Güncel Gelişmeler Işığında Bankaların Kaydi Altın İşlemlerinin Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi Karşısında Durumu

Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi, 6802 sayılı Gider Vergileri Kanunu (6802 sayılı Kanun)’na düzenlenmekte; Kanun’da, lehlerine para kalması halinde bankaların tüm işlemleri vergisinin konusu kapsamına alınmaktadır. Kanunda, bankaların kambiyo işlemlerinin matrahı işlem bedeli; diğer işlemlerin matrahı banka lehine kalan bedel olarak gösterilmekte; bankaların kambiyo işlemleri ve diğer işlemlerinin tabi olduğu vergi oranı da farklılaştırılmaktadır. Bankaların fiziki teslimat olmaksızın yaptıkları kaydi altın işlemlerinin 6802 sayılı Kanun’da düzenlenen kambiyo işlemi mi yoksa diğer işlemler gibi mi vergilendirileceği 2020 yılından bu yana tartışılmaktadır. Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB)’nın Türkiye Bankalar Birliği’ne gönderdiği görüş yazısında bankaların söz konusu işlemlerinin kambiyo işlemi gibi vergilendirileceğini iletmesi üzerine konu Danıştay’a taşınmış; Danıştay 7. Daire ve temyiz incelemesinde Vergi Dava Daireleri Kurulu, işlemi vergilerin yasallığı, hukuki güvenlik, hukuki belirlilik ve açıklık ilkelerine aykırı bulmuştur. Anılan görüş yazısı ve mahkeme kararlarının ardından 2025 yılının Mart ayında cumhurbaşkanı kararı ile bankaların kaydi altın işlemlerinin kambiyo işlemi olduğu düzenlenmiş; bu kararın da vergilerin yasallığı ilkesini ihlal ettiği tartışmaları başlamıştır. Çalışmanın ilk bölümünde kaydi altının hukuki niteliği; ikinci bölümünde banka ve sigorta muameleleri vergisi incelenmektedir. Üçüncü bölümde GİB’in görüş yazısı, Danıştay kararları ve cumhurbaşkanı kararı aktarılmaktadır. Çalışmanın son bölümünde, bankaların kaydi altın işlemlerinin mevcut düzenlemeler kapsamında vergi rejimi saptanmakta; eleştirel yaklaşım benimsenerek üçüncü bölümde ele alınan işlem ve kararlar değerlendirilmekte; sürece dair sorunlar belirlenerek çözüm önerileri geliştirilmektedir.

Bank and Insurance Transactions Tax is regulated in accordance with the Expense Taxes Law No. 6802 (Law No. 6802). In the Law, all transactions of banks are included in the scope of tax but the base and the rate are differentiated regarding the type of the transaction. Since 2020, there has been a dispute on the taxation of banks’ gold deposit transaction. This dispute started with the opinion letter sent by the Revenue Administration to the Banks Association of Türkiye, stating that the banks’ these operations should be taxed as foreign exchange transactions. This letter of opinion was taken to Council of State and both 7th Chamber and the Board of Tax Litigation Chambers found the transaction contrary to the principles of legality of taxes, legal security, legal certainty and clarity. Following these, with the presidential decision in March 2025, it was regulated that the gold deposit transactions of banks will be accepted as foreign exchange transactions. This decision also gave rise to similar discussions. In the first part of the study, the legal nature of gold deposit transactions and in the second part, the tax on banking and insurance transactions are examined. In the third part, menitoned administration actions and court decisions are explained. In the last part of the study, the tax regime of these gold transactions is determined. By adopting a critical approach, the process discussed in the third part is interpretted through a legal perspective. Problems related to the process are determined and solution proposals are developed.