ARSENİK TOKSİSİTESİ VE BİYOLOJİK ÖRNEKLERDEN ANALİZİ
Öz
İnsanlarda arsenik maruziyeti, genellikle doğal ya da jeolojik anorganik arsenik kaynaklarıyla kontamine olmuş suların tüketilmesiyle gerçekleşir. Toprakta ve birçok kayaç çeşidinde doğal olarak var olan anorganik arsenik, özellikle bakır, kurşun, kobalt, gümüş ve altın içeren cevherler ile minerallerde bulunur. Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı IARC , son derece toksik bir element olan arseniği grup 1 karsinojen madde olarak sınıflandırmıştır. Bangladeş, Hindistan ve Nepal’i de içeren birçok Güney Asya ülkesinde, arsenik derişiminin yüksek olduğu yerlerde binlerce kuyu açılmış ve insanların kendi su kaynaklarından zehirlenmesine neden olmuştur. Türkiye arsenik içeren jeolojik katmanların olduğu bölgelerden biridir. Özellikle Kütahya arsenik seviyesi fazla olan katmaların üzerinde olduğundan bazı arsenik zehirlenmesi vakalarına ev sahipliği yapmış bir şehirdir. Uzun yıllardır bilim adamları, insanda arsenik belirlemesi için biyogösterge olarak kan, idrar, saç ve tırnak örneklerini kullanmaktadırlar. Biyolojik örneklerde arsenik belirlemesi çeşitli yöntemlerle yapılabilir. Hidrür sistemli ve grafit fırınlı atomik absorpsiyon spektroskopisi HGAAS ve GFAAS ile eşleşmiş plazma – kütle spektrometresi ICP/MS yöntemleri son yıllarda önde gelen tekniklerdir. Bu derlemenin amacı dünyada ve Türkiye’de çevresel ve mesleki olarak arsenik maruziyeti riskini anlatarak biyolojik örneklerden arsenik analizi yöntemlerini göstermektir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Cantor KP. Drinking water and cancer. Cancer Causes Control 1997;8 3 :292-308.
- Tapio S, Grosche B. Arsenic in the aetiology of cancer. Mutat Res 2006;612 3 :215-46
- Chowdhury UK, Roychowdhury T, Samanta G, Mandal BK, Basu GC, et al. Groundwater arsenic- contamination in Bangladesh and West Bengal India. Environ Health Perspect 2000;108 5 :393-7.
- Mandal KM, Suzuki KT. Arsenic round the world: a review. Talanta 2002;58 1 :201-35.
- O’shea B, Jankowski J, Sammut J. The sources of naturally occurring arsenic in coastal sand aquifer of eastern Australia. Sci Tot Env 2007;379 2-3 :151-66.
- Ravenscroft P, Brammer H, Richards K. Arsenic Pollution: A Global Synthesis. UK: Wiley Blackwell, Chichester, 2009;588.
- Burgaz S, Atabey E, Temel A, Demircigil GC. Turkiye’de yeraltı sularındaki doğal kaynaklı jeojenik inorganik arsenik kirliliği. Tıbbi Jeoloji Alt Kurul Raporu, 2009.
- Colak M, Gemici U, Tarcan G. The effects of colemanite deposits on the arsenic concentration of soil and groundwater in Igdekoy-Emet, Kütahya, Turkey. Water, Air, and Soil Pollution 2003;149:127-43.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Adli Biyoloji
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Bayram Yüksel
Bu kişi benim
Arzu Eroğlu
Bu kişi benim
Zeliha Kayaaltı
Bu kişi benim
Tülin Söylemezoğlu
Bu kişi benim
Yayımlanma Tarihi
31 Aralık 2015
Gönderilme Tarihi
1 Ocak 2015
Kabul Tarihi
15 Ocak 2015
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2015 Cilt: 29 Sayı: 3
