Türkiye’deki İntihar Vakalarının İstatistiki Analizi ve Yorumlanması

Öz

Amaç: Bu çalışmada 2000-2023 yılları arasında Türkiye’de meydana gelen intiharların neden, yöntem ve demografik özellikler açısından analiz edilmesi ve bu süreç içindeki eğilimin incelenmesi amaçlanmıştır. Materyal ve Metod: Bu çalışmada 2000-2023 yılları arasındaki güncel Türkiye İstatistik Kurumu verileri kullanılarak intihar vakaları istatistiki olarak analiz edilmiştir. İntihar şekli, yaş, ikamet ettikleri yer, medeni hali ve eğitim durumları, ekonomik sorunları, demografik özellikleri göz önünde bulundurularak değerlendirilmiştir. Kaba intihar hızı ve trendleri ise 1975-2023 yılları arası değerlendirilmiştir. Bulgular: Erkeklerin intihar sayılarının yıllar itibari ile çok yüksek düzeyde artış eğiliminde olduğu ve ilerleyen yıllarda artış göstermesinin oldukça yüksek olasılıkta gerçekleşeceği ifade edilebilir (β=0,92, p=0,01). İntiharların en sık gözlendiği cinsiyet erkek ve en sık gözlendiği yaş aralığı 15-24’tür. En sık kaydedilen intihar nedeni, “neden bilinmiyor” dur. Bilinen nedenler arasında ilk sırada hastalık yer almaktadır. En sık başvurulan yöntem asıdır. İntiharların en sık izlendiği mevsimler ilkbahar ve yazdır. 25 yaş altı kadınların aile geçimsizliği nedeni ile intihar sayısı ortalamaları erkeklerden fazla olduğu, 25 yaş ve üstü için aile geçimsizliği, ticari başarısızlık, hastalık ve geçim zorluğu nedeni ile intihar eden erkelerin ortalamasının kadınlara göre daha fazla olduğu görülmektedir. Sonuç: Risk altında olarak kabul edilebilecek 15-24 yaş aralığındakiler, psikiyatrik hastalığı olanlar, ağır hastalığı olanlar, kaba intihar hızının yüksek olduğu şehirlerde yaşayanlar gibi belli başlı gruplar birinci basamakta belirli aralıklarla intihar riski açısından taranarak, önleyici ve koruyucu tedbirlerle öngörülebilir ve önlenebilir. Daha genç insanlar için, stresli yaşam olaylarıyla başa çıkma becerilerini artırmayı amaçlayan farklı programlar uygulanmalıdır. Okullarda, öğrencilere de karşılaştıkları sorunlarla nasıl başa çıkacakları konusunda eğitim verilmelidir.

Anahtar Kelimeler

• İntihar
• İstatistiksel Analiz
• Varyans Testi
• Sidak Testi

Statistical Analysis and Interpretation of Suicide Cases in Türkiye

Öz

and to examine the trend in this process. Material and Method: In this study, suicide cases were statistically analyzed using current Türkiye Statistical Institute data between 2000-2023. The suicide method, age, place of residence, marital status and education status, economic problems and demographic characteristics were evaluated. Crude suicide rates and trends were evaluated using Türkiye Statistical Institute data between 1975 and 2023. Results: It can be stated that the number of male suicides has tended to increase significantly over the years and that this increase is highly likely to occur in the coming years (β=0.92, p=0.01). The gender most frequently observed in suicides is male, and the age range is 15-24. The most frequently recorded cause of suicide is “cause unknown.” Among known causes, illness is the leading cause. Hanging is the most common method. The seasons with the highest rates of suicide are spring and summer. Women under 25 have an average suicide rate higher than men due to family conflict, while men aged 25 and over commit suicide due to family conflict, business failure, illness, and financial difficulties are more common than women. Conclusion: Certain groups that may be considered at risk, such aas those aged 15–24, those with psychiatric illnesses, those with serious illnesses, and those living in cities with high crude suicide rates, can be screened for suicide risk at regular intervals in primary care, and preventative and protective measures can be implemented to predict and prevent suicide. For younger people, various programs aimed at improving their coping skills with stressful life events should be implemented. Students in schools should also be trained on how to cope with the problems they face.

Anahtar Kelimeler

• Suicide
• Statistical Analysis
• Variance Test
• Sidak Test

Kaynakça

1. Alpay Ü. Benlik Kurgularının İntihar ve Sorun Çözme Becerileriyle İlişkisi [Yüksek Lisans Tezi]. Aydın: Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimler Enstitüsü Psikiyatri Anabilim Dalı; 2015.
2. Akyuz M, Karul C, Nazlioglu S. Dynamics Of Suicide In Turkey: An Empirical Analysis. Eastern Mediterranean Health. 2020;26(10):1184-1192. doi: 10.26719/emhj.20.033
3. Amiri S. Prevalence of Suicide in Immigrants/Refugees: A Systematic Review and Meta-Analysis. Arch Suicide Res. 2022;26(2):370-405. doi: 10.1080/13811118.2020.1825115
4. Aslan B, Batıgün Durak A. Ebeveyn Kabul/Reddi ile İntihar Olasılığı Arasındaki İlişkide Yaşam Amaçlarının Aracı Rolü. Turkish Journal of Psychology. 2017;32(79):67-79.
5. Ayas S. İşsizlik ve Eğitim Seviyesinin İntihar Üzerindeki Etkisi: TÜİK Verileri Üzerine Ampirik Bir Çalışma. Yönetim Bilimleri Dergisi. 2016;14(28):101-119.
6. Bektaş M. 2002 ve 2012 Yıllarında Türkiye’de Meydana Gelen İntihar Vakası Nedenlerinin Mekansal Analizi [Yüksek Lisans Tezi]. İstanbul: Fatih Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü; 2015.
7. Botha F. The Economıcs Of Suıcıde In South Afrıca. Department of Economics and Economic History. 2012;80(4):526-552.
8. Chuang H, Huang W. Suicide and Unemployment: Is There a Connection? An Empirical Analysis of Suicide Rates in Taiwan. Journal of Socio-Economics. 2003;26(3):277–289. doi: 10.1016/S1053-5352(03)00017-9

9. Davis RA. Female Labor Force Participation, Status İntegration And Suicide, 1950-1969. Suicide & Life-Threatening Behavior. 1981;11:111-123. doi: 10.1111/j.1943-278X.1981.tb00910.x
10. WHO. Suicide. World Health Organization. [erişim tarihi 2025 Mayıs 14]. https://www.who.int/news-room/factsheets/detail/suicide
11. Kütük Y. Türkiye’de İntiharların Ekonomik ve Sosyal Göstergelerle İlişkisi [Yüksek Lisans Tezi]. İstanbul: İstanbul Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü; 2019.
12. Fountoulakis KN, Kawohl W, Theodorakis PN. Relationship Of Suicide Rates To Economic Variables İn Europe: 2000–2011. Br J Psychiatry. 2014;205(6):486–96. doi: 10.1192/bjp.bp.113.137211
13. Sümer N. Dinlerin İntihar Olgusuna Bakış Açısı [Doktora Tezi]. Ankara: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü; 2015.
14. Deniz İ, Günindi Ersöz A, İldeş N, Türkarslan N. 1995-2000 Yılları Resmi Kayıtlarından Batman’da Gerçekleşen İntihar ve İntihar Girişimleri Üzerine Bir İnceleme. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi. 2006;:27-48.
15. Huyut BÇ. Dini Yönelim, İntihar ve İntihara Yönelik Tutumlar [Yüksek Lisans Tezi]. Aydın: Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü; 2013.
16. Yeğenoğlu İ. İntihar’ın Anlamı, İntihar ve İntihara Yönelik Tutumlar [Yüksek Lisans Tezi]. Aydın: Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü; 2015.
17. Steen DM, Meyer P. Modernization And The Male-Female Suicide Ratio In India 1967-1997: Divergence Or Convergence?. Suicide Life Threat. Behav. 2004;34(2):147–159. doi: 10.1521/suli.34.2.147.34036
18. Demirel SK, Erkan E. Genç İşsizliğin İntihar Oranları Üzerindeki Olası Etkisi: Panel Veri Analizi ile Bölgesel Karşılaştırma. Anadolu İktisat ve İşletme Dergisi. 2019;3(2):76-92.
19. Toptaş F. İşsizlik ve İntihar İlişkisi: 1975 -2005 Var Analizi. Karamanoğlu Mehmet Bey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi. 2007;7(13):161-172.
20. Varol CZ. Türkiye’de İntihar Üzerinde Etkili Olan Sosyoekonomik Faktörler: Bir Zaman Serileri Analizi [Yüksek Lisans Tezi]. Manisa: Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü; 2019.
21. Sayıl İ, Oral A, Güney S, Ayhan N, Ayhan Ö, Devrimci H. Ankara’da İntihar Girişimleri Üzerine Bir Çalışma. Kriz Dergisi. 1993;56-61.
22. Kposowa AJ. Suicide Mortality In The United States: Differentials By Industrial And Occupational Groups. American Journal of Industrial Medicine. 1999;36(6):645-652. doi: 10.1002/(SICI)1097-0274(199912)36:6<645::AID-AJIM7>3.0.CO;2-T
23. Lester D, Yang B. The Relationship Between Divorce, Unemployment And Female Participation In The Labour Force And Suicide Rates In Australia And America. Australian and New Zealand Journal of Psychiatry. 1991;25:519-523. doi: 10.3109/00048679109159166
24. Meder M, Gültekin M. Türkiye’nin Büyük Kentlerinde 1999-2009 Yılları Arasındaki İntihar Eğilimleri. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2012;11:139-151.
25. Özel A, Keser N, Köksal E. İntihar ve İntihara Teşebbüs Eden Bireylerin Cinsiyeti, Eğitim Düzeyleri ve Coğrafi Dağılımları: Kütahya Şehri Örneği. Eastern Geographical Review. 2016;:231-250.
26. Pandey MK, Kaur C. Investigating Suicidal Trend And Its Economic Determinants: Evidence From India. Australia South Asia Research Center Working Paper 2009/08.
27. Rodr´ıguez-Andres A. Income Inequality, Unemployment, and Suicide: A Panel Data Analysis of 15 European Countries. Applied Economics. 2005;37:439–451. doi: 10.1080/0003684042000303481
28. Deisenhammer EA, Stiglbauer C, Kemmler G. Time‐related aspects of suicides‐suicide frequencyrelated to birthday, major holidays, day of the week, season, month of birth and zodiac signs.Neuropsychiatr. 2018;32: 93-100