BATTAL GAZİ VE DİGENİS AKRİTAS DESTANINDA SİMGELEŞEN KIYAFET KÜLTÜRÜ ÜZERİNE
Öz
Digenis Akritas destanı ve Battal Gazi destanı, Bizans ve Türk olan iki komşu toplumun benzer dönemlerini anlatan kahramanlık öykülerini içerir. Bu iki destanda başkahramanların, yakınlarının ve düşmanlarının giysileri hakkında bilgiler yer almaktadır. Giysilerin tasvirlerine göre o toplumun genel giyim kuşam hakkında bilgi sahibi olunabilir, fakat giysilerin yalın tasvirlerini incelemek yeterli olmaz. Bu giyim kuşamın, tekstil malzemelerinin ve renklerin içinde insanların tavır ve tutumlar, dinî görüşleri ve dünyaya bakışları içinde saklıdır. Giysilerin bir nevi toplumsal dil olarak kabul eden antropoloji, bu giysilerin semboliğini, sosyal anlamlarını ve hatta hikâyedeki işlevlerini yorumlayabilir. Bu makalede hem Bizans, hem de Türk toplumundaki o dönemdeki giysiler genel olarak değerlendirilecek. O dönemde giyilen temel giysi parçaları tek tek tanıtılacak, destanlardaki bilgilere dayanarak toplumun hangi kısmı tarafından kullanıldığı konusunda bilgi verilecektir. Destanlarda betimlenen giysiler hakkındaki ayrıntılı bilginin, destanın hangi sahnesinde yer aldığından bahsedilecektir. Giysilerin kimi zaman destan karakterinin olumlu ya da olumsuz özelliklerini gösterdikleri veya vurguladıkları örnekle gösterilecektir. Giysilerin kısmi eksikliğine, çıplaklığına ve destanlarda bu durumun nasıl algılanıp değerlendirildiğine de değinilecektir. Ayrıca giyim kuşamı anlamada önemli rol oynayan renk semboliği de o toplumun kültürü ve dini ışığında değerlendirilecek ve destanda kullanılan renk semboliği somut olarak tanıtılacaktır. Giysilerin tasvir tarzı, giyim kuşamın ve renklerin semboliği o toplumun dinî, sosyal ve siyasî durumunu göz önüne alınarak değerlendirilecektir.
Anahtar Kelimeler
ON SYMBOLIZED FASHION CULTURE IN EPICS OF BATTAL GHAZI AND DIGENIS AKRITAS
Öz
Digenis Akritas and Battal Ghazi epics are epics of two neighbour societies: Byzantine and Turkish. They portray heroic deeds of similar period. These epics contain much information about clothes worn by main heroes, theirs friends and enemies. Descriptions of clothes in epic could provide general information about clothing and fashion of certain society, but examination of plain descriptions would not be enough. Peoples world views, manner and attitudes and religious positions are hidden in clothing, kind of textile material and its colours. Anthropology, which defines clothes as a kind of social language, can interpret symbolism of clothing, its functions in epics and also its social meanings. In this paper clothing in both Byzantine and Turkish societies will be generally evaluated; descriptions of each piece of clothes worn in the period described in epics, will be presented in detail. The information about owner of clothes and his/her social status will be added, when found in scenes of epics. When needed for examination, notes about location of detailed information about clothes in epics will be precisely defined. The examples, in which clothes have power to introduce epic hero or heroine in positive or negative way or can stress his or her negative or positive character, will be also presented afterwards. The partial lack of clothes, the nudity and ways of perception and using these elements in epics will be mentioned as well. Furthermore the symbolism of colours, which plays crucial role for understanding clothing culture, will be evaluated in light of culture and religion of that specific society; the concrete examples of colour symbolism used in epics will be shown within. Style of depicting these clothes, symbolism of colours, clothing and fashion will be evaluated and interpreted in light of social, political and religious conditions in these societies.
Anahtar Kelimeler
