The Fortification of Akkerman Fortress in Light of Building Survey and Repair Registers (18th Century)
Abstract
The Akkerman Fortress, located on the banks of the Dniester River and in the hinterland of the Black Sea, was one of the most strategic and fortified positions in the historical geography of Moldavia. It came under Ottoman administration during Sultan Bayezid II’s campaign in Moldavia in 1484. Due to its strategic importance, it was transformed into a functional military base, particularly during the 18th century when the Ottomans engaged in wars with Russia. In this context, it was repeatedly subjected to maintenance and renovation works. Changing borders gave a significant boost to the modernization process of Ottoman fortifications. As a result, the Akkerman Fortress entered an intense fortification process starting from the last quarter of the aforementioned century. After 1792, foreign engineers were employed in the fortress’s modernization process. The examination of these fortification activities contributes to understanding the structural transformation of the city, both militarily and physically. In this study, the construction process of the Akkerman Fortress has been evaluated by considering the rich content of exploration and repair registers in the Ottoman archives. Moreover, there is no city plan in the Ottoman archives that addresses the fortification structure of the fortress in a scientific study. The fortress plans that have been identified from archives in Ukraine and Russia have served as sources for archaeology, art, architecture, and military history studies abroad. A new Akkerman Fortress plan, distinct from the existing ones, has been identified and examined, along with the aforementioned primary sources. Therefore, this article aims to contribute to scholarly works on Akkerman, within the framework of both its modernization process and the identification of the new project-plan.
Keywords
Keşif ve Tamirat Defterleri Işığında Akkirman Kalesi’nin Tahkimi (XVIII. Yüzyıl)
Öz
Turla Nehri kıyısında ve Karadeniz hinterlandında bulunan Akkirman kalesi, tarihi Boğdan coğrafyasının en stratejik ve müstahkem mevkilerindendi. II. Bayezid’in 1484 yılındaki Boğdan seferiyle Osmanlı idaresine girmişti. Stratejik ehemmiyeti sebebiyle, bilhassa XVIII. yüzyılda Osmanlıların Rusya ile giriştiği savaşlarda, fonksiyonel olarak önemli bir üs haline getirilmişti. Bu bağlamda müteaddid defalar bakım ve yenileme işlemlerine tabi tutulmuştu. Değişen sınırlar, Osmanlı tahkimatlarının modernizasyon sürecine anlamlı bir ivme kazandırmıştı. Dolayısıyla Akkirman kalesi, zikredilen yüzyılın son çeyreğinden itibaren yoğun bir tahkim sürecine girmişti. 1792 yılından sonra da yabancı mühendisler, kalenin modernizasyon sürecinde istihdam edilmişti. Mevzubahis tahkim faaliyetlerinin incelenmesi, hem askeri hem de fiziki manada şehrin yapısal değişiminin anlamlandırılmasına katkı sunmaktadır. Bu çalışmada Akkirman’daki inşaat süreci, Osmanlı arşivlerinde zengin içeriklere sahip keşif ve tamirat defterleri dikkate alınarak değerlendirilmiştir. Ayrıca kalenin tahkimat yapısını bilimsel bir çalışmada konu edinen, Osmanlı arşivlerinde tespit edilmiş bir şehir planı mevcut değildir. Ukrayna ve Rusya’daki arşivlerden tespiti mümkün olan kale planları ise yurt dışında arkeoloji, sanat, mimari ve askeri tarih çalışmalarına kaynak teşkil etmiştir. Mevcutlarından farklı yeni bir Akkirman kalesi planı, tarafımızdan tespit ve zikredilen birincil kaynaklarla birlikte tetkik edilmiştir. Dolayısıyla bu makale, kalenin hem modernizasyon süreci hem de yeni proje-planın teşhiri çerçevesinde Akkirman’a dair yapılan ilmi çalışmalara katkı sağlamayı amaçlanmaktadır.
Anahtar Kelimeler
