EN
TR
Antisosyal Kişilik Bozukluğu’nda Ceza Sorumluluğunun Değerlendirilmesi ve İlgili Raporların Yargılama Süreci Üzerindeki Etkileri: Adli Psikiyatrik Bilirkişilikte Güncel Bir Sorun
Öz
Amaç: Antisosyal kişilik bozukluğu (ASKB) tanısı konulan kişilerin, ceza sorumluluklarının azaltılması ya da kaldırılması talebiyle adli mercilere başvurdukları bilinmektedir. Adli mercilerin bu kişiler için ceza sorumluluğu değerlendirmesi talep etmesi, yargının işleyişini ve hedef süreyi önemli ölçüde etkileyen ve giderek büyüyen bir sorundur. Bu kişilerden bazılarının başvurularını Türk Silahlı Kuvvetleri’nden aldıkları ASKB raporlarına dayanarak yaptıkları gözlemlenmiştir. Bu çalışmada sadece TSK’dan alınmış olan ASKB raporlarının ilgili dosyalarda bozulma sebebi yapılması sonucu yargılama süresi üzerine olan etkisi incelenecektir.
Yöntem: Ocak 2018 ile Aralık 2023 tarihleri arasında ASKB raporu nedeniyle Adli Tıp Kurumu Gözlem İhtisas Dairesi’nden ceza sorumluluğu değerlendirmesi talep edilen olgular Ulusal Yargı Ağı Projesi (UYAP) sisteminden taranmıştır. UYAP sisteminden elde edilen veriler sosyodemografik ve adli psikiyatrik özellikler açısından incelenmiştir. Vakanın sosyo-demografik özellikleri, cezai sorumluluğun sorgulandığı suç, askerlikten muafiyet süresi, yüksek mahkeme kararının varlığı ve suç tarihi ile dosyanın bozulma tarihi ve görüş talep tarihi arasındaki süre belirlenmiştir.
Bulgular: Çalışma kohortu, daha önce ASKB tanısı nedeniyle askerlik hizmetinden muaf tutulan 195 kişiden oluşmaktadır. Toplam vaka sayısının 92’si ASKB raporu nedeniyle muaf tutulurken, 103’ü İleri Düzey ASKB raporu nedeniyle askerlikten muaf tutulmuştur. Yargıtay tarafından sadece ASKB raporu nedeniyle bozulan dosyalarda (n=73) suç tarihi ile bozma tarihi arasındaki süre 10,44 (±4,23) yıl iken, Bölge Adliye Mahkemeleri tarafından sadece ASKB raporu nedeniyle bozulan dosyalarda (n=25) bu süre 4,80 (±1,55) yıldır. Sosyodemografik olarak; çoğunluğunun ilköğretim mezunu (%69,2), bekar(%51,3) olduğu, yalnız yaşadığı (%43,1) ve çalışmadığı (%49,7) görülmüştür. ASKB tanılı suçlular için suç tipi açısından; hırsızlık (n=59, %30,3), uyuşturucu kaçakçılığı (n=36, %18,5) ve dolandırıcılık (n=32, %16,4) en yaygın suçlar olup suçluların çoğunluğunun 10’dan fazla suç kaydı mevcuttur.
Sonuç: ASKB teşhisi konulan kişiler, askeri kural ve düzenlemelere uymakta zorlandıkları ve diğer askerler için risk oluşturdukları için askerliğe elverişsiz kabul edilirler. Sosyal normları göz ardı etmeleri ve düşmanca davranış eğilimleri onları aktif görev için uygunsuzluk intibaı uyandırmaktadır. Fakat kişilerin ASKB nedeniyle askerlik hizmetinden muaf tutulmaları, adli psikiyatrik açıdan cezai olarak sorumlu olmadıkları anlamına gelmez ve bu antite dolayısıyla yargılama süreleri işlevsiz bir şekilde uzamaktadır.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
Adli Tıp Kurumu Eğitim ve Bilimsel Araştırma Komisyonu Tarafından 30.04.2024 tarihli ve 21589509/2024/137 sayılı belge ile onay alınmıştır.
Kaynakça
- Wulandari P. Diagnosis and Treatment of Antisocial Personality Disorder: A Case Report. Scientia Psychiatrica. 2020;1(3):7-12.
- Zhou J. Etiological Imaging, Diagnosis and Treatment of Antisocial Personality Disorder. Lecture Notes in Education Psychology and Public Media. 2023;13(1):59-65.
- Gibbon S, Duggan C, Stoffers JM, Huband N, Völlm B, Ferriter M, et al. Psychological Interventions for Antisocial Per-sonality Disorder. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2010.
- Yakeley J, Williams A. Antisocial personality disorder: new directions. Advances in psychiatric treatment. 2014;20(2):132-43.
- Gawda B. Love Scripts of Persons With Antisocial Personality. Psychological Reports. 2008;103(2):371-80.
- Narayan VM, Narr KL, Kumari V, Woods RP, Thompson PM, Toga AW, et al. Regional cortical thinning in subjects with violent antisocial personality disorder or schizophrenia. American Journal of Psychiatry. 2007;164(9):1418-27.
- Wen X, editor The Influential Factors of Antisocial Personality Disorder. 2021 International Conference on Public Art and Human Development (ICPAHD 2021); 2022: Atlantis Press.
- Barbosa F, Almeida PR, Ferreira‐Santos F, Marques‐Teixeira J. Using signal detection theory in the analysis of emotional sensitivity of male recidivist offenders. Criminal Behaviour and Mental Health. 2016;26(1):18-29.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Adli Psikoloji
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
30 Nisan 2025
Gönderilme Tarihi
4 Ekim 2024
Kabul Tarihi
20 Mart 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 39 Sayı: 1
APA
Boylu, M. E., & Atan, Y. (2025). Antisosyal Kişilik Bozukluğu’nda Ceza Sorumluluğunun Değerlendirilmesi ve İlgili Raporların Yargılama Süreci Üzerindeki Etkileri: Adli Psikiyatrik Bilirkişilikte Güncel Bir Sorun. Adli Tıp Dergisi, 39(1), 37-56. https://doi.org/10.61970/adlitip.1561393
AMA
1.Boylu ME, Atan Y. Antisosyal Kişilik Bozukluğu’nda Ceza Sorumluluğunun Değerlendirilmesi ve İlgili Raporların Yargılama Süreci Üzerindeki Etkileri: Adli Psikiyatrik Bilirkişilikte Güncel Bir Sorun. ATD. 2025;39(1):37-56. doi:10.61970/adlitip.1561393
Chicago
Boylu, Muhammed Emin, ve Yusuf Atan. 2025. “Antisosyal Kişilik Bozukluğu’nda Ceza Sorumluluğunun Değerlendirilmesi ve İlgili Raporların Yargılama Süreci Üzerindeki Etkileri: Adli Psikiyatrik Bilirkişilikte Güncel Bir Sorun”. Adli Tıp Dergisi 39 (1): 37-56. https://doi.org/10.61970/adlitip.1561393.
EndNote
Boylu ME, Atan Y (01 Nisan 2025) Antisosyal Kişilik Bozukluğu’nda Ceza Sorumluluğunun Değerlendirilmesi ve İlgili Raporların Yargılama Süreci Üzerindeki Etkileri: Adli Psikiyatrik Bilirkişilikte Güncel Bir Sorun. Adli Tıp Dergisi 39 1 37–56.
IEEE
[1]M. E. Boylu ve Y. Atan, “Antisosyal Kişilik Bozukluğu’nda Ceza Sorumluluğunun Değerlendirilmesi ve İlgili Raporların Yargılama Süreci Üzerindeki Etkileri: Adli Psikiyatrik Bilirkişilikte Güncel Bir Sorun”, ATD, c. 39, sy 1, ss. 37–56, Nis. 2025, doi: 10.61970/adlitip.1561393.
ISNAD
Boylu, Muhammed Emin - Atan, Yusuf. “Antisosyal Kişilik Bozukluğu’nda Ceza Sorumluluğunun Değerlendirilmesi ve İlgili Raporların Yargılama Süreci Üzerindeki Etkileri: Adli Psikiyatrik Bilirkişilikte Güncel Bir Sorun”. Adli Tıp Dergisi 39/1 (01 Nisan 2025): 37-56. https://doi.org/10.61970/adlitip.1561393.
JAMA
1.Boylu ME, Atan Y. Antisosyal Kişilik Bozukluğu’nda Ceza Sorumluluğunun Değerlendirilmesi ve İlgili Raporların Yargılama Süreci Üzerindeki Etkileri: Adli Psikiyatrik Bilirkişilikte Güncel Bir Sorun. ATD. 2025;39:37–56.
MLA
Boylu, Muhammed Emin, ve Yusuf Atan. “Antisosyal Kişilik Bozukluğu’nda Ceza Sorumluluğunun Değerlendirilmesi ve İlgili Raporların Yargılama Süreci Üzerindeki Etkileri: Adli Psikiyatrik Bilirkişilikte Güncel Bir Sorun”. Adli Tıp Dergisi, c. 39, sy 1, Nisan 2025, ss. 37-56, doi:10.61970/adlitip.1561393.
Vancouver
1.Muhammed Emin Boylu, Yusuf Atan. Antisosyal Kişilik Bozukluğu’nda Ceza Sorumluluğunun Değerlendirilmesi ve İlgili Raporların Yargılama Süreci Üzerindeki Etkileri: Adli Psikiyatrik Bilirkişilikte Güncel Bir Sorun. ATD. 01 Nisan 2025;39(1):37-56. doi:10.61970/adlitip.1561393
