UZAY HUKUKUNUN GELİŞİMİ VE DEĞİŞİMİ
Öz
Uluslararası Uzay Hukuku’nun ortaya çıkışının Soğuk Savaş döneminin ve bu dönemde yaşanan olayların, (en önemlisi ve uzay yarışı ve rekabeti hızlandıranı Sovyetler Birliği’nin 1957 yılında dünya çevresinde dönmek üzere ilk uydu olan Sputnik-1’i uzaya göndermesidir) bir ürünü olduğunu söylemek yanlış olmayacaktır. Gelişimi ve Amerika Birleşik Devletleri ile Sovyetler Birliği'nin orijinal kurucu ilkelerin müzakeresinde oynadıkları roller hakkında çok sayıda çalışma yapılmıştır. Uluslararası uzay hukuku ve aslında uluslararası hukukun büyük bir kısmı şu anda temel mimarisinin önemli ölçüde değiştiği bir noktadadır. Bu durumu uzay araştırmalarına özel aktörlerin de artan katılımı desteklemekte ve hızlandırmaktadır. Bu çalışma, mümkün olduğunca, bu üzerinde çokça çalışılmış ve belgelenmiş alanı ve geçmişi tekrar ele almaktan kaçınacaktır. Ancak, uluslararası sistemin başat güçleri tarafından Soğuk Savaş dönemi şartlarında, kıran kırana rekabetin yaşandığı bir jeopolitik ortamda ortaya konan normlar ve düzenleyici kurallar ve ilkeler hakkında bir bakış açısı sunmayı da amaçlamaktadır.
Anahtar Kelimeler
Uluslararası Uzay Hukuku, Dış Uzay Antlaşması, İnsanlığın Ortak Mirası, Sahiplenmeme Kuralı
Kaynakça
- Abbott, Kenneth W. ve Duncan Snidal, “Hard and Soft Law in International Governance”, International Organization, Cilt 54, Sayı 3, 2000, s. 421-456.
- Agreement Governing the Activities of States on the Moon and Other Celestial Bodies, 18 Aralık, 1979, 1363 U.N.T.S. 21.
- Akbay, Berna, “Uzay Hukuku ve Uluslararası Hukuk İlişkisinde Mevcut Sorunlara Dair Bir Analiz”, Uluslararası İktisadi ve İdari Çalışmalar Dergisi, Cilt 1, Sayı 1, 2023, s. 1-18.
- Aoki, Setsuko, “Japanese Law and Regulations Concerning Remote Sensing Activities”, Journal of Space Law, Cilt 36, Sayı 2, 2010, s. 335-364.
- Balcı, Zeynep Selin, “Uzay Hukuku ve Uluslararası İnsancıl Hukuk İlişkisi”, İstanbul Hukuk Mecmuası, Cilt 78, Sayı 4, 2020, s. 2079-2109.
- Baslar, Kemal. The Concept of the Common Heritage of Mankind in International Law, Developments in International Law Cilt 30, Londra, Martinus Nijhoff Publishers, 1998.
- BBC, “China Puts its First Man in Space”, 15 Ekim 2003, http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/3192330.stm
- BBC, “Iran Launches Homegrown Satellite”, 3 Şubat 2009, http://news.bbc.co.uk/2/hi/7866357.stm
- Beard, Jack ve Dale Stephens, “Non-Appropriation of Outer Space and Celestial Bodies”, in Jack Beard ve Dale Stephens (Ed.), The Woomera Manual on the International Law of Military Space Operations, Oxford, Oxford University Press, 2016, s. 41-48.
- Bektaş, Sezercan, Uzaya Fırlatılan Araçların Tescili, Ankara, Yetkin Yayınları, 2023.