DECISION ON STRIKING OUT AN INDIVIDUAL APPLICATION BEFORE THE CONSTITUTIONAL COURT

Yıl 2026, Cilt: 84 Sayı: 2 , 879 - 937 , 30.04.2026

Kardelen Kamiloğlu

https://doi.org/10.30915/abd.1825713

https://izlik.org/JA46RM56WY

Öz

The introduction of individual applications to the Constitutional Court has been a significant step forward in protecting fundamental rights and freedoms. This mechanism has introduced new concepts, institutions and principles to the procedural law of constitutional jurisdiction, while also sparking various legal debates. Studies in the literature on the procedural aspects of individual applications have predominantly focused on admissibility, examination of the merits, violation judgements and execution of such decisions. However, the decision to strike an application out of the Court’s list, which is frequently encountered in general judicial procedures, is also among the decisions that the Court may render in individual applications. This article examines the legal nature of decisions to strike out cases from the list and the grounds for such decisions, adopted in Law No 6216 on The Establishment and Procedures of the Constitutional Court, The Rules of Procedure of the Constitutional Court and adopted by the case-laws of the Constitutional Court. The abstract and framework nature of the provisions in the Law and the Rules of Procedure makes the Court’s case law decisive. Nevertheless, it is not possible to conduct an exhaustive analysis, given the large number of decisions. For this reason, the study focuses on decisions considered instructive or thought to indicate methodological or interpretative changes, with the aim of contributing to procedural constitutional jurisdiction.

Anahtar Kelimeler

Constitutional Jurisdiction , Procedural Law , Individual Application , The Decision to Strike an Application Out ot the Court's List , Admissibility

ANAYASA MAHKEMESİNE BİREYSEL BAŞVURUDA DÜŞME KARARI

https://izlik.org/JA46RM56WY

Öz

Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru hakkı ile temel hak ve özgürlüklerin korunması bakımından önemli bir ilerleme sağlamıştır. Bu süreç, anayasa yargısının usul hukukuna yeni kavram, kurum ve ilkeler kazandırmış; beraberinde çeşitli hukuki tartışmaları da getirmiştir. Literatürde bireysel başvuru usulüne ilişkin çalışmaların çoğunlukla kabul edilebilirlik koşulu, esas incelemesi, ihlal kararları ve bu kararların icrası üzerinde yoğunlaştığı görülmektedir. Oysaki genel yargılama usullerinde sıklıkla karşılaşılan düşme kararı da Mahkemenin bireysel başvuruda verebileceği kararlardan biridir. Bu makale, 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluş ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ve Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü ile düzenlenen düşme kararının hukuki niteliğini ve düşme sebeplerini ele almaktadır. Kanun ve İçtüzükte yer alan soyut düzenlemeler, Mahkeme içtihatlarını belirleyici hâle getirmektedir. Ancak kararların niceliği dikkate alındığında tüketici bir inceleme yapma olanağı bulunmamaktadır. Bu nedenle çalışma kapsamında, öğretici nitelikte olduğu değerlendirilen ve yöntem veya yorum değişikliğine işaret ettiği düşünülen kararlar ekseninde bir değerlendirme yapılmış; anayasa usul hukukuna katkıda bulunmak amaçlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Anayasa Yargısı , Yargılama Hukuku , Bireysel Başvuru , Düşme Kararı , Kabul edilebilirlik

Kaynakça

• Alyanak, Servet ve Başbuğ, Hamdi Kaan. “Bireysel Başvuruda Düşme Kararları”, Hacettepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 13, sayı 2 (2023):189-232.
• Aslan, Volkan. “Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Kararları Işığında Dostane Çözüm Yolu.” Yüksek Lisans Tezi: İstanbul Üniversitesi, 2013.
• Aydın, Öykü Didem. “Türk Anayasa Yargısında Yeni Bir Mekanizma: Anayasa Mahkemesi’ne Bireysel Başvuru”, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 15, sayı 4 (2011) 121-170.
• Bağcı, Semih. “Anayasa Mahkemesi Kararları Işığında Bireysel Başvuru Kurumunun İncelenmesi.” Yüksek Lisans Tezi: Bahçeşehir Üniversitesi, 2017.
• Barın, Taylan. “Anayasa Mahkemesi Uygulamasında Bireysel Başvurularda Düşme Kararları”, Anayasa Yargısı 41, sayı 2 (2024): 115-157.
• Baykan, Metin. Anayasa Mahkemesi’ne Yapılan Bireysel Başvuruların Ön İncelemesi ve Kabul Edilebilirliği, Seçkin Yayınevi, 2020.
• Borak, Muteber Meva. Anayasa Mahkemesinin Sınır Dışı Etmeye İlişkin Bireysel Başvuru Kararlarının İncelenmesi. Seçkin Yayıncılık, 2023.
• Centel, Nur ve Zafer, Hamide. Ceza Muhakemesi Hukuku, Beta, 2016.
• Çınar, İbrahim ve Çınar, Sinan. “Bireysel Başvuruların Ön İnceleme Usulü, Bireysel Başvuru Bürosunun Çalışma Sistemi ile Bu Aşamada Verilen İdari Ret Kararlarının Nitelikleri ve İtiraz Aşamaları”, Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi 4 (2014): 263- 310.
• Dırenisa, Efe. “Anayasa Mahkemesi’nin Bireysel Başvurularda Uyguladığı ve Yorumladığı Medeni Usul Hukuku Kuralları”, Legal Hukuk Dergisi, Cilt: 17, Sayı: 198, Legal Yayıncılık, 2019, 2421-2496.
• Doğanoğlu, Ali Erdem. “Anayasa Mahkemesi Kararları Işığında Bireysel Başvuru Hakkının Kötüye Kullanılması Yasağı”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 67, sayı 3, (2018): 535-575.
• Doğanoğlu, Ali Erdem. “Anayasa Mahkemesi’ne Bireysel Başvuruda ‘Başvurunun Reddi Kararı’”, Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 13, sayı 2 (2018): 497- 537.
• Doğru, Osman. Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru Rehberi, Legal Yayıncılık, 2012.
• Ekinci Bezar Eylem. “Anayasa Mahkemesi’ne Bireysel Başvuruda Davadan Feragatin Bireysel Başvurunun Objektif İşlevi Yönünden Değerlendirilmesi”, Legal Hukuk Dergisi 13, sayı 151 (2015): 59-84.
• Ergül, Ergin. Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine Bireysel Başvuru ve Uygulaması. Yargı Yayınevi, 2012.
• Görgün, Lütfi Şanal Görgün ve Börü, Levent ve Kodakoğlu, Mehmet. Medeni Usul Hukuku, Yetkin Yayınları, 2021.
• Gözler, Kemal. Türk Anayasa Hukuku Dersleri. Ekin Basın Yayın Dağıtım, 2025.
• Göztepe, Ece. Anayasa Şikâyeti. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları, 1998.
• Gözübüyük, Şeref ve Tan, Turgut. İdare Hukuku Cilt 2 İdari Yargılama Hukuku, Turhan Kitabevi, 2008.
• Hamdemir, Berkan. Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru. Seçkin Yayınları, 2015.
• Kanadoğlu, Korkut. Anayasa Mahkemesi’ne Bireysel Başvuru, On İki Levha Yayınları, 2015.
• Kaplan, Recep. “Bireysel Başvuruda Düşme Kararı”, T.C. Anayasa Mahkemesi Bireysel Başvuru Kabul Edilebilirlik Kriterleri Rehberi, editör Muharrem İlhan Koç ve Recep Kaplan. Anayasa Mahkemesi Yayınları, 2017.
• Karan, Ulaş. Bireysel Başvuru Kararlarının İcrası, Eski Alışkanlıklar Yeni Sorunlar: Anayasa Mahkemesi’ne Bireysel Başvuru Usulünün İlk Dört Yılına Dair Bir Değerlendirme, İstanbul Bilgi Üniversitesi İnsan Hakları Hukuku Uygulama ve Araştırma Merkezi, 2017.
• Kaya Cemil. “İdari Yargılama Usulünde Davanın Taraflarında Değişme”, Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 12, sayı 1-2 (2004): 143-166.
• Kocakuşaklı Nazlım, Elif. “Bireysel Başvuru Mekanizmalarında Pilot Karar Usulü.” Yüksek Lisans tezi: Marmara Üniversitesi, 2024.
• Kuş, Mustafa. “Örnek Uygulamalar Işığında Bireysel Başvuru ve Geleceği” Türkiye’de Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru (Anayasa Şikâyeti), editör Sevtap Yokuş. Seçkin Yayınevi, 2014.
• Öztan, Bilge. Medeni Hukukun Temel Kavramları, Turhan Kitabevi, 2012.
• Pekcanıtez, Hakan. Atalay, Oğuz. Özekes. Muhammet. Medeni Usul Hukuku Ders Kitabı, Yetkin Yayınları, 2015.
• Polat Goral, Betül. “Bireysel Başvuru Hakkının Kötüye Kullanılması Yasağı”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi 28, sayı 1 (2022):256-302.
• Sağlam, Musa. Bireysel Başvuru İnceleme Usulü ve Kabul Edilebilirlik Kriterleri (Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi), Anayasa Mahkemesi Yayını, 2013.
• Schabas, William. The European Convention on Human Rights. Oxford University Press, 2015.
• Şirin, Tolga. Bireysel Başvuru (Anayasa Şikâyeti) Usul Hukuku, Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru El Kitapları Serisi-7, Avrupa Konseyi Ankara Program Ofisi, 2018.
• Şirin, Tolga. Türkiye’de Anayasa Şikâyeti (Bireysel Başvuru) İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi ve Almanya Uygulaması ile Mukayeseli Bir İnceleme, On İki Levha Yayınları, 2013.
• Tanrıver, Süha. Medeni Usul Hukuku Cilt I, Yetkin Yayınları, 2020. Toroslu, Nevzat ve Feyzioğlu, Metin. Ceza Muhakemesi Hukuku, Savaş Yayınevi, 2015.
• Ülker, Gözde. “İdari Yargılama Usulünde Davadan Feragat”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi 22, sayı 3 (2016): 3345- 3376.
• Yenisey, Feridun ve Nuhoğlu, Ayşe. Ceza Muhakemesi Hukuku, Seçkin Yayıncılık, 2017.
• Yıldırım, Turan. İdari Yargı. Beta, 2008. “The Pilot Judgment Procedure”, 10 Kasım 2025 tarihinde erişildi, https://www.echr.coe.int/documents/pilot_judgment_procedure_eng.pdf.
• “Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası, Bireysel Başvuru Kararları”, 4 Ocak 2026 tarihinde erişildi, http://kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr/.
• “Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Kararları Veritabanı”, 4 Ocak 2026 tarihinde erişildi, https://hudoc.echr.coe.int/#{%22documentcollectionid2%22:[%22GRANDCHAMBER%22,%22CHAMBER%22]}.
• Abdulaziz Boğa ve diğerleri, B. No: 2021/24647, 5/6/2024.
• Abdullah Arslanoğlu, B. No: 2014/2451, 11/05/2017.
• Abdullah Baltuk ve diğerleri, B. No: 2022/7015, 27/5/2025.
• Abdullah Sarıdağ ve diğerleri, 2014/13523, 07/06/2017.
• Adnan Serdaroğlu ve diğerleri, B. No: 2020/31057, 14/12/2023.
• Ahmet Cengiz, B. No: 2021/28410, 24/10/2024.
• Ahmet Gödeoğlu, B. No: 2018/28616, 17/11/2021.
• Ahmet Kaval, B. No: 2018/5066, 7/4/2021.
• Ahmet Özışık, B. No: 2013/2714, 6/10/2015.
• Ahmet Yıldırım, B. No: 2014/10354, 6/12/2017.
• Ali Asker Aydoğdu, B. No: 2014/5361, 07/06/2017.
• Ali Dursun ve diğerleri, B. No: 2014/7710, 10/05/2017.
• Ali Kurul ve diğerleri, B. No: 2020/9225, 17/9/2024.
• Ali Sedat Yücelik ve diğerleri, B. No: 2015/2474, 9/5/2018.
• Arzu Kafesçi ve diğerleri, B. No: 2013/9322, 8/9/2014.
• Asya Oktay ve diğerleri, B. No: 2014/3549, 22/3/2017.
• Atilla Bozkurt, B. No: 2014/18050, 09/05/2018.
• Ayhan Pehlivanoğlu, B. No: 2014/2152, 16/06/2016.
• Ayşen Hadimioğlu, B. No: 2023/64/433, 11/6/2025.
• Ayten Yeğenoğlu, B. No: 2015/1685, 23/5/2018.
• B.A., B. No. 2014/13793, 15/2/2017.
• Babadağlar Gıda Tem. Nak. Oto. İnş. Turz. Taah. San. Ve Tic. Ltd. Şti., B. No: 2013/8525, 09/09/2015.
• Bakhtıyar Fıshal, B. No: 2022/71723, 5/6/2024.
• Barış Efe Tümerk, B. No: 2014/17053, 09/11/2017.
• Bayram Sayan, B. No: 2014/2471, 23/03/2017.
• Bekir Yıldırım ve diğerleri, B. No: 2019/13050, 30/3/2022.
• Beyaz Özel, B. No: 2014/5592, 12/04/2017.
• Bilgi Çetin ve Muhittin Yörükoğlu, B. No: 2020/32423, 19/11/2025.
• Bilim Medikal Sağlık Hizmetleri İthalat İhracat Sanayi Ticaret Ltd. Şti., B. No: 2018/18455, 8/6/2021.
• Cemal Günsel, B. No: 2016/12900, 21/1/2021.
• Cemil Elçi ve diğerleri, B. No: 2018/10582, 17/9/2024.
• D.M., B. No: 2015/4176, 30/09/2015.
• Derviş Deger ve diğerleri, B. No: 2014/16428, 06/04/2017.
• Dılafruz Kochkarova, B. No: 2019/28112, 30/3/2022.
• Dursun Açıkbaş ve diğerleri, B. No: 2017/35837, 07/09/2021.
• Dursun Çiçek (3), B. No: 2014/2185, 06/12/2017.
• Duygu Aksoy Taşkın, B. No: 2020/39920, 27/11/2024.
• E.A., B. No: 2020/8665, 17/4/2025.
• Elberan ve diğerleri, B. No: 2018/30235, 17/1/2023.
• Emin Kırmızıgül, B. No: 2023/13689, 18/12/2024.
• Emre Erden, B. No: 2020/21765, 4/2/2025.
• Erhan Yıldırım, B. No: 2022/15719, 25/3/2025.
• Fahrettin Yavuz ve diğerleri, B. No: 2014/15873, 11/01/2017.
• Fatma Ülker Akkaya, B. No: 2014/18979, 22/2/2018.
• Fetih Ahmet Özer, B. No: 2013/6179, 20/3/2014.
• G.I.H.A., B. No: 2021/31871, 11/6/2024.
• Genomed Sağlık Hizmetleri A.Ş., B. No: 2013/1210, 26/6/2014.
• Gülin Karahan, B. No: 202/19433, 17/7/2025.
• Gülşah Kader Dağ ve Ömer Kuçat, B. No: 2022/55705, 14/10/2025.
• H. L., B. No: 2013/66, 16/05/2013.
• Handan Yılmaz ve diğerleri, B. No: 2014/13501, 10/05/2017.
• Hasan Oğuz ve diğerleri, B. No: 2015/2700, 7/2/2018.
• Haşim Özpolat, B. No: 2014/3140, 21/9/2017.
• Heci Uysal, B. No: 2022/90242, 14/05/2025.
• Hekber Tamer, B. No: 2014/17564, 22/03/2017.
• Helim Kaynak, B. No: 2022/89192, 11/6/2025.
• Hüseyin Özdemir, B. No: 2014/7455, 25/03/2015.
• İrfan Akkaya, B. No: 2012/69, 12/2/2013.
• İrfan Durmuş ve diğerleri, B. No: 2014/4153, 11/5/2017.
• İrfan Gerçek (2), B. No: 2018/21744, 27/1/2021.
• İsmail Efe ve diğerleri, B. No: 2020/28410, 26/2/2025.
• İyi Haber Yayın Organizasyon Ticaret A.Ş. ve diğerleri, B. No: 2018/10782, 11/1/2024.
• Jasim Hasan Jasim Al Haydar, B. No: 2021/29800, 12/6/2024.
• Katayoun Bahramı Pouran ve diğerleri, B. No: 2015/17658, 5/7/2017.
• Kemal Karaca, B. No: 2019/20691, 2/3/2022.
• Kenan Kocagöz, B. No: 2016/10855, 13/4/2023.
• Kerem Altıparmak ve Yaman Akdeniz, B. No: 2014/15571, 5/4/2018.
• Keser Altıntaş, B. No: 2023/18536, 25/7/2023.
• Köksal Arkan ve diğerleri, B. No: 2022/48125, 16/7/2025.
• M.A., B. No: 2019/27515, 15/3/2022.
• M.L. ve diğerleri, B. No: 2019/20735, 28/12/2021.
• Mahmoud Maghmoumı, B. No: 2016/2894, 22/2/2017.
• Majıd Yarızadeh, B. No: 2018/33693, 26/5/2021.
• Majid Mahmoud Ahmed Aljamal, B. No: 2015/15277, 17/5/2016.
• Marlene Mıssonı Padome, B. No: 2019/40424, 16/3/2022.
• Mehmet Ali Balyen, B. No: 2019/14852, 30/3/2022.
• Mehmet Bolat ve diğerleri, B. No: 2013/5974, 10.03.2016.
• Mehmet Denk ve diğerleri, B. No: 2013/6264, 6/4/2016.
• Mehmet Girasun ve Ömer Elçi, B. No: 2015/15266, 17/6/2021.
• Mehmet Şerif Bayındır, B. No: 2014/16664, 4/10/2017.
• Mehmet Zeki Çelebi, B. No: 2021/11288, 15/5/2024.
• Melisa Timacin, B. No: 2021/2735, 22/2/2022.
• Melle Malgir, B. No: 2014/11355, 15/02/2017.
• Mustafa Kerem Tezcan, B. No: 2019/28364, 8/3/2023.
• Münir El Ahmed, B. No: 2022/64676, 17/9/2025.
• N.B.B. (2), B. No: 2014/17143, 1/3/2017.
• N.T.U. ve N. T., B. No: 2014/4372, 19/12/2017.
• Nevriye Kuruç, B. No: 2021/58970, 5/7/2022.
• Nureddin Şimşek, B. No: 2021/47810, 22/1/2025.
• Omar Talıb Mohammed Al-Halboosı, B. No: 2021/12619, 22/1/2025.
• Otabek Karımov ve diğerleri, B. No: 2016/36559, 4/11/2020.
• Ramazan Ay, B. No: 2013/7784, 10/3/2015.
• Richmass Madencilik Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. Organize Sanayi Şubesi, B. No: 2018/16637, 13/12/2023.
• S.Ö., B. No: 2013/7087, 18/9/2014.
• Sabriye Okkır, B. No: 2014/5029, 12/06/2018.
• Sadet Becerikli, B. No: 2014/17466, 23/5/2018.
• Sadık Koçak ve diğerleri (2), B. No: 2013/5880, 10/3/2016.
• Saim Ilgın Girgin, B. No: 2022/44547, 25/3/2025.
• Serdar Somuncu, B. No: 2014/7775, 09/03/2017.
• Serkan Madsar, B. No: 2012/751, 16/10/2014.
• Sinan Aydın Aygün, B. No: 2014/923, 16/4/2014.
• Süleyman Demir, B. No: 2014/7307, 26/10/2016.
• Süleyman Kurt, B. No: 2016/14581, 18/5/2022.
• Ş. G., B. No: 2017/5820, 19/04/2017.
• Şamil Camekan, B. No: 2014/928, 13/07/2016.
• Şükran Çopurarslan, B. No: 2014/4695, 14/9/2017.
• Şükran Tolga, B. No: 2021/28773, 16/4/2025.
• Şükrü Altuğ ve diğerleri, B. No: 2014/15853, 07/06/2017.
• T.G., B. No: 2017/21163, 9/1/2019.
• Ümüt Demir, B. No: 2012/1000, 18/9/2014.
• Vecide Ayyıldız, B. No: 2014/5841, 05/04/2018.
• Veli Saçılık, B. No: 2014/16192, 3/7/2018.
• Yeliz Kasım, B. No: 2013/6771, 15/12/2015.
• Yusuf Yavuz, B. No: 2024/34998, 2/7/2025.
• Yücel Sayman, B. No: 2014/6497, 8/6/2017.
• Z.S., B. No: 2022/74587, 3/7/2025.
• Zafer Fehmi Yörük, B. No: 2019/3226, 10/12/2024.
• Zamow Muhammed, B. No: 2017/19685, 5/7/2017.
• Katic ve Katiç v. Sırbistan B. No: 13920/4, 7/7/2009.
• Aleksentseva ve diğerleri v. Rusya B. No: 75025/1, 23/3/2006.
• Tahsin Acar v. Türkiye, B. No: 26307/95, 6/5/2003.
• Ali v. İsviçre, B. No: 24881/94, 5/8/1998.
• Ramzy v. Hollanda, B. No: 25424/5, 20/7/2010.
• Stec ve diğerleri v. Birleşik Krallık, B. No: 65731/1, 6/7/2005.
• Pisano v. İtalya, B. No: 36732/97, 24/10/2002.
• Burmych ve diğerleri v. Ukrayna, B.No.46852/13 vd., 12.10.2017.
• Hirsi Jamaa ve diğerleri v. İtalya, B. No: 27765/9, 23/2/2012.
• N.D. ve N.T. v. İspanya, B. No: 8675/15, 13/2/2020.