ÇOK PARTİLİ DÖNEM TÜRK SİYASİ TARİHİNDE BİTLİS MİLLETVEKİLLERİ

Öz

Toplumsal yapı içindeki pozisyonları, kontrol ettikleri kaynaklar ve sahip oldukları iktidar bakımından, toplumsal güç hiyerarşisinin en üst katmanlarını oluşturan elitler, birey ve toplum açısından son derece büyük bir öneme haizdirler. Siyasi elitler ise, toplumun siyasi yapısı içinde, en etkin elit gruplarından birini oluştururlar. Milletvekilleri, siyasi elitlerin en temel unsurlarından biridir. Bitlis milletvekilleri de, öteki 81 ili temsil eden milletvekilleri gibi, Türk siyasi elitlerinin ayrılmaz parçasını oluştururlar. Bu araştırmanın amacı Bitlis milletvekillerini, tarih süreci içinde sosyolojik olarak incelemektir. Bu amaç doğrultusunda örneklem grubu olarak, Türk siyasi elitlerinin oluşturduğu araştırma evreninden, 1946-2014 yılları arasında, Türkiye Büyük Millet Meclisi çatısı altında görev yapmış Bitlis milletvekilleri seçildi. Araştırma kapsamında, TBMM’nin kurumsal kayıtları ve yayınları, özellikle de meclis albümleri incelenerek, çok partili dönemde Bitlis milletvekilliği yapmış siyasi elitlerin toplumsal özgeçmişleri temelinde bir veri seti oluşturuldu. Bu veri seti SPSS kullanılarak analiz edildi. Oluşturulan veri seti yaş, cinsiyet, eğitim, mesleksel özgeçmiş, aile yapısı gibi toplumsal ve demografik faktörler temel alınarak, çok partili dönem Bitlis milletvekillerinin sosyolojik profilleri analiz edildi. Buna ilaveten, çok partili dönem Türk siyasi tarihinde Bitlis milletvekillerinin yeri incelenip, Türkiye’nin genel siyasi yapısı içinde Bitlis’in önemi üzerinde duruldu. Bulgular, Bitlis milletvekillerinin, seçkinci elit teorisinin ortaya koyduğu fikirlere uygun olarak, eşitsizlikçi bir görünüm sergilediğini göstermektedir. Bazı toplum kesimleri, Bitlis milletvekilleri arasında daha fazla temsil edilirken, bazı kesimler toplumsal yapı içindeki oranlarına göre daha az temsil edilmektedir. Özetle Bitlis milletvekilleri arasında evli, üniversite mezunu, köklü üniversitelerde eğitim görmüş, ağırlıklı olarak yabancı dil bilen, orta yaşlı; üst düzey bürokrat ve sanayici kökenli erkekler ağır basmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Bitlis, Bitlis Milletvekilleri, Çok Partili Dönemde Bitlis Milletvekilleri, Elit, Siyasi Elit

BİTLİS MP’S IN TURKISH MULTI PARTY PERIOD

Öz

Elites take the top position of the power pyramite of the society. They control the social, political, psychological and economical resources which have crucial importance for individuals and the society. Political elites consist one of the most important elite group within the political structure of the society. Deputies are one of the most fundamental elements of the political elite. Bitlis deputies, like those deputies who represents the other 81 provinces, form an integral part of the Turkish political elite. It was aimed to examine the sociological profiles of the Bitlis deputies. A historical perspective and used during the study. Turkish political elites who served in the Turkish Grand National Assembly between the years of 1946-2014 accepted as research universe. Then, Bitlis MPs were selected as the sample group from the universe. Almost all parliaments in Multi Party period of Turkish Modern History having been examined according to particular characteristics, assembly by assembly and period by period. Documentary and historical research techniques were used to collect the data. An original data set was produced for analysis from the official publications and records and publications of the Turkish Grand National Assembly which is the main legislative organ in Turkey. The data set was analysed by using SPSS (Statistical Package for the Social Sciences). Sociological and demographic background peculiarities (gender, age, educational level, types of education, occupation, marital status, number of election, family size) were used to realise the aims. Briefly, it was aimed to drive the sociological portrait of the Bitlis MPs by using these variables. As a result of examining all the assemblies in the Multi Party period, these major findings were discovered in related with Bitlis MPs: A large majority of Bitlis deputies were well educated, male, married, with a medium family size and middle aged. Moreover the large majority of Bitlis deputies were managers, civil bureaucrats, merchants and industrialists.

Anahtar Kelimeler

• Bitlis, Bitlis MPs, Bitlis MPs in Turkish Multi Party Period, Elite, Political Elites