Organize Sanayi Bölgelerinde Uygulanan Teşvikler, Teşviklerin Önemi ve Organize Sanayi Bölgesinde Faaliyet Gösteren İşletmeler Tarafından Yapılan Muhasebe Uygulamaları

Yıl 2025, Cilt: 11 Sayı: 2, 395 - 420, 30.12.2025

Abitter Özulucan , Davut Akar

https://doi.org/10.22466/acusbd.1772262

Öz

Türkiye’de OSB’lerde faaliyet gösteren işletmelere tanınan teşviklerin; teorik, muhasebe ve vergi uygulamaları çerçevesinde incelendiği bu çalışmada amaç; teşviklerin ülke ekonomisinin kalkınmasında oynadığı rolü bir kez daha gündeme taşıyabilmek ve teşvikler ile ilgili muhasebe ve vergi uygulamaları adına sahada yaşanan sorunları ve çözüm önerilerini ortaya koyabilmektir. Bunun için OSB’lerde faaliyet gösteren bazı işletmeler ve meslek mensupları (Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler) ile “Birebir Görüşme Yöntemi”yle veri elde edilmiştir. Bu amaca ulaşabilmek için çalışmada öncelikle teşvikler ile ilgili genel bilgi verildikten sonra OSB’nin tanımı, amaçları, bölge ve ülke ekonomisine sağladığı faydalar ve OSB’lerde işletmelere verilen teşvikler üzerine açıklamalarda bulunulmuş ve Tekdüzen Hesap Planı (THP) esas alınarak çok sayıda örnek muhasebe uygulamalarına yer verilmiştir. Çalışmada Türkiye’de OSB’lerde faaliyet gösteren işletmelerin ekonomik, sosyal, çevresel, muhasebe uygulamaları ve vergi mevzuatı çerçevesinde sorunlar yaşadıkları fakat söz konusu bu sorunlara rağmen insan gücü, doğal kaynaklar ve diğer bazı üretim faktörleri yönünden çok büyük avantaja sahip olan OSB’lerin bu sorunlarının rahatlıkla çözülebileceği kanaatine varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Organize Sanayi Bölgesi , Organize Sanayi Bölgelerinde Destekler , Organize Sanayi Bölgelerinde Teşvikler , Teşvikler , Bölgesel Kalkınma

Etik Beyan

Çalışmanın tüm hazırlık aşamalarında etik kurallara uyulduğu yazar tarafından beyan edilir. Aksi bir durumun tespiti hâlinde, Artvin Çoruh Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi herhangi bir sorumluluk kabul etmez ve tüm sorumluluk yazara aittir. Etik Onayı : Çalışmada katılımcılardan anket, görüşme, gözlem ya da deney yoluyla birincil veri veya kişisel veri içeren herhangi bir içerik kullanılmamıştır. Bu nedenle etik kurul onayı gerekmemektedir.

Destekleyen Kurum

Yoktur.

Teşekkür

Yoktur.

Incentives Applied In Organized Industrial Zones, The Importance Of Incentives and Accounting Practices Used By Businesses Operating In Organized Industrial Zones

Öz

This study examines the incentives granted to businesses operating in industrial zones in Turkey within the framework of theoretical, accounting, and tax practices. The aim is to highlight the role these incentives play in the country's economic development and to identify the problems encountered in the field regarding accounting and tax practices related to incentives, along with proposed solutions. To this end, data was collected from some businesses operating in OSBs and professionals (Certified Public Accountants) using the “Face-to-Face Interview Method.” To achieve this goal, the study first provided general information about incentives, followed by explanations about the definition and objectives of OSBs, their benefits to the regional and national economy, and the incentives provided to businesses in OSBs. Numerous examples of accounting practices based on the Uniform Accounting Plan (THP) were also included. The study concluded that businesses operating in OSBs in Turkey face problems in terms of economic, social, environmental, accounting practices, and tax legislation. However, despite these problems, OSBs have a significant advantage in terms of human resources, natural resources, and other production factors, and it is believed that these problems can be easily solved.

Anahtar Kelimeler

Organized Industrial Zone , Supports in Organized Industrial Zones , Incentives in Organized Industrial Zones , Incentives , Regional Development

Etik Beyan

The author declares that all stages of the study were conducted in accordance with ethical research principles. In the event of any misconduct, Artvin Çoruh University Journal of International Social Sciences assumes no responsibility and all responsibility lies with the author. Ethical Approval : The study did not involve the collection of primary data or any content containing personal data through surveys, interviews, observations, or experiments with participants. Therefore, ethical approval was not required.

Destekleyen Kurum

None.

Teşekkür

None.

Kaynakça

• Acar Kendirli, S. (2019). Sunum Dosyası. https://osbuk.org/lib/galeri/2019/12/Sevda-Acar-Kendirli-1.pdf adresinden 14.08.2025 tarihinde alınmıştır.
• Akar, D. (2025). Teknoloji geliştirme bölgeleri ile organize sanayi bölgelerindeki teşvikler, teşviklerin önemi ve güncel muhasebe uygulamaları [Yüksek lisans tezi]. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Akbaş, İ. ve Beraha, A., (2023). Organize sanayi bölgelerinin (OSB) stratejik planlarında afet yönetimi ve dirençlilik: Çankırı OSB’ler üzerine bir durum çalışması. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 58(4).
• Akbulut, A. R. (2013). MuhasebeTR Köşe Yazısı. https://www.muhasebetr.com/yazarlarimiz/alirizaakbulut/007/ adresinden 04.05.2025 tarihinde alınmıştır.
• Arslan, C. (2023). Ar-Ge tasarım ile teknokentlerde vergi ve muhasebe uygulamaları. (Güncelleştirilmiş 4. Baskı). Ar-Ge ve Teknokent.
• Bozdemir, E. ve Demir, E., (2020) Organize sanayi bölgelerinde muhasebe ve vergi uygulamalarının incelenmesi: Bir OSB örneği. Muhasebe ve Vergi Uygulamaları Dergisi, 13(2).
• Cansız, M. (2010). Türkiye’de Organize Sanayi Bölgeleri Politikaları ve Uygulamaları. Devlet Planlama Teşkilatı. Coşkun Arslan, M., Aldemir, S. ve Dağ, M.R., (2016). Girişimci, muhasebeci mi olmalıdır? - Tokat Organize Sanayi Bölgesi örneği. Journal of Accounting, Finance and Auditing Studies, 2(3).
• Gökçe, H. ve Yıldırım, E. (2020). Organize Sanayi Bölgelerinde Muhasebe Uygulamaları Rehberi. T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı.
• İncekara, A. (1995). Türkiye'de Teşvik Sistemi. İstanbul Ticaret Odası.
• Karahan, K. S. ve Çalık, A., (2021). Van Sanayi Bölgesi işletmelerinin kapasite kullanım oranları ve rekabet faktörleri açısından analizi: Van Organize Sanayi Bölgesi örneği. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 53.
• Kurt, S. (2024). Organize sanayi bölgelerinin vergi kanunları açısından değerlendirilmesi. Vergi Raporu Dergisi, 302.
• Machine Total. (2024). Organize Sanayi Bölgeleri Ekonomiye Yön Verecek. https://blog.machinetotal.com/organize-sanayi-bolgeleri-ekonomiye-yon-verecek/ adresinden 10.05.2025 tarihinde alınmıştır.
• Makine İmalat Sanayii Derneği. (2025). Organize Sanayi Bölgeleri Makine Sektörü Değerlendirmesi. https://www.makfed.org/TR,6051/organize-sanayi-bolgeleri-makine-sektoru-degerlendirmesi.html adresinden 10.05.2025 tarihinde alınmıştır.
• ODS Danışmanlık. (2025). OSB’lere Uygulanan Teşvik ve Muafiyetler. https://odsdanismanlik.com/tr/makaleler/osbye-uygulanan-tesvik-ve-muafiyetler/ adresinden 10.05.2025 tarihinde alınmıştır.
• Organize Sanayi Bölgeleri Üst Kuruluşu. (2025a). Türkiye’de ve Dünya’da OSB Uygulamaları. https://osbuk.org/view/menu/goster.php?Guid=d745cb99-4c4b-11ec-83b3-00090faa0001 adresinden 10.05.2025 tarihinde alınmıştır.
• Organize Sanayi Bölgeleri Üst Kuruluşu. (2025b). OSB Yıldızları Araştırması 2025 Başvuruları Başladı. https://osbuk.org/view/haber/goster.php?Guid=631ae68d-2d9a-11f0-a1d3-0050568cba34 adresinden 29.10.2025 tarihinde alınmıştır.
• OSB Üst Kuruluşu. (2019). Kalkınmanın Öncüsü OSB’ler Değer Yaratıyor. https://osbuk.org/wp-content/uploads/2018/04/Osbuk03Web.pdf adresinden 06.05.2025 tarihinde alınmıştır.
• Ölmez, M. ve Karakılçık Y., (2023). Organize sanayi bölgeleri için çift denetimli iyi yönetişim model önerisi (alan araştırmasına dayalı bir değerlendirme), journal of history school, 62,
• Şeker, S. (2015). Organize Sanayi Bölgelerinde Muhasebe ve Vergi Uygulamaları. OSB Üst Kuruluşu.
• T.C. Resmi Gazete. (1973). 17591 sayılı Resmî Gazete. https://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/17591.pdf adresinden 03.05.2025 tarihinde alınmıştır.
• T.C. Resmi Gazete. (1981). 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=2464&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5 adresinden 06.05.2025 tarihinde alınmıştır.
• T.C. Resmi Gazete. (1981). 24713 sayılı Resmî Gazete. https://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/24713.pdf adresinden 05.05.2025 tarihinde alınmıştır.
• T.C. Resmi Gazete. (1989). 30674 sayılı Resmî Gazete. https://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/30674.pdf adresinden 04.05.2025 tarihinde alınmıştır.
• T.C. Resmi Gazete. (1997). 32915 sayılı Resmî Gazete. https://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/32915.pdf adresinden 04.05.2025 tarihinde alınmıştır.
• T.C. Resmi Gazete. (1998). 4369 sayılı Kanun. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=4369&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5 adresinden 04.05.2025 tarihinde alınmıştır.
• T.C. Resmi Gazete. (2000). 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=4562&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5 adresinden 02.05.2025 tarihinde alınmıştır.
• T.C. Resmi Gazete. (2001). 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=4708&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5 adresinden 02.05.2025 tarihinde alınmıştır.
• T.C. Resmi Gazete. (1964). 492 sayılı Harçlar Kanunu. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=492&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5 adresinden 01.05.2025 tarihinde alınmıştır.
• T.C. Resmi Gazete. (2004). 5281 sayılı Kanun. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5281&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5 adresinden 01.05.2025 tarihinde alınmıştır.
• T.C. Resmî Gazete. (1961). 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu. https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.4.193.pdf adresinden 03.09.2025 tarihinde alınmıştır.
• T.C. Resmî Gazete. (1984). 3065 Sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu. https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.3065.pdf adresinden 02.09.2025 tarihinde alınmıştır.
• T.C. Resmî Gazete. (2006). 5520 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu. https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.5520.pdf adresinden 04.09.2025 tarihinde alınmıştır.
• T.C. Resmî Gazete. (1964). 488 Sayılı Damga Vergisi Kanunu. https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.488.pdf adresinden 04.09.2025 tarihinde alınmıştır.
• T.C. Resmî Gazete. (1999). 4458 Sayılı Gümrük Kanunu. https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.4458.pdf adresinden 05.09.2025 tarihinde alınmıştır.
• T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı. (2025). Organize Sanayi Bölgeleri Hizmetleri. https://www.sanayi.gov.tr/sanayi-bolgeleri/organize-sanayi-bolgeleri-hizmetleri adresinden 03.05.2025 tarihinde alınmıştır.
• T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı. (2025). Yatırım Teşvik Sistemi Uygulamaları Hakkında Karar (29/05/2025 tarih ve 2025/9903 sayılı). https://www.resmigazete.gov.tr adresinden 03.05.2025 tarihinde alınmıştır.
• Yatırım Destek Platformu. (2020). OSB Tüzel Kişiliklerine Sağlanan Teşvikler (Özet). https://www.yatirimadestek.gov.tr/pdf/assets/upload/dosyalar/ozet_osb_tuzel_kisiliklerine_saglanan_tesvikler.pdf adresinden 04.05.2025 tarihinde alınmıştır.
• Yavuz, A. (2010). Bir maliye politikası aracı olarak yatırım teşviklerinin rekabet koşulları altında özel kesim yatırımları ve istihdam üzerine etkisi: Ekonometrik bir analiz. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 15(1).
• Yürekli, E. (2018). Bir kalkınma aracı olarak ‘‘Organize sanayi bölgeleri’’ ve Honaz Organize Sanayi Bölgesi örneği. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 6(84).