that Republic of Turkey shall burn the ships and continue in this direction, Abolishment of the Caliphate, was the most important step in the efforts to dominate not religious post but will of the nation in the administratıon of the state. With this step, the most important legal bases of a national, secular, democratic and modern State has been completed.

Anahtar Kelimeler

• Atatürk,Modern State,The Caliphate,Turkish Foreign Polİcy,Turkish Republic

Abolishment of The Caliphate And Turkey’s Transformation to Modern State

Öz

ÖZET Hilafet Osmanlı devletinin iç ve dış siyasetinde bilhassa II. Abdülhamid döneminde çok önemli bir rol oynamıştır. Fakat yabancı devletlerin çıkarlarına hizmet etmekten hiçbir zaman kurtulamamıştır. Hilafet birinci dünya savaşı sonunda toprakları işgal edilen Türk milletinin kurtuluş mücadelesinde de önemli rol oynamıştır. Zira halkın zihninde dini unsurların ve hilafetin baskın bir yeri vardı. 20 Ocak 1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu’nun hakimiyeti kayıtsız şartsız millete vermesi ile saltanatın gereksiz bir hale geldiği açıktır. Ankara’nın 13 Ekim 1923’te başkent olarak belirlenmesi ve 29 Ekİm’de Cumhuriyet’in ilanı, Türkiye’de eski rejimden tamamen farklı yeni bir devletin kuruluşunun gerçekleştiğini resmen ortaya koymuştur. Sonuçda 3 Mart 1924 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde yapılan oylama ile halifelik kaldırılmıştı. Halieliğin kaldırılması Türkiye Cumhuriyeti’nin eski yönetim anlayışı ile bağlarını kopardığını ve bu yönde devam edeceğini gösteren en manalı işaret olarak değerlendirilebilir. Hilafetin kaldırılması devlet yönetiminde dini makamların belirleyiciliği yerine milletin iradesini koyma çabalarındaki en önemli adımdır. Bu adımla millî, lâik, demokratik ve modem bir devletin kanuni temelleri tamamlanmış olmaktaydı

Anahtar Kelimeler

• Atatürk,Modern Devlet,Hilafet,Türk Dış Politikası,Türkiye Cumhuriyeti

Kaynakça

1. For above mentioned approach of Abdulhamid II, see Ayşe Osmanoğlu, Babam Sultan Abdülha- mid, İstanbul 1983. Eraslan, Ibid. p. 361. Documents of British Foreign Office have extensive irsformation above mentioned matter. See FO 371 ! 6243. Erol Güngör, İslamın Bugünkü Meseleleri, İstanbul 1989, pp. 177-200, Speech dated 24Ih ApriJ 1920 dellvered iıı Turkish Great National Assembly “speech on govem- mental organ i zati on.” Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri I, Ankara 1997, p. 62;
2. Samet Ağaoğkı, Kuvayi Milliye Ruhu, Ankara 1981, p. 36; Kazan Öztiîık, Atatürk’ün TBMM Açık ve Gizli Oturumlarındaki Konuşmaları I,, Ankara 1990, pp. 73-74. Söylev ve Demeçler I, p. 61. Mustafa Kemal Atatürk, Nutuk I, İstanbul 1973, p. 119. Atatürk, Nutuk II, p, 691. M. Müfit Kansu, Erzurum’dan Ölümüne Kadar Atatürkle Beraber I, Ankara 1988, pp. İ31 -. Suna Kili - A. Şeref Gözübüyük, Türk Anayasa Metinleri, İstanbul 1985, p. 95.
3. Mime Kemal Öke, Hilafet Hareketleri, Ankara 1991, pp, 98 - 100. For extensİve Information on these debates, please see Mustafa Bıyıklı, Hilafetin Kaldırılması¬nın Türkiye’de ve İslam Dünyasındaki Yankıları, İstanbul Üniversitesi, Sosyal
4. Bilimler Enstitüsü Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul 1997; Öke Ibid., p. 102. Öke, Ibid., p. 112. The concern as to the weapon can be against us with intervention from outside. Arı İnan, Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün 1923 Eskişehir - İzmit Konuşmaları, Ankara 1996, pp. 70 - 72. Nutuk, II, pp. 846 - 48. TBMM Zabıt Ceridesi, II, Devre II, İçtima Senesi VII, p. 27 - 29; Seçil Akgün, Hilafetin Kal-dırılması ve Laiklik (1924 - 1928), Ankara (undated), pp. İ76-178. TBMM Zabıt Ceridesi, II, Devre II, İçtima Senesi VII, pp. 40-61 Akgün, Hilafet, p. 190. TBMM Zabıt Ceridesi, II, Devre II, İçtima Senesi VII, pp. 68 - 69, Suna Kili - A. Şeref Gözü- büyük, Türk Anayasa Metinleri, İstanbul 1985, pp. 106 - 107. Killi - Gözübüyük, Anayasa Metinleri, p. 106.