Psikiyatrinin etkin biyolojik tedavisi olan elektrokonvülsif tedaviye tıp etiği ve hukuku açısından güncel bir bakış
Öz
Elektrokonvülsif terapi EKT birçok psikiyatrik hastalığın tedavisinde kullanılan etkili bir biyolojik sağaltım yöntemidir. Bu tedavinin etik ve hukuki boyutu, ruhsal hastalıkların tedavisinde kullanılmaya başlandığından beri tartışılmaktadır. Uzun süredir kullanılan bir tedavi olmasına rağmen, elektrokonvülsif terapi alan hastaların olumsuz ifadeleri, sağlık çalışanları ve kitle iletişim araçlarının uygulamayı “şok tedavisi” olarak nitelendirmeleri, tedaviyle ilgili çeşitli konularda standart yaklaşımların net olmaması, uygulamanın yöntemsel sorunları elektrokonvülsif terapinin toplum nezdinde tedaviden ziyade ceza yöntemi olarak görülmesine ve önyargı oluşmasına sebep olmuştur. Psikiyatrik bozukluğu olan hastaların klinik araştırma ve tedaviye katılma konusundaki karar verme yeterliği hem yasal hem de tıp etiği zemininde hala tartışılan bir konu olmakla birlikte yaygın bir şekilde araştırılmaktadır. Psikiyatrik hastaların zorunlu ve istemsiz şekilde yatırılarak tedavi edilme gerekliliği birçok ülkede müstakil ruh sağlığı yasalarıyla güvence altına alınmıştır. Ancak, ülkemizde farklı yönetmelik ve yasa maddelerinin varlığı bu hastaların gözlem ve tedavileri hususunda sağlık profesyonellerini çoğu zaman zaman ikilemde bırakmaktadır. Ülkemizde 2006 yılında yürürlüğe giren EKT yönergesi uygulamanın esaslarını belirtse de, hukuki açıdan geçerliği ve Hasta Hakları Yönetmeliği ile çelişen içeriği, benzer ikilemlerin EKT uygulamalarında da kimi zaman yaşanmasına neden olmaktadır. Bu yazıda, elektrokonvülsif terapinin etik ve hukuki boyutu güncel yaklaşımlar ve bilgiler ışığında irdelenmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Benbow S, Crenstil J. Subjective experience of electro- convulsive therapy. Psychiatric Bulletin 2004;28:289-91.
- Tosun M. [Depresyon tedavisinde elektrokonvülsif terapinin yeri] [in Turkish]. Symposium on Depression, Somatization and Psychiatric Emergencies. Istanbul. 1999. s. 107-20
- Bolwig TG, Madsen TM. Electroconvulsive therapy in melancholia: The role of hippocampal neurogenesis. Acta Psychiatr Scand Suppl 2007;433:130-5.
- Victoria State Government Department of Health, Mental Health Services, Mental Health Actbook. Melbourne, Vic- toria, Australia published: September 2008 , Available at: http://www.health.vic.gov.au/mentalhealth/patientrights/ downloads/ect.pdf. cited: 18 November 2015
- National Institute for Clinical Excellence, Guidance on The Use of Electroconvulsive Therapy, London, UK. published: April 2003 , Available at: http://www.nice.org.uk/ TA059. cited: 16 November 2015
- Balcıoğlu İ. Forensic Psychiatric Aspects of ECT. [in Turkish] Istanbul University Cerrahpasa School of Medicine Lecture Notes. Istanbul, 2011
- Tomruk NB, Kutlar MT, Mengeş OO, Canbek Ö, Soysal H. Clinical Practice Handbook of Electroconvulsive Ther- apy. [in Turkish] Bakirkoy Prof. Dr. Mazhar Osman Mental Health and Neurological Diseases Training and Research Hospital, Istanbul: Ece Press, 2007.
- Sartorius N, Gaebel W, Cleveland H.-R, Stuart H, Aki- yama T, Arboleda-Flórez J, Baumann AE, Gureje O, Jorge MR, Kastrup M, Suzuki Y, Tasman A. WPA guidance on how to combat stigmatization of psychiatry and psychiatrists. World Psychiatry 2010;9 3 :131-44.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Adli Biyoloji
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yasin Hasan Balcıoğlu
Bu kişi benim
Filiz Ekim Çevik
Bu kişi benim
İbrahim Balcıoğlu
Bu kişi benim
Yayımlanma Tarihi
31 Aralık 2016
Gönderilme Tarihi
1 Ocak 2016
Kabul Tarihi
15 Ocak 2016
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2016 Cilt: 30 Sayı: 3
