Meriç Delta Balıklarında Toksik Metal Birikimlerinin Değerlendirmesi: Muhtemel İnsan Sağlığı Riskleri
Öz
Meriç Deltası Türkiye’nin Trakya bölgesinde yer alan dünya çapında öneme sahip sulak alanlardan biridir. Delta içinde yer alan Gala ve Sığırcı gölleri, biyo-çeşitlilik bakımından Türkiye’nin önemli göllerindendir. Bu çalışmada Sığırcı ve Gala göllerinden elde edilen altı balık türünün (Carassius gibelio, Carassius carassius, Scardinius erythrophthalmus, Cyprinus carpio, Sander lucioperca ve Perca fluviatilis) kaslarındaki toksik ve esansiyel element (Li, B, Al, V, Cr, Mn, Fe, Co, Ni, Cu, Zn, As, Se, Sr, Ag, Cd, Sb, Ba, Tl, ve Pb) konsantrasyonları tespit edilerek, bu elementlerin tüketimi ile ilişkili potansiyel insan sağlığı riskleri, yetişkinlerde “tahmini günlük tüketim (EDI)” dikkate alınarak değerlendirildi. Ayrıca, genel popülasyon için balık tüketim sıklığı dikkate alınarak, “hedef tehlike katsayısı (THQ)”, “tehlike indeksi (HI)” ve “kanserojen riski (CR)” değerleri belirlendi. Bu sonuçlara göre, tüm balık türlerin yenilebilir kaslarında Li, B, Cr, Co, Se, Tl, ve Pb için EDI değerleri genel olarak izin verilen günlük doz limitini aşmıştır. Ancak 1’in altında tespit edilen THQ ve HI değerleri kanserojen sağlık riskinin olmadığını göstermiştir. Ayrıca, As, Cr, Ni ve Pb için CR değerleri kabul edilebilir sınırlardadır. Sonuçlar, Sığırcı ve Gala göllerindeki balıkların kaslarındaki toksik element konsantrasyonlarının tüketiciler için önemli bir sağlık riski oluşturmadığını ortaya koymuştur.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Proje Numarası
Kaynakça
- Ahmed, M. K., Baki, M. A., Islam, M. S., Kundu, G. K., Habibullah-Al-Mamun, M., Sarkar, S. K., Hossain, M. M. (2015). Human health risk assessment of heavy metals in tropical fish and shellfish collected from the river Buriganga, Bangladesh. Environmental science and pollution research, 22 (20), 15880-15890.
- Alamdar, A., Eqani, S. A. M. A. S., Hanif, N., Ali, S. M., Fasola, M., Bokhari, H., Shen, H. (2017). Human exposure to trace metals and arsenic via consumption of fish from river Chenab, Pakistan and associated health risks. Chemosphere, 168, 1004-1012.
- Ali, M. M., Ali, M. L., Proshad, R., Islam, S., Rahman, Z., Tusher, T. R., Al, M. A. (2019). Heavy metal concentrations in commercially valuable fishes with health hazard inference from Karnaphuli river, Bangladesh. Human and Ecological Risk Assessment: An International Journal, 1-17.
- ASTM (American Society for Testing and Materials), 1985. Preparation of biological samples for inorganic chemical analysis 1, Annual Book of ASTM Standards, D-19, pp. 740- 747.
- Chien, L. C., Hung, T. C., Choang, K. Y., Yeh, C. Y., Meng, P. J., Shieh, M. J., Han, B. C. (2002). Daily intake of TBT, Cu, Zn, Cd and As for fishermen in Taiwan. Science of the total environment, 285 (1-3), 177-185.
- Çiçek, A., Tokatlı, C., Köse, E. (2013). Ecological risk assessment of heavy metals in sediment of Felent Stream (Sakarya River Basin, Turkey). Pakisan Journal of Zoology, 45 (5): 1335-1341.
- Çulha, S. T., Yabanlı, M., Baki, B., Yozukmaz, A. (2016). Heavy metals in tissues of scorpionfish (Scorpaena porcus) caught from Black Sea (Turkey) and potential risks to human health. Environmental Science and Pollution Research, 23 (20), 20882-20892.
- Fang, T., Lu, W., Li, J., Zhao, X., Yang, K. (2017). Levels and risk assessment of metals in sediment and fish from Chaohu Lake, Anhui Province, China. Environmental Science and Pollution Research, 24 (18), 15390-15400.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Çevre Bilimleri
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Cem Tokatlı
*
0000-0003-2080-7920
Türkiye
Fikret Ustaoğlu
Bu kişi benim
0000-0002-8195-8557
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
1 Mart 2021
Gönderilme Tarihi
14 Temmuz 2020
Kabul Tarihi
3 Kasım 2020
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2021 Cilt: 17 Sayı: 1
Cited By
Monthly variation of micro- and macro-element composition in smooth scallop, Flexopecten glaber (Linnaeus, 1758), from the Çardak Lagoon (Çanakkale Strait, Turkey)
Ege Journal of Fisheries and Aquatic Sciences
https://doi.org/10.12714/egejfas.38.4.06Heavy metal concentrations in various tissues of two fish species from Damsa Dam Lake (Turkey) and associated health risk assessment
Journal of Trace Elements in Medicine and Biology
https://doi.org/10.1016/j.jtemb.2023.127339Heavy metal bioaccumulation in fish: ımplications for human health risk assessment in ten commercial fish species from Konya, Türkiye
International Journal of Environmental Science and Technology
https://doi.org/10.1007/s13762-024-05875-3Karaman İlinde Tüketilen Balıklarda Ağır Metal Birikimi ve İnsan Sağlığı Üzerindeki Etkileri
Çanakkale Onsekiz Mart University Journal of Marine Sciences and Fisheries
https://doi.org/10.46384/jmsf.1504851Environmental impact of thermal power plants: Heavy metal analysis in sediments and macroalgae from Karabiga (Çanakkale), Türkiye
Regional Studies in Marine Science
https://doi.org/10.1016/j.rsma.2025.104314Assessment of elemental concentrations in water, sediment, and fish from Beyşehir Lake (Konya): the largest freshwater source in Türkiye
Environmental Monitoring and Assessment
https://doi.org/10.1007/s10661-026-15362-6Evaluating bioaccumulation of trace metal(loid)s in commercial marine fish from the Tunisian coastline and associated human health risks
Euro-Mediterranean Journal for Environmental Integration
https://doi.org/10.1007/s41207-026-01123-x