Öğretmenlerin Deprem Kavramına İlişkin Metaforları

Öz

Bu çalışmanın amacı öğretmenlerin depreme ilişkin algılarını metaforlar yoluyla belirlemektir. Çalışma grubunu 2023-2024 eğitim öğretim yılı güz döneminde Antalya ilinde görev yapan 80 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın çalışma grubu, kolay ulaşılabilir örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Bu araştırmada nitel araştırma desenlerinden “olgubilim” kullanılmış ve veriler içerik analiz tekniğiyle çözümlenmiştir. Araştırma verileri yarı yapılandırılmış görüşme formu yoluyla, “Deprem... gibidir, çünkü...” ifadesiyle toplanmıştır. Araştırmanın sonucunda öğretmenler deprem kavramına ilişkin toplam 45 adet geçerli metafor üretmişlerdir. Ayrıca çalışmaya katılan öğretmenlerin deprem kavramıyla ilgili geliştirdikleri bu metaforların altı (6) farklı kavramsal kategori altında toplandığı tespit edilmiştir. Bu kategoriler yıkım, ölüm, acizlik ve çaresizlik, zaman, acı ve hüzün, ders verme ve uyarı olarak belirlenmiştir. Öğretmenlerin “Deprem” kavramına ilişkin metaforlarının oluşturduğu kavramsal kategoriler incelendiğinde, en fazla metaforun bulunduğu kategori “yıkım” ve “ölüm” olmuştur. Türkiye’de 06.02.2023 tarihinde yaşanan Kahramanmaraş depremlerinin ardından yapılan bu araştırmanın, öğretmenlerin üzerinde bıraktığı izlerin ve algıların kıyamet, felaket ve ölüm ile ilişkilendirildiği yönünde olduğu anlaşılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Afet
• Deprem
• Metafor
• Öğretmen

Teachers' Metaphors Related to the Concept of Earthquake

Abstract

The purpose of this study is to determine teachers' perceptions of earthquakes through metaphors. The study group consists of 80 teachers who were working in Antalya province during the fall semester of the 2023-2024 academic year. The research group was determined using convenience sampling method. The study employed a qualitative research design known as phenomenology, and the data were analyzed using content analysis technique. Research data were collected through a semi-structured interview form using the statement "Earthquake is like... because...". As a result of the study, teachers produced a total of 45 valid metaphors related to the concept of earthquake. Additionally, it was found that the metaphors developed by participating teachers regarding the concept of earthquake were categorized under six different conceptual categories. These categories were identified as destruction, death, helplessness and despair, time, pain and sorrow, teaching and warning. When examining the conceptual categories formed by teachers' metaphors about the concept of "earthquake," it was determined that the category with the most metaphors was "destruction" and "death."

Keywords

• Disaster
• earthquake
• metaphor
• teacher

Kaynakça

1. Aksoy, B. (2013). Depremi yaşamış olan 9. sınıf öğrencilerinin “deprem” kavramına yönelik algılarının nitel açıdan incelenmesi. Zeitschrift für die Welt der Türken-Journal of World of Turks, 5(1), 247-265.
2. Alger, C. (2009). Secondary teachers' conceptual metaphors of teaching and learning: changes over the career span. Teaching and Teacher Education: An International Journal of Research and Studies, 25(5), 743-751.
3. Atalay, İ. (2004). Doğa bilimleri sözlüğü, İzmir: Meta Basımevi.
4. Atalay, İ. (2011). Türkiye coğrafyası ve jeopolitiği. İzmir: Meta Basım Matbaacılık.
5. Aydın, F. (2010). İlköğretim sekizinci sınıf öğrencilerinin “deprem” kavramını algılamaları: Fenomenografik bir analiz. Turkish Studies, 5(3), 801-817.
6. Aydın, F. ve Ünaldı Eser, Ü. (2010). Coğrafya öğretmen adaylarının coğrafya kavramına ilişkin algılarının metaforlar yardımıyla analizi. International Online Journal of Educational Sciences (IOJES), 2(2), 600-622.
7. Değirmençay, Ş. A. & Cin, M. (2016). Türkiye’deki deprem eğitimi araştırmaları: Betimsel içerik analizi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(1), 301-314.
8. Demir Yıldız, C. ve Demir Öztürk, E. (2023). Üniversite öğrencilerinin depreme ilişkin metaforik algıları. Üniversite Araştırmaları Dergisi, 6(3), 308-316.

9. Demirkaya, H. (2007). İlköğretim öğrencilerinin deprem kavramı algılamaları ve depreme ilişkin görüşleri. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8, 68-76.
10. Doğan, M., Nacaroğlu, O., & Ablak, S. (2021). Sivrice depremini yaşamış ortaokul öğrencilerinin depreme ilişkin metaforik algılarının incelenmesi: Malatya ili örneği. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(51), 384-402.
11. Efe Altun, E., Akkuş Altun, P. ve Yıldız, K. (2023). İlkokul Öğrencilerinin Deprem Kavramına İlişkin Metaforik Algıları. Lisansüstü Öğretmen Çalışmaları Kongresi/25-27 Mayıs, Ayvalık.
12. Forceville, C. (2002). The identification of target and source in pictorial metaphors. Journal of Pragmatics, 34, 1-14.
13. Guerrero, M. C. M. ve Villamil, O.S. (2002). Metaphorical conceptualizations of ELS teaching and learning. Language Teaching Research, 6(2), 95-120.
14. Inbar, D. (1996). The Free educational prison: metaphors and images. Educational Research, 38(1), 77-92.
15. Karakuş, U. (2013). Depremi yaşamış ve yaşamamış öğrencilerin deprem algılarının, metafor analizi ile incelenmesi. Doğu Coğrafya Dergisi, 18(29), 97-116.
16. Kaya, H. (2010). Metaphors developed by secondary school students towards “earthquake” concept. Educatioanl Research and Review, 5(1), 712-718.
17. Kılcan, B. (2017). Eğitim bilimlerinde metaforların veri toplama aracı olarak kullanılması, örnek bir uygulama. İçinde: Metafor eğitimde metaforik çalışmalar için bir uygulama rehberi, ss.93-112, Ankara: PegemA.
18. Kılcan, B., & Çepni, O. (2015). A qualitative examination of the perceptions of the eight grade students regarding the concept of environmental pollution. J. Int. Environmental Application Science, 10(2), 239-250.
19. Lakoff, G. ve Johnson, M. (2005). Metaforlar: Hayat, anlam ve dil (Çeviren: G.Y.Demir). İstanbul: Paradigma.
20. Levine, P.M. (2005). Metaphors and images of classrooms. ERIC Document: EJ724893.
21. Marton, F. (1986). Phenomenography: A research approach to investigating different understandings of reality. Journal of Thought, 2(3), 28-49.
22. Miles, M.B. ve Huberman, A.M. (1994). Qualitative data analysis. Thousand Oaks, CA: Sage.
23. Morgan, G. (1998). Yönetim ve örgüt teorilerinde metafor. İstanbul: Mess Yayınları.
24. Öz, E., Türkmen, O. ve Özkan, B. (2023). 1999 depremlerinde erken çocukluk döneminde olan bireylerin depreme ilişkin algıları. Social Science Development Journal, 9(42), 79-94.
25. Saban, A. (2009). Öğretmen adaylarının öğrenci kavramına ilişkin sahip olduğu zihinsel imgeler. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 7(2), 281-326.
26. Saban, A., Koçbeker, B.N. ve Saban, A. (2006). Öğretmen adaylarının öğretmen kavramına ilişkin algılarının metafor analizi yoluyla incelenmesi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 6(2), 461-522.
27. Shaw, D., Massengill, B. ve Mahlios, M. (2008). Preservice teachers' metaphors of teaching in relation to literacy beliefs. Teachers and Teaching: Theory and Practice, 14(1), 35-50.
28. Şahin, C. ve Sipahioğlu Ş. (2003). Doğal afetler ve Türkiye. Ankara: Gündüz Eğitim ve Yayıncılık.
29. Üyümez, M.E., Yılmaz, A.O. ve Ünlüer, S. (2021). Vergi incelemesinin amaçları ve bu amaçlara ilişkin sorunlar nelerdir?: Bir durum çalışması. İktisadi İdari ve Siyasal Araştırmalar Dergisi, 6(16), 432-452.
30. Üyümez, M.E., Yılmaz, A.O. ve Ünlüer, S. (2020). Institutional structure in tax inspection: A case study of turkey. ç.ü. sosyal bilimler enstitüsü dergisi, 39 (4), 373-388
31. Yazıcı, Ö. & Ulu Kalın, Ö. (2018). “Doğal Afet” için kavramsal metaforların karşılaştırmalı analizi. E- Kafkas Eğitim Araştırmaları Dergisi, 5(1), 25-40.
32. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2006). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayınevi.
33. İnternet Kaynakları
34. https://bilimteknik.tubitak.gov.tr.
35. https://tdth.afad.gov.tr
36. https://deprem.afad.gov.tr/