FEN BİLİMLERİ VE SOSYAL BİLGİLER ÖĞRETMENLERİNİN MESLEKİ ÖĞRENME KAYNAKLARININ KARŞILAŞTIRMALI İNCELENMESİ

Öz

Bu araştırma, fen bilimleri ve sosyal bilgiler öğretmenlerinin mesleki öğrenme kaynaklarını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırma, nitel araştırma desenlerinden biri olan ve birden fazla durumun karşılaştırmalı olarak derinlemesine incelenmesine imkân tanıyan çoklu durum çalışması deseni ile yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubunu, 2023–2024 eğitim-öğretim yılında Türkiye’nin farklı illerinde görev yapan 27 sosyal bilgiler öğretmeni ve 28 fen bilimleri öğretmeni olmak üzere toplam 55 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırma verileri yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla elde edilmiştir. Elde edilen veriler MAXQDA Analytics Pro 2024 yazılımı kullanılarak içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Görüşme verileri sistematik bir biçimde kategorilere ayrılmış ve bu kategoriler doğrultusunda yorumlanmıştır. Çalışma sonucunda, fen bilimleri öğretmenleri ile sosyal bilgiler öğretmenlerinin mesleki öğrenme kaynaklarının farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Fen bilimleri öğretmenlerinin meslektaş desteği için çoğunlukla yüz yüze etkileşimi tercih ettiği; sosyal bilgiler öğretmenlerinin ise bu desteği ağırlıklı olarak çevrim içi ortamlar üzerinden aldığı tespit edilmiştir. Ayrıca her iki katılımcı grubunun da hizmet içi eğitim faaliyetlerini nitelik açısından yetersiz bulduğu ve bu konuda ortak görüş bildirdiği ortaya konulmuştur. Genel olarak öğretmenlerin mesleki öğrenmeye yönelik olumlu bir eğilim sergiledikleri sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma sonuçları doğrultusunda, öğretmenlerin mesleki öğrenme süreçlerini desteklemek amacıyla branşların ihtiyaç ve tercihleri dikkate alınarak farklı mesleki gelişim ortamları oluşturulması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Fen bilimleri
• sosyal bilgiler
• mesleki öğrenme
• öğrenme
• öğretmen.

A Comparative Study of Professional Learning Resources for Science and Social Studies Teachers

Öz

This research aims to reveal the professional learning resources of science and social studies teachers. The research was conducted using a multiple case study design, a qualitative research design that allows for in-depth comparative examination of multiple situations. The study group consisted of 55 teachers in total: 27 social studies teachers and 28 science teachers working in different provinces of Turkey during the 2023–2024 academic year. Research data were obtained through a semi-structured interview form. The obtained data were analyzed using content analysis method with MAXQDA Analytics Pro 2024 software. The interview data were systematically categorized and interpreted according to these categories. As a result of the study, it was determined that the professional learning resources of science teachers and social studies teachers differed. It was found that science teachers mostly preferred face-to-face interaction for peer support; while social studies teachers mainly received this support through online environments. In addition, it was revealed that both participant groups found in-service training activities to be insufficient in terms of quality and expressed a common opinion on this issue. Overall, the study concluded that teachers exhibit a positive inclination towards professional learning. Based on these findings, it is recommended that different professional development environments be created, taking into account the needs and preferences of each subject area, to support teachers' professional learning processes.

Anahtar Kelimeler

• Science
• social studies
• vocational learning
• learning
• teacher.

Kaynakça

1. Akhan, O. (2021). Tarih öğretmenlerinin mesleki gelişimlerini sağlamaya yönelik görüşleri. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 10(1), 384-398. https://dergipark.org.tr/tr/pub/teke/issue/60878/902760#article_cite
2. Atal, D., & Sancar, R. (2021). Öğretmenlerin mesleki gelişimlerine odaklanan araştırmalar ne söylüyor? Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 23(1), 166-186. https://doi.org/10.17556/erziefd.733863
3. Atmaca, T. (2020). Öğretmenlerin yaptıkları meslek hatalarının meslekî öğrenme bağlamında incelenmesi. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(1), 309-326. https://doi.org/10.31592/aeusbed.673360
4. Aubusson, P., Ewing, R. & Hoban, G. (2009). Action learning in schools: Reframing teachers professional learning and development (1th.ed.). Routledge.
5. Aydemir, R. S., & Uslu, B. (2023). Öğretmenlerin hayat boyu öğrenme eğilimlerinin mesleki gelişim öz yeterlikleri ile ilişkisi: Edremit ilçesi örneği. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 10(3), 201-221. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3220627
6. Bakioğlu, A., & Kirişçi Sarıkaya, A. (2018). Bir öğretmen mesleki gelişim modeli: Üniversite-okul ortaklığı. Yıldız Journal of Educational Research, 3(2), 76-98.
7. Başol, Ö. S. (2024). Öğretmenlerin mesleki öğrenme ihtiyaçlarına ilişkin görüşleri [Yayınlanmamış Yüksek lisans Tezi], Necmettin Erbakan Üniversitesi.
8. Bayrak Özmutlu, E. (2018). Öğretmenlerin mesleki inançları, mesleki inançlarının kaynakları ve mesleki inançlar temelinde öğretmen tiplerinin belirlenmesi [Yayınlanmamış Doktora Tezi], Ankara Üniversitesi.

9. Binay Eyuboğlu, F. A., & Karaoğlan Yılmaz, F. G. (2018). Öğretmenlerin yaşam boyu öğrenme tutumları, dijital yerli olma durumları ve teknoloji kabulü arasındaki ilişkinin birbirleri ile ve çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Uluslararası Eğitim Bilim Ve Teknoloji Dergisi, 4(1), 1-17.
10. Bumen, N., & Uslu, Ö. (2020). Öğretmenlerin mesleki gelişiminde beklenti-değer-bedel ölçeğinin türkçeye uyarlanması. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 40(3), 905-942. https://doi.org/10.17152/gefad.787116
11. Can, E. (2019). Öğretmenlerin meslekî gelişimleri: Engeller ve öneriler. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi – Journal Of Qualitative Research In Education, 7(4), 1618-1650. doi: 10.14689/Issn.2148-2624.1.7c.4s.14m
12. Cemaloğlu, N., & Dolapcı, E. (2022). Öğretmen Mesleki Öğrenmesine İlişkin Öğretmen Görüşleri. Eğitim ve Toplum Araştırmaları Dergisi, 9(1), 35-54. https://doi.org/10.51725/etad.974730
13. Çalışkan Toyoğlu, A., & Dogan, S. (2020). Okullarda Hayat Boyu Öğrenme Kültürüne İlişkin Öğretmen Algıları. Trakya Eğitim Dergisi, 10(3), 566-581. https://doi.org/10.24315/tred.531136
14. Danielewicz, J. (2001). Teaching selves: Identity, pedagogy, and teacher education. State University of New York Press.
15. Demir, E., & Demir, M. (2021). Türkiye’de öğretmenlerin mesleki gelişimi ve eğitim sistemine etkileri. Eğitim Bilim ve Araştırma Dergisi, 2(1), 1-8. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ebad/issue/61252/881962
16. Ekim, G., Ekim, H., Ketboğa, F. İclal, & Bozkuş, R. (2023). Öğretmenlerin mesleki gelişimlerine yönelik görüşleri. Ulusal Eğitim Dergisi, 3(10), 1814–1830. https://uleder.com/index.php/uleder/article/view/349
17. Emre Erden, G. (2021). Öğretmen mesleki öğrenmesini etkileyen faktörlerin incelenmesi: Bir durum çalışması [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi] Karabük Üniversitesi.
18. Emre Erden, G., & Kılınç, A. Ç. (2021). Öğretmen meslekî öğrenmesini etkileyen faktörlerin incelenmesi: Bir durum çalışması. Avrasya Beşeri Bilim Araştırmaları Dergisi, 1(1), 1-29. https://doi.org/10.7596/abbad.20122021.001
19. Eroğlu, M., & Özbek, R. (2020). Etkili öğretmenlerin mesleki gelişimi. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(37), 73-92. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1197119
20. Groundwater-Smith, S.,& Mockler, N. (2009). Teacher professional learning in an age of compliance: Mind the gap. Springer Science + Business Media B.V.
21. Guskey, T. R. (2014). Planning professional learning. Educational leadership, 71(8). http://govboard.tusd1.org/Portals/TUSD1/GovBoard/docs/packets/packet09-23-14/9-23-14-BAI7-PD-PlanningProfessionalLearning.pdf
22. Hannes, K., Raes, E., Vangenechten, K., Heyvaert, M., & Dochy, F. (2013). Experiences from employees with team learning in a vocational learning or work setting: A systematic review of qualitative evidence. Educational Research Review, 10, 116-132. https://doi.org/10.1016/j.edurev.2013.10.002
23. Janssen, S., K. Kreijns, T. Bastiaens, S. Stijnen, and M. Vermeulen. (2011). Teachers’ Professional development: An Analysis of the use of professional development plans in a Dutch school.” Professional Development in Education 38 (3): 453–469. https://doi.org/10.1080/19415257.2011.635307
24. Karakuyu, A. (2024). Öğretmenlerin mesleklerine yönelik tutumlarının mesleki profesyonelliklerini yordama gücü. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 7(1), 17-37. https://doi.org/10.33400/kuje.1317173
25. Karasu, G.,Işık, M.,Özşahin, P.veKarabulut, A.(2023). Sınıf öğretmenlerinin mesleki öğrenme düzeylerinin belirlenmesi.Ulusal Özgün Eğitim Araştırmaları Dergisi, 1(1), 156-170. https://ulusalegitimdergisi.com/index.php/pub/article/view/12
26. Krippendorff, K. (2019). Content analysis: An Introduction to its methodology (4th. ed.). SAGE Publications. Lahman, M. K. E. (2024). An Introduction to qualitative research: Becoming culturally Responsive. Sage.
27. Miles, M, B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded Sourcebook. (2nd ed). Thousand Oaks, CA: Sage.
28. Okçu, S., Karakoç, G., Okçu, N., Karakoç, G. (2023). Sınıf öğretmenlerinin mesleki gelişimi için öğretmen bilişim ağı (ÖBA). RumeliDE Dil Ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi(34), 575-586. https://doi.org/10.29000/rumelide.1317098
29. Özbay, M. C. Karayol, M. (2024). Öğretmenlerin mesleki öğrenme düzeyleri ile yaşam boyu öğrenme eğilimlerinin incelenmesi. Sportive, 7(2), 166-184. https://doi.org/10.53025/sportive.1435508
30. Özer, G., ve Çelik, S. (2024). Mesleki öğrenme toplulukları: Bir mesleki gelişim uygulamasının öğretmen görüşlerine göre incelenmesi. Milli Eğitim, 53(243), 1203-1230. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1239160
31. Robinson, W. (2014). A Learning profession? teachers and their professional development in England and Wales 1920-2000. Sense Publishers.
32. Sarıdaş, G., & Deniz, L. (2018). Çevrimiçi öğrenme topluluklarının öğretmenlerin mesleki gelişimine etkisine yönelik öğretmen görüşleri. Çağdaş Yönetim Bilimleri Dergisi, 5(1), 11-41. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/603571
33. Sevinç, Ş., & Çelebi, M. (2020). Öğretmenlerin yaşam boyu öğrenme eğilimleri ile iş doyumları arasındaki ilişkinin incelenmesi. OPUS International Journal of Society Researches, 16(29 Ekim Özel Sayısı), 3533-3564. https://doi.org/10.26466/opus.696882
34. Sümer, M. (2021). Online Learning communities in teachers’ professional development: A Systematic review. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 11(2), 572-587. https://doi.org/10.18039/ajesi.853801
35. Torun, B., & Güvercin Seçkin, G. (2021). Öğretmenlerin yaşam boyu öğrenme yeterlikleri ve iş doyum düzeylerinin incelenmesi. Edu 7: Yeditepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 10(12), 1-22. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1672425
36. Turner, A. (2021). Professional identity development through incidental learning Palgrave Macmillan. Vermunt, J.D., (2014). Teacher learnıng and professıonal development. S. Krolak-Schwerdt, S. Glock & M. Böhmer (Eds.). Teachers’ Professional development:Assessment, training, and learning (79-95). Sense Publishers.
37. Yenen, E. T. (2022). Öğretmenlerin mesleki yeterliklerini etkileyen faktörler. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 11(1), 27-45. https://doi.org/10.33206/mjss.767720
38. Yıldırım A. & Şimşek H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık
39. Zeki, K. (2022). Öğretmenlerin yaptıkları mesleki hataların pedagojik yansımaları. Asian Journal of Instruction (E-AJI), 10(2), 57-77. https://doi.org/10.47215/aji.1176977