Hamza-Nâme 53. Cildi ve İmlâ Özellikleri Üzerine Bir Değerlendirme

Meryem Ateş; Selcen Çiftçi

Hamza-Nâme 53. Cildi ve İmlâ Özellikleri Üzerine Bir Değerlendirme

Öz

Hamza-nâme ciltleri Hazret-i Muhammed’in amcası ve aynı zamanda da süt kardeşi olan Hz. Hamza’nın şahsiyeti etrafında oluşmuş, İslamî özelliklerin çokça bulunduğu kahramanlık hikayeleridir. Ciltlerdeki hikayeler İslamiyetin yayılma döneminde meydana gelen çeşitli tarihi olaylar çerçevesinde menkıbeden efsaneye evrilerek anlatılan nesir örneklerindendir. Bu çalışmanın amacı Hamzavî tarafından kaleme alınan Hamza-nâme’nin 53. cildinin imla özelliklerini ortaya koymaktır. Eserin yazılış tarihi bilinmemekle birlikte dil özellikleri bakımından değerlendirildiğinde Eski Anadolu Türkçesi döneminde yazıldığı sonucuna ulaşılmaktadır. Bu dönemde yazılmış metinlerde Uygur ve Eski Anadolu Türkçesi imla geleneği birlikte görülür. Bu sebeple imlada ikilikler meydana gelmektedir. Ayrıca imlada ikilik müellif ya da müstensihin yazı üslubundan veya olabilecek çeşitli yazım yanlışlarından da kaynaklanabilmektedir. Günümüze kadar yapılmış olan çalışmalarda Hamza-nâme ciltlerinin 15. yüzyılda yaşayan Ahmedî’nin kardeşi Hamzavî tarafından yazıldığına dair bir ön kabul olmakla beraber ciltlerde bu isimden bahsedilmemiştir. Hamza-nâme’nin 53. cildinin tespit edilmiş üç nüshası bulunmaktadır. Makaleye konu olan nüsha, Hamza-nâme ciltlerinden İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Nadir Eserler Kütüphanesinde kayıtlı bulunan 53. cildidir. 143 varaktan oluşan eserin elimizdeki nüshası harekesizdir ve nesih hattıyla yazılmıştır. Nüshadaki imla özelliklerine bakıldığında genellikle ünlüler belirtilmiş, ekler bazen bitişik bazen de ayrı yazılmıştır. Eserdeki ünlü ve ünsüzlerin imlasında bazı düzensizlikler vardır. Bu da Eski Anadolu Türkçesi döneminde güçlü bir imla sisteminin olmadığını göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Albayrak, N. (1997). Hamza-nâme, İslam Ansiklopedisi (Cilt 15, s. 516-517). içinde İstanbul: TDV.
Algül, H. (1997). Hamza, İslam Ansiklopedisi (Cilt 15, ss. 500-502). içinde İstanbul: TDV.
Artun, E. (2011). Dinî Tasavvufi Halk Edebiyatı. Adana: Karahan Kitabevi.
Ayçiçeği, B. (2013). Ahmedî (815/1412-13) ile Behiştî (917/1511-12?)’nin İskendernâme’lerinin Şekil ve Muhteva Bakımından Karşılaştırılması. Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, 10, 129-204.
Gülsevin, G. (1998). Köktürk Bengü Taşlarındaki Oğuzca Özellikler, Kardeş Ağızlar/ (Türk Lehçe ve Şiveleri Dergisi), 7, 12-18.
Güzel, A. (2009). Dinî- Tasavvufî Türk Edebiyatı El Kitabı. Ankara: Akçağ Yayınları.
İsen, M. (2007). Nesir, Türk Edebiyatı Tarihi. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı.
Kalfa, M. (1994). Kıssa-i İskender 301a-405a (Giriş-Metin-Dizin), Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Ankara.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Edebi Teori

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Meryem Ateş Bu kişi benim
0000-0003-3077-2012
Türkiye

Selcen Çiftçi ^*
0000-0003-2563-5574
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

28 Aralık 2023

Gönderilme Tarihi

23 Eylül 2023

Kabul Tarihi

21 Kasım 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 7 Sayı: 2

IZ

https://izlik.org/JA62FU97KA

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Ateş, M., & Çiftçi, S. (2023). Hamza-Nâme 53. Cildi ve İmlâ Özellikleri Üzerine Bir Değerlendirme. Avrasya Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi, 7(2), 123-142. https://izlik.org/JA62FU97KA

AMA

1.Ateş M, Çiftçi S. Hamza-Nâme 53. Cildi ve İmlâ Özellikleri Üzerine Bir Değerlendirme. ADEA. 2023;7(2):123-142. https://izlik.org/JA62FU97KA

Chicago

Ateş, Meryem, ve Selcen Çiftçi. 2023. “Hamza-Nâme 53. Cildi ve İmlâ Özellikleri Üzerine Bir Değerlendirme”. Avrasya Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi 7 (2): 123-42. https://izlik.org/JA62FU97KA.

EndNote

Ateş M, Çiftçi S (01 Aralık 2023) Hamza-Nâme 53. Cildi ve İmlâ Özellikleri Üzerine Bir Değerlendirme. Avrasya Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi 7 2 123–142.

IEEE

[1]M. Ateş ve S. Çiftçi, “Hamza-Nâme 53. Cildi ve İmlâ Özellikleri Üzerine Bir Değerlendirme”, ADEA, c. 7, sy 2, ss. 123–142, Ara. 2023, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA62FU97KA

ISNAD

Ateş, Meryem - Çiftçi, Selcen. “Hamza-Nâme 53. Cildi ve İmlâ Özellikleri Üzerine Bir Değerlendirme”. Avrasya Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi 7/2 (01 Aralık 2023): 123-142. https://izlik.org/JA62FU97KA.

JAMA

1.Ateş M, Çiftçi S. Hamza-Nâme 53. Cildi ve İmlâ Özellikleri Üzerine Bir Değerlendirme. ADEA. 2023;7:123–142.

MLA

Ateş, Meryem, ve Selcen Çiftçi. “Hamza-Nâme 53. Cildi ve İmlâ Özellikleri Üzerine Bir Değerlendirme”. Avrasya Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi, c. 7, sy 2, Aralık 2023, ss. 123-42, https://izlik.org/JA62FU97KA.

Vancouver

1.Meryem Ateş, Selcen Çiftçi. Hamza-Nâme 53. Cildi ve İmlâ Özellikleri Üzerine Bir Değerlendirme. ADEA [Internet]. 01 Aralık 2023;7(2):123-42. Erişim adresi: https://izlik.org/JA62FU97KA