Araştırma Makalesi

BİLGİ VE BELGE YÖNETİMİ AKADEMİSYENLERİNDE VERİ YORGUNLUĞU: KAVRAMSAL ÇERÇEVE VE AKADEMİK TÜKENMİŞLİK ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

Cilt: 13 Sayı: 1 26 Haziran 2026
PDF İndir
EN TR

BİLGİ VE BELGE YÖNETİMİ AKADEMİSYENLERİNDE VERİ YORGUNLUĞU: KAVRAMSAL ÇERÇEVE VE AKADEMİK TÜKENMİŞLİK ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

Öz

Günümüzde bilgi hacminin kontrolsüz artışı, bireylerin rasyonel karar verme yetilerini zorlayarak bilişsel aşırı uyarılma ve beraberinde veri yorgunluğu (data fatigue) olgusunu gündeme getirmektedir. Bu çalışma, bilgi aşırı yüklenmesini dışsal bir maruziyet (stresör), veri yorgunluğunu ise bu sürecin bireyde yarattığı öznel tükenmişlik (gerilim) olarak tanımlayan bir çerçevede, Bilgi ve Belge Yönetimi (BBY) akademisyenlerinin yaşadığı bilişsel süreçleri incelemektedir. Bilişsel Yük Teorisi ışığında ele alınan bu süreçte, yüksek ve düzensiz veri akışının çalışan belleğin sınırlı kapasitesini tüketerek öğrenmeyi ve stratejik problem çözmeyi zorlaştırdığı vurgulanmaktadır. Özellikle veriyi doğrudan bir araştırma nesnesi olarak ele alan BBY akademisyenlerinin mesleki pratikleri; teknolojik aşırı yüklenmeyle başlayan ve bilişsel yük, FoMO (Fear of Missing Out), dikkat dağılması ve karar felci ile derinleşen kümülatif bir yorgunluk döngüsü yaratarak, nihayetinde bir çaresizlik duygusuna yol açmaktadır. Bu döngünün akademik tükenmişliğe evrilme riskine dikkat çeken çalışma, nicel araştırma deseni kapsamında İstanbul’daki BBY akademisyenlerinin veri yorgunluğu düzeylerini ve bu durumu tetikleyen unsurları betimlemeyi amaçlamaktadır. Söz konusu süreç; teknolojik, bilişsel, duygusal ve davranışsal faktörleri kapsayan çok boyutlu bir ölçek yapısıyla analiz edilerek, akademik çalışma süreçlerinde bilişsel kaynakların daha verimli yönetilmesi ve dijital refahın korunması adına uygulanabilir çözüm stratejileriyle birlikte tartışılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Proje Numarası

Yoktur.

Etik Beyan

Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Etik Kurulu’ndan (25.10.2025 tarih ve 2025/03 sayılı kararı gereği) etik onay ve yazılı izin alınmıştır.

Kaynakça

  1. Adriatico, J. M., Cruz, A., Tiong, R. C. ve Racho-Sabugo, C. R. (2022). An analysis on the impact of choice overload to consumer decision paralysis. Journal of Economics, Finance and Accounting Studies, 4(1), ss. 55-75. https://doi.org/10.32996/jefas.2022.4.1.4
  2. Arnold, M., Goldschmitt, M. ve Rigotti, T. (2023). Dealing with information overload: A comprehensive review. Frontiers in Psychology, 14. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.1122200
  3. Babaoğlu, A. (2025). Türkiye’de enformasyon obezitesi ile mücadele politikalarına yönelik uzman görüşleri bağlamında bir değerlendirme. Communicata, (29), ss. 25-36. https://doi.org/10.32952/communicata.1621825
  4. Boymul, E. ve Yaşa Özeltürkay, E. (2017). İş tatmini ve örgütsel bağlılığın tükenmişlik sendromu üzerindeki etkisi: Bir sanayii kuruluşunda uygulama. Journal of Yasar University, 12(46), ss. 93-102.
  5. Cibaroğlu, M. O. ve Yalçınkaya, B. (2019). Belge ve arşiv yönetimi süreçlerinde büyük veri analitiği ve yapay zeka uygulamaları. Bilgi Yönetimi, 2(1), ss. 44-58. https://doi.org/10.33721/by.570634
  6. Çubuk, Z. ve Tulunay Ateş, Ö. (2025). The relationship between burnout, fatigue, and resilience among educators. Siirt Eğitim Dergisi, 5(2), ss. 205-230. https://doi.org/10.58667/sedder.1673799
  7. Davis, F. D. (1993). User acceptance of information technology: System characteristics, user perceptions and behavioral impacts. Int. J. Man-Machine Studies, 38(3), ss. 475-487.
  8. Demerouti, E., Bakker, A. B., Nachreiner, F. ve Schaufeli, W. B. (2001). The job demands–resources model of burnout. Journal of Applied Psychology, 86(3), ss. 499-512. https://doi.org/10.1037/0021-9010.86.3.499

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Kütüphane ve Bilgi Çalışmaları (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

26 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

16 Nisan 2026

Kabul Tarihi

6 Mayıs 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 13 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Öztürk, Z. İ. (2026). BİLGİ VE BELGE YÖNETİMİ AKADEMİSYENLERİNDE VERİ YORGUNLUĞU: KAVRAMSAL ÇERÇEVE VE AKADEMİK TÜKENMİŞLİK ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA. Arşiv Dünyası, 13(1), 93-116. https://doi.org/10.53474/ad.1931763
AMA
1.Öztürk Zİ. BİLGİ VE BELGE YÖNETİMİ AKADEMİSYENLERİNDE VERİ YORGUNLUĞU: KAVRAMSAL ÇERÇEVE VE AKADEMİK TÜKENMİŞLİK ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA. AD. 2026;13(1):93-116. doi:10.53474/ad.1931763
Chicago
Öztürk, Zehra İpek. 2026. “BİLGİ VE BELGE YÖNETİMİ AKADEMİSYENLERİNDE VERİ YORGUNLUĞU: KAVRAMSAL ÇERÇEVE VE AKADEMİK TÜKENMİŞLİK ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA”. Arşiv Dünyası 13 (1): 93-116. https://doi.org/10.53474/ad.1931763.
EndNote
Öztürk Zİ (01 Haziran 2026) BİLGİ VE BELGE YÖNETİMİ AKADEMİSYENLERİNDE VERİ YORGUNLUĞU: KAVRAMSAL ÇERÇEVE VE AKADEMİK TÜKENMİŞLİK ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA. Arşiv Dünyası 13 1 93–116.
IEEE
[1]Z. İ. Öztürk, “BİLGİ VE BELGE YÖNETİMİ AKADEMİSYENLERİNDE VERİ YORGUNLUĞU: KAVRAMSAL ÇERÇEVE VE AKADEMİK TÜKENMİŞLİK ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA”, AD, c. 13, sy 1, ss. 93–116, Haz. 2026, doi: 10.53474/ad.1931763.
ISNAD
Öztürk, Zehra İpek. “BİLGİ VE BELGE YÖNETİMİ AKADEMİSYENLERİNDE VERİ YORGUNLUĞU: KAVRAMSAL ÇERÇEVE VE AKADEMİK TÜKENMİŞLİK ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA”. Arşiv Dünyası 13/1 (01 Haziran 2026): 93-116. https://doi.org/10.53474/ad.1931763.
JAMA
1.Öztürk Zİ. BİLGİ VE BELGE YÖNETİMİ AKADEMİSYENLERİNDE VERİ YORGUNLUĞU: KAVRAMSAL ÇERÇEVE VE AKADEMİK TÜKENMİŞLİK ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA. AD. 2026;13:93–116.
MLA
Öztürk, Zehra İpek. “BİLGİ VE BELGE YÖNETİMİ AKADEMİSYENLERİNDE VERİ YORGUNLUĞU: KAVRAMSAL ÇERÇEVE VE AKADEMİK TÜKENMİŞLİK ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA”. Arşiv Dünyası, c. 13, sy 1, Haziran 2026, ss. 93-116, doi:10.53474/ad.1931763.
Vancouver
1.Zehra İpek Öztürk. BİLGİ VE BELGE YÖNETİMİ AKADEMİSYENLERİNDE VERİ YORGUNLUĞU: KAVRAMSAL ÇERÇEVE VE AKADEMİK TÜKENMİŞLİK ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA. AD. 01 Haziran 2026;13(1):93-116. doi:10.53474/ad.1931763

18203   20422  23360