AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ'NDE BAŞKANLIK SEÇİMLERİNİN İŞLEYİŞİ, SİYASAL VE KURUMSAL ETKİLERİ, ELEŞTİRİLEN YÖNLERİ VE "SADAKATSİZ DELEGE" VAKIALARI

İngiltere’ye karşı bağımsızlığını kazanan kolonilerin güçlerini birleştirerek birlikte yaşam formasyonu oluşturmaya çalıştıkları yeni bir devletin kurucu belgesi olarak 1787 ABD Anayasası, dünyanın ilk yazılı anayasası olarak kabul edilmesinin yanı sıra kurumsal ve yönetsel anlamda getirdiği yenilikler başta olmak üzere birçok yönden kendine özgü özellikler barındırmaktadır. Federal bir devlet olan ABD’de yürütme organı olarak başkanın seçilme usulü bu özgün yönlerden biridir. Henüz anayasa hazırlanırken uzun tartışmalar sonucu kabul edilen başkanlık seçim sistemi diğer ülkelerdeki devlet başkanlığı seçimlerine göre daha karmaşık usuller içermektedir. Süreç olarak oldukça uzun sayılabilecek bir süreyi kapsamaktadır. Bu durumun sebebi yeni başkan ve yardımcısını belirleme sürecinin farklı tarihlerde yapılacak birden fazla oylama ve sayım işlemine dayanmasıdır. Dört yıllığına seçilen başkanların görev sürelerinin bitimine üç ay kala yapılan seçimlerde ABD’liler başkan ve yardımcısını seçecek olan delegeleri belirlemek için oy kullanmaktadır. Bu seçimden yaklaşık 45 gün sonra federal düzeyde elli eyalet ve Başkent Washington D.C. bölgesinden seçilen toplam 538 delege kendi seçim çevrelerinde bir araya gelerek başkan ve yardımcısı için ayrı bir seçim yapmaktadır. Aralık ayında yapılan bu seçimlerde kullanılan oylar Kongre’ye gönderilmektedir. Kongre’de toplanarak yapılacak sayım ve değerlendirme işlemleri sonucunda takip eden ocak ayının başında yeni başkan ve yardımcısı resmi olarak belirlenmiş olmaktadır. Bu uygulama ABD’de uzun zamandır eleştirilmekte ve seçim sisteminin değiştirilmesi için öneriler sunulmaktadır. Fakat Federal Anayasa’nın değiştirilmesi sürecinin zorluğundan dolayı bu mesele sürekli ertelenmektedir. Çalışmada ABD’deki başkanlık seçimlerinde uygulanan iki dereceli seçim sisteminin işleyişi tüm yönleriyle açıklanmakta ve bu süreçte ortaya çıkma ihtimali olan “sadakatsiz seçmen” vakıaları farklı yönlerden incelenmektedir. Konunun tüm yönleriyle anlaşılabilmesi için çalışmada ABD’nin anayasal yapısı ve başkanın sistem içerisindeki konumu ile başlayarak seçim sürecine dair detaylı bilgiler verildikten sonra eyaletlerdeki seçmenler ile seçiciler kurulu delegeleri arasındaki vekalet ilişkisi, sadakatsiz seçmen vakıaları ve Federal Yüksek Mahkeme’nin bununla ilgili kararları üzerinde durulmuştur. Son olarak başkanlık seçim sisteminin değiştirilmesine yönelik tartışmalar ve anayasa değişikliği önerileri üzerinden değerlendirmeler yapılmıştır.

The 1787 US Constitution which is the founding document of a new state formed by colonies that gained independence from England by joining forces to create a new way of life, is considered the world’s first written constitution and has many unique features, particularly in terms of the innovations it brought about in institutional and administrative terms. One of the unique aspects of the United States, a federal state, is the method of electing the president as the head of the executive branch. The presidential election system, which was accepted after lengthy discussions while the constitution was drafted, involves more complex methods than presidential elections in other countries. The process covers a period that can be considered quite long. The reason of this situation is the process of determining the new president and vice president is based on multiple votes and counts to hold on different dates. Three months before the end of the four-year term of president, Americans vote to select delegates who will elect the president and vice president. Approximately 45 days after this election, 538 delegates elected from fifty states and the District of Columbia (federal capital city) at the federal level gather in their respective constituencies to hold a separate election for the president and vice president. The votes cast in these elections in December are sent to Congress. Following the counting and evaluation process carried out by Congress, the new president and vice president are officially determined at the beginning of the following January. This method has long been criticized in the US, and proposals have been made to change the electoral system. However, due to the difficulty of amending the Federal Constitution, this issue has been continuously postponed. In the study, the two-stage electoral system used in US presidential elections is explained in details and the possibility of “faithless electors” emerging during this process is analyzed from different aspects. In order to understand all aspects of the issue, the study begins with detailed information on the US constitutional structure and the president’s position within the system, followed by the representation relationship between voters and electoral college delegates in the states, cases of faithless electors, and the Federal Supreme Court’s decisions on the matter. Finally, assessments are made based on discussions regarding changes to the presidential election system and proposed constitutional amendments.