ŞİDDETLE MÜCADELEDE DEVLETİN ÖZEN YÜKÜMLÜLÜĞÜ ÜZERİNE DÜŞÜNCELER
Öz
Gerek uluslararası örf ve âdet gerekse sözleşme hukuku, devletlerin, faili kim olursa olsun, kadınlara yönelik şiddet eylemlerini önlemek, mağdurları korumak, failleri cezalandırmak ve şiddetin yol açtığı zararı tazmin etme yönünde gerekli özeni gösterme yükümlülüğü bulunduğu kuralını kabul etmiştir. Böylece, devlet doktrinin pozitif yükümlülük anlayışını da içermesiyle şiddetle mücadele ivme kazanmıştır. Bu yöndeki önemli gelişmelere rağmen, şiddetin tüm dünyada artma eğiliminde olması uluslararası norm ve pratik arasındaki mesafeyi açmakta ve sorunun ‘objektif’ hukuk normlarının uygulanmasından ibaret olmadığı gerçeğini ifşa etmektedir. Bu çalışma, devletin özen yükümlülüğü standardının, özellikle şiddetin önlenmesi bağlamında uluslararası belge ve mekanizmalarda yorumu, olanakları ve sınırlarına odaklanmakta ve direnen yapısal eşitsizlikler, ekonomi politik dinamikler, toplumsal cinsiyetin anaakımlaştırılması yaklaşımının çelişkileri karşısında, anaakım toplum düzenini dönüştürecek yeni bir feminist vizyonun gerekliliğini savunmaktadır.
Anahtar Kelimeler
devlet doktrini, devlet-dışı aktör, özen yükümlülüğü, CEDAW, eşitlik
Kaynakça
- Abdul Aziz, Zarizana ve J. Moussa, Due Diligence Framework: State Accountability Framework for Eliminating Violence against Women, Malaysia, International Human Rights Initiative, 2016. (www.duediligenceproject.org).
- Acar, Feride ve Yakın Ertürk, “Kadınların İnsan Hakları: Uluslararası Standartlar, Kazanımlar, Sorunlar”, in Birkaç Arpa Boyu: 21. Yüzyıla Girerken Türkiye’de Feminist Çalışmalar Prof. Dr. Nermin Abadan Unat’a Armağan Cilt 1, (der.) S. Sancar, İstanbul, Koç̧ Üniversitesi Yayınları, 2011, s.281-303.
- Acuner, Selma, “BM Kadının Statüsü Komisyonu’nun Dünü ve Bugünü.” Eşitlik, Adalet, Kadın Platformu (www.esitlikadaletkadin.org), 19 Mart 2021. Afkhami, Mahnaz, Yakın Ertürk ve A. E. Mayer (der), Feminist Advocacy, Family Law and Violence against Women: International Perspectives, New York, Routledge, 2019.
- Bob, Clifford, The Global Right Wing and the Clash of World Politics, Cambridge, Cambridge University Press, 2012.
- Bourke-Martignoli, Joanna, “The History and Development of the Due Diligence Standard in International Law and Its Role in the Protection of Women against Violence”, ?” in Due Diligence and Its Application to Protect Women from Violence, (Ed.) C. Benninger-Budel, Leiden, Martinus Nijhoff Publishers, 2008, s.47-61.
- Chinkin, Christine, “Addressing Violence against Women in the Commonwealth within States’ Obligations under International Law”, Commonwealth Law Bulletin, Cilt 40, Sayı 3, 2017.
- Clapham, Andrew, Human Rights Obligations of Non-State Actors. Oxford, Oxford University Press, 2006.
- Cohen, Carol, “Mainstreaming gender in UN security policy”, in Global Governance: Feminist Perspectives, (Ed.) S. M. Rai ve G. Waylen, Basingstoke, Palgrave, 2008, s.185–206.
- Coralli, Ana S. ve S. Agarwal, “Violence against Women as a Structural Risk: Responding through Prevention with Due Diligence”, Acta Humana, Cilt 12, Sayı 2, 2024, s.43-57.
- Doğan, Recep, “Kadının Şiddete Karşı Korunmasında Devletin Özen Yükümlülüğü Standardı”, Ankara Barosu Dergisi, Cilt 74, Sayı 2, 2016, s.89-122.