Araştırma Etiği Politikası

Amaç ve Kapsam.

Archives of Current Medical Research (ACMR), insan ve/veya hayvan denekler üzerinde yürütülen tüm bilimsel araştırmalarda en yüksek etik standartların uygulanmasını zorunlu tutar. Bu politika; özgün araştırmalar, derlemeler, olgu sunumları, klinik araştırmalar, laboratuvar ve hayvan deneyleri ile veri tabanı ve arşiv çalışmalarını kapsar.

1. Etik Kurul Onayı

1.1. İnsan katılımcıları içeren tüm çalışmalar için yetkili bir Etik Kuruldan onay alınması ve makalede kurulun adı, onay tarihi ve protokol/karar numarasının beyan edilmesi zorunludur.
1.2. Geriye dönük dosya/arşiv taramaları ve anket tabanlı çalışmalar dâhil olmak üzere, ulusal mevzuatın gerektirdiği hâllerde etik değerlendirme belgeleri sunulmalıdır.
1.3. Klinik araştırmalar için, ilgili ulusal/uluslararası kayıt sistemine (örn. ClinicalTrials.gov veya eşdeğerleri) kayıt numarası makalede açıkça belirtilmelidir.

2. Bilgilendirilmiş Gönüllü Olur (Onam)

2.1. Katılımcılara çalışmanın amacı, kapsamı, potansiyel riskleri ve yararları anlaşılır biçimde açıklanmalı; yazılı bilgilendirilmiş onam alınmalıdır.
2.2. Reşit olmayanlar ve karar verme yetisi kısıtlı bireyler için ebeveyn/yasal vasi onamı zorunludur; mümkün olan durumlarda çocuğun rızası (assent) ayrıca gözetilir.
2.3. Olgu sunumları ve görsel materyallerde kimlik belirleyici unsurların kullanımı, ilgili kişiden alınmış açık yazılı izin bulunmadıkça kabul edilmez.

3. Gizlilik ve Kişisel Verilerin Korunması.

3.1. Katılımcıların mahremiyeti korunur; kimlik tespitine yol açabilecek bilgiler (isim, yüz, kimlik numarası, benzersiz klinik ayrıntılar vb.) yalnızca açık izinle ve etik ilkelere uygun biçimde yayımlanabilir.
3.2. Kişisel veriler, KVKK, GDPR ve ilgili diğer mevzuata uygun olarak işlenir, saklanır ve anonimleştirilir.

4. Hayvan Deneyleri Refahı.

4.1. Hayvanlar üzerinde yürütülen çalışmalar için Hayvan Deneyleri Yerel Etik Kurulu (HADYEK) onayı zorunludur.
4.2. Araştırmalar ARRIVE kılavuzları ve Guide for the Care and Use of Laboratory Animals ilkeleriyle uyumlu biçimde tasarlanmalı, uygulanmalı ve raporlanmalıdır.
4.3. Ağrı, stres ve rahatsızlığın en aza indirilmesi, uygun anestezi/analjezi ve ötenazi yöntemlerinin kullanılması zorunludur.

5. Bilimsel Dürüstlük ve Araştırma Bütünlüğü.

5.1. Veri uydurma, çarpıtma, uygunsuz görüntü işleme, yanlış yönlendirme, tekrar yayın (duplicate publication) ve salamlama (salami slicing) kesinlikle kabul edilmez.
5.2. Kullanılan yöntemler doğrulanabilir olmalı; ham veri veya makul talep hâlinde erişim imkânı (etik ve hukuki sınırlamalara uygun şekilde) sağlanmalıdır.

6. Raporlama Standartları.

6.1. Çalışma türüne uygun uluslararası raporlama kılavuzlarına uyum beklenir (örn. CONSORT – randomize çalışmalar; STROBE – gözlemsel çalışmalar; PRISMA – sistematik derlemeler; CARE – olgu sunumları; ARRIVE – hayvan araştırmaları).
6.2. Yöntem ve sonuçlar, tekrarlanabilirlik ve şeffaflık ilkeleri doğrultusunda yeterli ayrıntı ile sunulmalıdır.

7. Çıkar Çatışmaları ve Finansman.

7.1. Tüm olası çıkar çatışmaları (mali, akademik, kişisel) açık ve eksiksiz şekilde beyan edilmelidir.
7.2. Fon sağlayıcı kuruluşlar, destek numaraları ve fonlayıcının araştırma tasarımı, veri analizi ve raporlama süreçlerindeki rolü açıkça belirtilmelidir.

8. Uygunsuzlukların Bildirimi ve Yaptırımlar.

8.1. Etik ihlal şüphesi durumunda editoryal kurul, COPE akış şemaları ve en iyi uygulamalar çerçevesinde soruşturma yürütür.
8.2. İhlalin niteliğine göre; düzeltme (corrigendum/erratum), ifade (editorial note), makale geri çekme (retraction) veya başvuru reddi ve ilgili kurumlara bildirim dâhil yaptırımlar uygulanabilir.

Yayın Etiği Politikası

İlke ve Dayanak.

ACMR, yayın süreçlerini Committee on Publication Ethics (COPE) ve International Committee of Medical Journal Editors (ICMJE) ilkeleriyle uyumlu olarak yürütür. Bu politika, yazarlar, editörler, hakemler ve yayınevi/dergi yönetiminin sorumluluklarını tanımlar.

1. Yazarların Sorumlulukları.

1.1. Gönderilen çalışmalar özgün olmalı; daha önce yayımlanmamış ve eşzamanlı olarak başka bir dergide değerlendirmede olmamalıdır.
1.2. Yazarlık, ICMJE kriterlerine uygun anlamlı bilimsel katkıyı gerektirir; katkı düzeyleri (yazar katkı beyanı) şeffaf biçimde sunulmalıdır.
1.3. Tüm çıkar çatışmaları ile finansman kaynakları açıkça beyan edilmelidir.
1.4. Kullanılan verilerin doğruluğu ve sunulan bilgilerin bütünlüğünden yazarlar sorumludur; gerekli durumlarda veri ve materyallere makul erişim sağlanmalıdır.
1.5. Etik kurul onayı, klinik araştırma kayıt numarası ve bilgilendirilmiş onam beyanları makalede yer almalıdır.

2. Editörlerin Sorumlulukları.

2.1. Editörler, başvuruları bilimsel içerik ve hakem değerlendirmesi esas alınarak tarafsız şekilde karara bağlar; yazarların kimliği, kurumsal bağlantısı veya kişisel özellikleri kararları etkilemez.
2.2. Değerlendirme süreci gizlilik içinde yürütülür; gönderi materyali, yetkisiz kişilerle paylaşılmaz.
2.3. Editörler, potansiyel çıkar çatışması bulunan başvurularda süreçten çekilir ve görevi bağımsız bir editöre devreder.
2.4. Etik ihlal iddiaları, COPE rehberliğinde makul hız ve titizlikle soruşturulur.

3. Hakemlerin Sorumlulukları.

3.1. Hakemlik süreci gizlidir; gönderi içerikleri üçüncü kişilerle paylaşılmaz ve kişisel çalışmalarda kullanılmaz.
3.2. Hakemler değerlendirmelerini objektif, yapıcı ve zamanında sunar; metodolojik güçlülük, özgünlük ve alana katkı ölçütlerini gözetir.
3.3. Çıkar çatışması bulunan veya konu uzmanlığı yetersiz olan hakemler daveti kabul etmemelidir.

4. İntihal, Benzerlik ve Araştırma Suistimalleri.

4.1. Tüm başvurular, uygun benzerlik tarama araçlarıyla kontrol edilir.
4.2. İntihal, veri uydurma/çarpıtma, uygunsuz görsel işleme, tekrar yayın ve dilimleme uygulamaları tespit edildiğinde başvuru reddedilir; yayımlanmış makaleler için düzeltme/geri çekme süreçleri işletilir ve gerekli görüldüğünde kurumlar bilgilendirilir.

5. Düzeltmeler, Geri Çekmeler ve Editoryal Bildirimler.

5.1. Minör hatalar için Erratum/Corrigendum, yazar listesi veya katkı beyanı gibi konularda gerekli hallerde Addendum yayımlanabilir.
5.2. Bulguların güvenilirliğini zedeleyen ciddi hatalar veya etik ihlallerde Retraction (Geri Çekme) prosedürü uygulanır.
5.3. Okur güvenliğini ve bilimsel bütünlüğü ilgilendiren hâllerde Expression of Concern yayımlanabilir.

6. Şeffaflık, Açık Bilim ve Veri Paylaşımı.

6.1. Yazarlar, etik ve hukuki sınırlamalar gözetilerek veri, kod ve materyallerin paylaşımına teşvik edilir; var ise veri erişim bağlantıları ve lisans koşulları açıkça belirtilir.
6.2. Klinik araştırmalarda protokol, kayıt numarası ve sapmaların raporlanması esastır.
6.3. Finansman ve sponsor katkıları ile yazım/editoryal destek şeffaf biçimde açıklanır.

7. Telif Hakları ve Lisanslama.

7.1. Telif devri, açık erişim ve lisans koşulları (örn. Creative Commons lisansları) dergi politikalarına uygun olarak yazarlarla paylaşılır ve başvuru sürecinde beyan edilir.
7.2. Üçüncü taraf materyaller için gerekli izinler alınmalı ve uygun atıf yapılmalıdır.

8. İletişim ve Uygulama.

8.1. Bu politikaların yorumlanması ve uygulanmasından Başyazar/Editör Kurulu sorumludur.
8.2. Politika metinleri düzenli aralıklarla güncellenir; değişiklikler dergi web sitesinde ilan edilir.

Etik Değerlendirme

Archives of Current Medical Research (ACMR) yayın kurulu, yayın etiği ve standartları konusunda en yüksek uluslararası kriterlere bağlılık göstermektedir. Dergimiz, Uluslararası Tıp Dergisi Editörleri Komitesi (ICMJE), Yayın Etiği Komitesi (COPE), ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi (NLM), Dünya Tabipler Birliği (WMA) ve Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) tarafından belirlenen etik kurallar ve ilkeler doğrultusunda hareket eder. Yazarlarımızdan da bu standartlara uygun hareket etmeleri beklenmektedir.

Dergimizde yayınlanacak araştırmaların, ilgili uluslararası anlaşmalar dahilinde bir etik kurulun onayından geçmiş olması zorunludur. Özellikle insan denekleri üzerinde yapılan tıbbi araştırmalar için "WMA Helsinki Bildirgesi - İnsan Denekleri İçeren Tıbbi Araştırmalar için Etik İlkeler"ine (son güncelleme: Ekim 2013, Fortaleza, Brezilya) uyulması gerekmektedir. Aynı şekilde, hayvan deneyleri "Tüm Araştırma Çalışmaları için Laboratuvar Hayvanlarının Bakımı ve Kullanımı Kılavuzu"na (8. baskı, 2011) uygun olmalıdır. Gönderilen makalelerde etik kurul onayı mevcut değilse, bu makaleler değerlendirmeye alınmayacaktır.

Klinik veya deneysel insan ya da hayvan çalışmalarında, etik kurul onayının bulunması zorunludur. Bu onay, makalenin yöntemler bölümünde detaylı bir şekilde belirtilmeli ve dokümantasyonu sağlanmalıdır. Etik onaya ilişkin bilgilerin yanı sıra (etik kurul adı, onay tarihi ve numarası), bilgilendirilmiş onama hakkında açıklamalar da makale içinde yer almalıdır. Özellikle vaka raporları gibi belirli türdeki çalışmalarda bilgilendirilmiş onam zorunludur.

Araştırmanın ve yayının her aşamasında etik ilkelere bağlılık, bilimin güvenilirliği ve dürüstlüğü açısından son derece önemlidir. ACMR, etik standartların ihlali durumunda gerekli tüm önlemleri alarak, bilim dünyasına katkı sağlamayı taahhüt eder.

Hakem Değerlendirme Süreci

Archives of Current Medical Research (ACMR), bilimsel çalışmaların tarafsız ve adil bir şekilde değerlendirilmesini sağlamak amacıyla çift kör hakem sistemini kullanmaktadır. Bu sistemde yazarlar ve hakemler, birbirlerinin kimliklerini bilmezler, böylece değerlendirme sürecinin objektifliği artırılır.

Değerlendirme Süreci Adımları:

Makale Gönderimi ve İlk İnceleme:

Yazarlar, makalelerini dergi sistemimize yüklerler.
Editöryal ekip, makalenin dergi politikalarına, etik standartlara ve kalite kriterlerine uygunluğunu kontrol eder. Makale, bu ilk incelemeden geçerse hakem değerlendirmesi için yönlendirilir.

Hakem Atama:

Makale konusuna ve uzmanlık alanlarına uygun hakemler belirlenir. Çift kör sistem gereği, yazarların ve hakemlerin kimlikleri birbirinden gizli tutulur.

Değerlendirme ve Geri Bildirim:

Hakemler, makaleyi bilimsel içerik, metodoloji, etik uygunluk ve özgünlük açısından değerlendirirler. Değerlendirme sürecinde, makalenin güçlendirilmesi için önerilerde bulunabilirler.
Değerlendirme raporları, yazar kimliği gizli tutularak editoryal ekibe iletilir.

Karar ve Bildirim:

Editör, hakem raporlarını değerlendirerek makalenin kabul, ret veya revizyon gerektirdiği yönünde bir karar verir. Sonuç, yazar(lar)a hakem geribildirimleri ile birlikte iletilir.

Revizyon Süreci:

Eğer revizyon istenirse, yazar(lar) belirtilen değişiklikleri yaparak makaleyi yeniden gönderir. Revize edilen makale, gerekli görülürse tekrar hakem değerlendirmesine sunulabilir.

Etik İlkeler:

Tüm süreç boyunca yayın etiğine sıkı sıkıya bağlı kalınır. Hakemler, çıkar çatışmasından kaçınmalıdır ve gizlilik ilkesine riayet etmelidir. Bilimsel dürüstlük ve tarafsızlık, değerlendirme sürecinin temel prensiplerindendir. Bu süreç, bilimsel niteliklerin güvence altına alınmasına ve yayın kalitesinin sürekli olarak geliştirilmesine katkı sağlamaktadır. ACMR, bilim topluluğundaki tüm paydaşlar için adil ve şeffaf bir değerlendirme ortamı sunmayı taahhüt eder..

İntihal

Archives of Current Medical Research intihali önemli bir konu olarak görmekte ve ciddiye almaktadır. Tüm başvurular, hakem değerlendirmesi ve/veya üretim sürecinin herhangi bir noktasında editörler tarafından intihal taramasından geçirilir. Hem intihal hem de kendi kendine intihal kabul edilemez. Başkalarının (veya kendinizin) önceki çalışmalarını tartışırken, lütfen her durumda materyali doğru şekilde alıntıladığınızdan emin olun. İntihal raporu, teslim sürecinde gerekli bir dosyadır. İntihal.net veya başka bir intihal yazılımı kullanabilirsiniz. DergiPark'ın intihal.net ile anlaşması bulunmaktadır.

Akademik Yayınlarda Yapay Zeka Kullanımına İlişkin Yönergeler

ACMR, akademik yayıncılık alanındaki değişen koşullar ve yapay zeka (AI) dahil olmak üzere ileri teknolojilerin kullanımı ışığında, yayınlanan içeriğin bütünlüğünü ve kalitesini korumayı ilke edinmiştir. Akademik Yayınlarla İlgili Sohbet Robotları ve Üretken Yapay Zeka Konusunda WAME Tavsiyeleri doğrultusunda, yapay zeka kullanımına ilişkin aşağıdaki kuralları belirlemiş bulunmaktayız:

-Yazarlar, araştırma ve yazma sürecinde yapay zeka araçlarının oynadığı önemli rolleri açıklamalıdır. Bu, metin oluşturma, veri analizi veya görsel materyal oluşturma gibi faaliyetleri içerir, ancak bunlarla sınırlı değildir.

-Yapay zeka kullanımı, sunulan çalışmanın özgünlüğünü ortadan kaldırmamalıdır. Yazarlar, oluşturdukları içerikten sorumludur ve yapay zeka tarafından üretilen içeriğin, tüm geçerli telif hakkı yasalarına ve akademik standartlara uygun olarak doğru şekilde kaynak gösterildiğinden emin olmalıdır.

- Yapay zeka, yazma ve düzenleme konusunda yardımcı olabilir, ancak yazarlar yapay zeka tarafından oluşturulan içeriğin doğru, iyi anlaşılır ve bilimsel olarak sağlam olduğundan emin olmalıdır. Yazarlar, yapay zeka çıktılarını özenle inceleyerek hataları tespit etmelidir.

- Yazarlar, eleştirel düşünme, akran değerlendirmesi ve akademik çalışmalarını yürütürken yalnızca yapay zeka araçlarına güvenmemelidir. Çalışmanın gerçek ve akademik değeri olduğundan emin olmak için etik standartları korumak önemlidir.

-Yapay zeka, akademik çalışmaları herkes için daha erişilebilir ve açık hale getirmelidir. Yazarlar, yapay zekanın içeriğin kalitesini düşürmeden araştırmalarını çeşitli kitleler için daha kolay okunabilir ve anlaşılır hale getirebileceğini düşünmelidir.

Daha fazla ayrıntı için lütfen WAME ile ilgili web sayfasını ziyaret edin: https://wame.org/page3.php?id=106