MİMARİ ESER NİTELİĞİNİ HAİZ YAPILARIN DEPREM SONRASI DURUMLARININ TELİF HAKLARI KAPSAMINDA İNCELENMESİ
Öz
Mimari eserler, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK)’nda sayılan güzel sanat eserlerindendir. Buna göre, sahibinin hususiyetini yansıtan ve estetik değer taşıyan yapılar mimari eser olarak telif hakkı korumasından faydalanacaktır. Eser sahibinin eserde değişiklik yapılmasını menetme hakkı uyarınca mimari eserler üzerinde mimarın izni olmaksızın değişiklik yapılması mümkün değildir. Ancak, FSEK m. 16’da öngörülen istisna ve dürüstlük kuralı çerçevesinde haklı nedenin varlığı halinde eser sahibinin izni olmaksızın eser üzerinde değişiklik, tadilat ve hatta eserin yıkımı yapılabilecektir. Mimari eserlerin büyük çoğunluğunun kullanım amaçlı inşa edilmeleri, has güzel sanat eserlerine kıyasla, malikin değişiklik yapma yasağını esnetmektedir. Yapı maliki ile eser sahibinin menfaatleri arasındaki denge göz önüne alınarak; yapının depreme karşı güçlendirilmesi yahut depremde zarar gören binanın tadili ve gerekirse yıkımı konularında mimarın manevi hakkına dayanarak malikin tasarrufuna karşı çıkması mümkün olmayacaktır.
Anahtar Kelimeler
telif hakkı, mimari eser, eser vasfı, estetik değer, eserde değişiklik
Kaynakça
- Akgün, Başak. “Telif Hukuku’nda İntihal Kavramı, Anonim Kullanımlar ve Tüm Bunların Karşısında Eser Sahiplerinin Fikri İmzası: “Üslup”.” FMR Fikri Mülkiyet ve Rekabet Hukuku Dergisi 21, no. 1 (2019): 57-76.
- Arkan, Sabih. “Mimari Eserlerde Malik ile Mimarın Hak ve Menfaatlerinin Dengelenmesi.” Bankacılık ve Ticaret Hukuku Dergisi 24, no 2 (2007): 167-171.
- Arseven, Celal Esad. Sanat Ansiklopedisi. İstanbul: Maarif Vekaleti, 1943.
- Arslanlı, Halil. Fikri Hukuk Dersleri II, Fikir ve Sanat Eserleri. İstanbul: Sulhi Garan Matbaası, 1954.
- Ateş, Mustafa. Fikir ve Sanat Eserleri Üzerindeki Hakların Kapsamı ve Sınırlandırılması. Ankara, Seçkin Yayıncılık, 2003.
- Ateş, Mustafa. Fikri Hukukta Eser. Turhan Kitabevi: Ankara, 2007.
- Ayiter, Nuşin. Hukukta Fikir ve Sanat Ürünleri. Ankara: Sevinç Matbaası, 1981.
- Bozgeyik, Hayri. Mimaride Telif Hakları. 3. baskı. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2019.
- Bozgeyik, Hayri. “Fikir ve Sanat Eserlerinde Hususiyet.” Banka ve Ticaret Hukuku Dergisi 25, no. 3, (2009): 169-224.
- Doğrul, Gürhan Sefa. Mimarın Telif Hakkı. Ankara: Yazarın Kendi Yayını, 2013.