TR
EN
Cerrahi-Önce ve Konvansiyonel Ortodonti-Önce Yaklaşımlarının Karşılaştırılması: Sistematik Derleme (2009-2025)
Öz
Amaç
Ortognatik cerrahide “cerrahi-önce” (SFA) yaklaşımının, klasik “ortodonti-önce” (OFA) protokolüne göre klinik sonuçlarını karşılaştırmak.
Gereç ve Yöntemler
Web of Science’da 2009-2025 arası İngilizce özgün araştırmalar tarandı. SFA ve OFA’yı doğrudan kıyaslayan, klinik nihai sonlanım bildiren karşılaştırmalı kohortlar dâhil edildi; yalnızca splint/oklüzyon set-up metriklerine odaklanan ve özel fenotipli (genellenebilirliği sınırlı) seriler dışlandı. PRISMA 2020’ye göre akış: 43 kayıt tanımlandı; 33 tam-metin adayı ayrıldı; erişilebilen 11 rapor uygunluk açısından incelendi; 10 çalışma dâhil edildi. Nicel havuzlanma planlanmadı; heterojenlik nedeniyle anlatı sentez yapıldı.
Bulgular
Tedavi süresini raporlayan serilerde SFA toplam süreyi anlamlı kısalttı (örn. 21.1 ± 10.3 ay vs 34.4 ± 11.9 ay; P < 0.001). Maliyet-etkililik çalışması SFA’da ameliyat süresinin daha uzun olabildiğini, ancak hastanede kalış ve doğrudan maliyetlerin benzer kaldığını; zaman-etkinlik üstünlüğünün SFA lehine olduğunu gösterdi. Üç boyutlu analizler, kısa-orta vadede (≈6-12 ay) iskeletsel stabilite/relapsın iki yaklaşım arasında benzer olduğunu destekledi; izole maksiller ilerletmede 6. ay yatay relaps farkı klinik açıdan küçük ve anlamsızdı. Kondiler yer değiştirme ve yüzey remodeling paternleri (inferolateral deplasman, lateral rezorpsiyon–anteromedial appozisyon) yaklaşımlar arasında benzedi. TME tıklaması her iki grupta da azaldı; postoperatif ağrı açısından anlamlı fark yoktu ve en güçlü öngördürücü preoperatif semptomdu. Yaşam kalitesi (OQLQ) her iki grupta ameliyat sonrası belirgin iyileşti; OFA’da preoperatif dekompanzasyon dönemine bağlı geçici kötüleşme görüldü; SFA bu evreyi atladı.
Sonuç
Uygun endikasyon ve titiz planlamayla SFA, OFA’ya kıyasla benzer iskeletsel/TME güvenliğiyle daha kısa toplam tedavi süresi ve daha hızlı hasta-merkezli kazanımlar sunar. Çok merkezli, ileriye dönük ve standartlaştırılmış 3B ölçütler içeren çalışmalar kanıt kalitesini artıracaktır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Choi DS, Garagiola U, Kim SG. Current status of the surgery-first approach (part I): concepts and orthodontic protocols. Maxillofac Plast Reconstr Surg. 2019; 41: 10. doi: 10.1186/s40902-019-0194-4
- Liou EJ, Chen PH, Wang YC, et al. Surgery-first accelerated orthognathic surgery: postoperative rapid orthodontic tooth movement. J Oral Maxillofac Surg. 2011; 69: 781-5. doi: 10.1016/j.joms.2010.10.035
- Sharma VK, Yadav K, Tandon P. An overview of surgery-first approach: recent advances in orthognathic surgery. J Orthod Sci. 2015; 4: 9-12. doi: 10.4103/2278-0203.149609
- Teng GY, Liou EJ. Interdental osteotomies induce regional acceleratory phenomenon and accelerate orthodontic tooth movement J Oral Maxillofac Surg. 2014; 72: 19-29. doi: 10.1016/j.joms.2013.09.012
- Alkaabi S, Maningky M, Helder MN, et al. Virtual and traditional surgical planning in orthognathic surgery–systematic review and meta-analysis. Br J Oral Maxillofac Surg. 2022; 60: 1184-1191. doi: 10.1016/j.bjoms.2022.07.007
- Lee YC, Kim SG. Redefining precision and efficiency in orthognathic surgery through virtual surgical planning and 3D printing: a narrative review. Maxillofac Plast Reconstr Surg. 2023; 45: 42. doi: 10.1186/s40902-023-00409-2
- Valls-Ontañón A, Triginer-Roig S, Trujillo I, et al. Three-dimensional evaluation of postoperative stability: a comparative study between surgery-first and surgery-late protocols. Int J Oral Maxillofac Surg. 2023; 52: 353-60. doi: 10.1016/j.ijom.2022.06.016
- Barone S, Morice A, Picard A, et al. Surgery-first orthognathic approach vs conventional orthognathic approach: a systematic review of systematic reviews. J Stomatol Oral Maxillofac Surg. 2021; 122: 162-72. doi: 10.1016/j.jormas.2020.08.008
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Ağız ve Çene Cerrahisi, Ortodonti ve Dentofasiyal Ortopedi
Bölüm
Derleme
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
4 Ağustos 2026
Gönderilme Tarihi
8 Eylül 2025
Kabul Tarihi
23 Mart 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 5 Sayı: 2
APA
Aşkin, M. B. (2026). Cerrahi-Önce ve Konvansiyonel Ortodonti-Önce Yaklaşımlarının Karşılaştırılması: Sistematik Derleme (2009-2025). Akdeniz Diş Hekimliği Dergisi, 5(2), 261-271. https://doi.org/10.62268/add.1780249
AMA
1.Aşkin MB. Cerrahi-Önce ve Konvansiyonel Ortodonti-Önce Yaklaşımlarının Karşılaştırılması: Sistematik Derleme (2009-2025). Akd Dent J. 2026;5(2):261-271. doi:10.62268/add.1780249
Chicago
Aşkin, Melis Büşra. 2026. “Cerrahi-Önce ve Konvansiyonel Ortodonti-Önce Yaklaşımlarının Karşılaştırılması: Sistematik Derleme (2009-2025)”. Akdeniz Diş Hekimliği Dergisi 5 (2): 261-71. https://doi.org/10.62268/add.1780249.
EndNote
Aşkin MB (01 Ağustos 2026) Cerrahi-Önce ve Konvansiyonel Ortodonti-Önce Yaklaşımlarının Karşılaştırılması: Sistematik Derleme (2009-2025). Akdeniz Diş Hekimliği Dergisi 5 2 261–271.
IEEE
[1]M. B. Aşkin, “Cerrahi-Önce ve Konvansiyonel Ortodonti-Önce Yaklaşımlarının Karşılaştırılması: Sistematik Derleme (2009-2025)”, Akd Dent J, c. 5, sy 2, ss. 261–271, Ağu. 2026, doi: 10.62268/add.1780249.
ISNAD
Aşkin, Melis Büşra. “Cerrahi-Önce ve Konvansiyonel Ortodonti-Önce Yaklaşımlarının Karşılaştırılması: Sistematik Derleme (2009-2025)”. Akdeniz Diş Hekimliği Dergisi 5/2 (01 Ağustos 2026): 261-271. https://doi.org/10.62268/add.1780249.
JAMA
1.Aşkin MB. Cerrahi-Önce ve Konvansiyonel Ortodonti-Önce Yaklaşımlarının Karşılaştırılması: Sistematik Derleme (2009-2025). Akd Dent J. 2026;5:261–271.
MLA
Aşkin, Melis Büşra. “Cerrahi-Önce ve Konvansiyonel Ortodonti-Önce Yaklaşımlarının Karşılaştırılması: Sistematik Derleme (2009-2025)”. Akdeniz Diş Hekimliği Dergisi, c. 5, sy 2, Ağustos 2026, ss. 261-7, doi:10.62268/add.1780249.
Vancouver
1.Melis Büşra Aşkin. Cerrahi-Önce ve Konvansiyonel Ortodonti-Önce Yaklaşımlarının Karşılaştırılması: Sistematik Derleme (2009-2025). Akd Dent J. 01 Ağustos 2026;5(2):261-7. doi:10.62268/add.1780249