Emma Goldman’ın Anarşizminde “Kadının Özgürleşme Trajedisi”

Öz

Özgürleşme, vazgeçilemez insan haklarından biri olan özgürlü- ğün ve ondan türeyen diğer hak ve özgürlüklerin kazanımını ifade eder. Bu bağlamda insan özgürleşmesinin uzun bir geçmişi vardır. Fakat toplumsal cinsiyete dayalı bir ayrımla kadın özgürleşmesinin tarihi, büyük ölçüde feminizmin yaklaşık iki yüz yıllık çileli tarihiyle sınırlıdır. Bu yönüyle de bir trajediyi andırır. Zira kadın özgürleşmesini en ciddi bi- çimde problematize eden ve onu en çok gündeme taşıyan sosyal teori olarak feminizm, bu kısa geçmişinde pek çok engelle mücadele etmek zorunda kalmıştır. Feminizmin, özgürlükçü ve anti-otoriteryan bir teori olan anarşizm ile münasebeti de işte bu noktada başlamıştır. Bu bağ- lamda anarşist teorisyen Emma Goldman, kadın özgürleşmesine yaptığı aşırı vurguyla feminizme anarşist bir boyut katmış ve onu anarkofeminizm biçiminde yorumlamıştır. Goldman’ın hedeflediği şey genelde insanlığın özelde ise kadınların özgürleşmesini sağlamaktır. Fakat kadın özgürleşmesi problemi, onun duygusal ve bir o kadar da coşkulu söylemlerinde “kadının özgürleşme trajedisi” olarak ifade bulmuştur. Bu çalışmada kadın özgürleşmesi problemi, tarihsel referansları ile birlikte, Goldman’ın anarşizmi ve bu konudaki trajik söylemleri bağlamın da ele alınarak incelenmiştir

Anahtar Kelimeler

• Kadın özgürleşmesi,Kadın hakları,Anarşizm,Feminizm,Anarko-feminizm.

Kaynakça

1. Arat, N. (1991), Feminizmin ABC’si, İstanbul: Simavi Yayınları.
2. Avrich, P. (1966), “Anarchism and Anti-Intellectualism in Russia”, Journal of the History of Ideas, (27) 3: 381-390.
3. Connel, R. W. (1998), Toplumsal Cinsiyet ve İktidar Toplum Kişi
4. ve Cinsel Politika (Çeviri: Cem Soydemir), İstanbul: Ayrıntı.
5. Donovan, J. (2001), Feminist Teori (Çeviri: Aksu Bora, Meltem
6. Ağduk Gevrek ve Fevziye Sayılan), İstanbul: İletişim.
7. Frankel, O. (1996), “Whatever Happened to Red Emma? Emma
8. Goldman, from Alien Rebel to American Icon”, The Journal of

9. American History, (83) 3: 903-942.
10. Goldman, E. (1911), Anarchism and Other Essays, New York &
11. London: Mother Earth Publishing Association.
12. Goldman, E. (1974), The Psychology of Political Violence, New
13. York: Gordon Press.
14. Goldman, E. (1996), Hayatımı Yaşarken: Birinci Cilt (Çeviri: Beril
15. Eyüboğlu), İstanbul: Metis-Kaos Ortak Yayın.
16. Goldman, E. (1997), Hayatımı Yaşarken: İkinci Cilt (Çeviri: Emine
17. Özkaya), İstanbul: Kaos-Metis Ortak Yayın.
18. Goldman, E. (2006), Dans Edemeyeceksem Bu Benim Devrimim
19. Değildir (Çeviri: Necmi Bayram), İstanbul: Agora Kitaplığı.
20. Goldman, E. (2007a), “Sendikalizm Üzerine”, (ed.) Robert Graham
21. (2007), Anarşizm Özgürlükçü Düşüncelerin Belgesel Bir Tarihi
22. Anarşiden Anarşizme: MS. 300-1939 (Çeviri: Nil Erdoğan ve
23. Mustafa Erata), İstanbul: Versus Kitap içinde: 300-305.
24. Goldman, E. (2007b), “Evrensel Kıyım Yolu”, (ed.) Robert Graham
25. (2007), Anarşizm Özgürlükçü Düşüncelerin Belgesel Bir Tarihi
26. Anarşiden Anarşizme: MS. 300-1939 (Çeviri: Nil Erdoğan ve
27. Mustafa Erata), İstanbul: Versus Kitap içinde: 427-431.
28. Goldman, E. (2008), Rus Devriminin Çöküş Nedenleri (Çeviri:
29. Yakup Coşar), Ankara: Dipnot Yayınları.
30. Gündoğan, A. O. (1997), Albert Camus ve Başkaldırma Felsefesi,
31. İstanbul: Birey Yayıncılık.
32. Güriz, A. (1997), Feminizm Postmodernizm ve Hukuk, Ankara: Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları.
33. Kamann, F. (1999), “Feminizmin Radikalleşmesi Olarak Anarkofeminizm”,
34. (ed.) Hans-Jürgen Degen (1999), Anarşizmin Bugünü
35. Tavırlar (Çeviri: Neşe Ozan), İstanbul: Ayrıntı Yayınları içinde:
36. -111.
37. Laguerre, O. (2015), Feminizm Âlem-i Nisvân (Çeviri: Baha Tevfik,
38. Sadeleştiren ve Yayına Hazırlayan: Kemal Bakır ve Ali Utku),Konya: Çizgi Kitabevi.
39. MacKinnon, C. A. (2003), Feminist Bir Devlet Kuramına Doğru
40. (Çeviri: Türkân Yöney ve Sabri Yücesoy), İstanbul: Metis.
41. Marshall, P. (2003), Anarşizmin Tarihi (Çeviri: Yavuz Alogan),
42. Ankara: İmge Kitabevi.
43. Mitchell, J. (1992), Kadın ve Eşitlik (Çeviri: Fatmagül Berktay), İstanbul:
44. Pencere Yayınları.
45. Shatz, M. S., (1993), “Review: Wexler, ‘Emma Goldman in Exile’”,
46. The Jewish Quarterly Review (New Series), (83) 3-4: 458-460.
47. Thornham, S. (2006), “Postmodernizm ve Feminizm”, (ed.) Stuart
48. Sim (2006), Postmodern Düşüncenin Eleştirel Sözlüğü (Çeviri:
49. Mukadder Erkan ve Ali Utku), Ankara: Ebabil Yayınları içinde:
50. -43.
51. Wexler, A. and E. Goldman (1981), “Emma Goldman on Mary
52. Wollstonecraft”, Feminist Studies, (7) 1: 113-133.
53. Wollstonecraft, M. (2007), Kadın Haklarının Gerekçelendirilmesi
54. (Çeviri: Deniz Hakyemez), İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür
55. Yayınları.
56. Zittlow Rogness, Kate & Foust, Christina R. (2011), “Beyond Rights
57. and Virtues as Foundation for Women’s Agency: Emma Goldman’s
58. Rhetoric of Free Love”, Western Journal of Communication, (75) 2: 148–167.