İpotek Süresi ve Bu Sürenin Geçmesinin İcra Hukukuna Etkileri

İpotek sözleşmesinin temel amacı doğmuş yahut doğacak veyahut doğması muhtemel bir alacağın rehin konusu taşınmaz ile güvence altına alınmasıdır. Temel borç ilişkisindeki asıl alacak ödenmediği takdirde, alacaklı taşınmazın satılmasını sağlayarak, satım bedelinden alacağını elde edebilir. Ancak taraflar, yaptıkları ipotek sözleşmesi ile ipoteğin sağladığı bu güvenceyi süre ile sınırlandırabilir. Bu anlamda, ipoteğin süreli yahut süresiz olarak kurulması mümkündür. İpoteğin süreli olarak kurulduğu durumlarda, ipotek süresinin geçmesi ile ipotek hakkı da sona ermekte ve 2019 yılında 7181 sayılı Kanun’un 19. maddesi ile Türk Medeni Kanunu’nun 883. maddesine eklenen 2. fıkra uyarınca belirli şartlar dâhilinde, alacaklının iradesine yahut dava açılmasına gerek olmaksızın taşınmaz malikinin talebiyle ipoteğin terkini sağlanabilmektedir. Çalışmamızda, taraflarca sözleşme ile öngörülen ipotek süresinin hukuki niteliği açıklanmaya çalışıldıktan sonra, bu sürenin dolmasının icra hukukuna etkileri üzerinde durulacaktır.

The main purpose of the hypothec contract is to secure a receivable that has arisen or will arise or is likely to arise, with the immovable property subject to collateral. If the principal debt in the underlying debt relationship is not paid, the creditor can obtain the receivable from the sale price by selling the immovable property. However, the parties may limit this assurance provided by the hypothec with a period of time with the hypothec agreement they have made. In this sense, it is possible to establish a hypothec on a temporary or indefinite basis. In cases where the hypothec is established for a limited period of time, the hypothec right ends with the expiration of the hypothec period. And according to the second paragraph added to the article 883 of the Turkish Civil Code with the 19th article of the Law No. 7181 in 2019, the hypothec can be released at the request of the immovable property owner without the need of the will of the creditor or filing of a lawsuit. In our study, after trying to explain the legal nature of the hypothec period stipulated by the contract by the parties, the effects of the expiration of this period on the enforcement law will be emphasized.