Diyabete Bağlı Ani Ölüm: Diyabetin Postmortem Biyokimyasal Değerlendirmesi ve Tanısal Algoritması
Öz
Bu derlemede; ani, beklenmedik ve şüpheli ölümlerde diyabetin akut komplikasyonlarına-diyabetik ketoasidoz (DKA), hiperozmolar hiperglisemik durum (HHD) ve şiddetli hipoglisemiye - bağlı ölümlerin postmortem tanısında adli tıbba özgü yaklaşımları güncel kanıtlar ışığında özetlemek ve pratikte uygulanabilir, adım adım bir değerlendirme algoritması önermek amaçlanmıştır.
2000–2025 yılları arasında yayımlanmış adli tıp, adli patoloji ve klinik endokrinoloji literatüründeki vitreus ve kan biyokimyası, hemoglobin A1C (HbA1c), keton cisimcikleri, insülin/C-peptid ve yardımcı belirteçleri içeren çalışmalar; örnekleme yeri ve zamanı, otoliz ve postmortem interval (PMI) etkileri, ayırıcı tanı kriterleri ve eşik değerler yönünden karşılaştırılarak sentezlenmiştir. Türkiye ve uluslararası mortalite verileri bağlamsal olarak değerlendirilmiştir.
Vitreus glikozu ile kan veya perikardiyal β-hidroksibutiratın (BHB) birlikte değerlendirilmesinin DKA ve HHD ayırımında tanısal gücü arttırdığı, HbA1c’nin ileri hemoliz ve çürüme koşullarında dahi antemortem glisemik durumun güvenilir bir göstergesi olduğu, insülinin aşırı doz alımı şüphesinde enjeksiyon bölgesinin histokimyasal incelemesi ve vitreusta insülin/analog analizlerinin tanıya katkı sağladığı, bu vakaların doğru sınıflanması için dijital klinik kayıtların biyokimya verileriyle entegrasyonunun önemli olduğu bilgisine ulaşılmıştır.
Postmortem biyokimya, diyabete bağlı ani ölümlerin tanısında vazgeçilmezdir. Literatür ve tarafımızca; adli otopsi protokollerine vitreus glikozu, kan veya perikardiyal BHB ve HbA1c’nin rutin olarak eklenmesi; hipoglisemi ve insülin toksisitesinde hedefli örnekleme ve toksikolojik analizlerle desteklenmesi önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
Teşekkür
Kaynakça
- Elsayed NA, Aleppo G, Aroda VR, Bannuru RR, Brown FM, Brue- mmer D, et al. Classification and diagnosis of diabetes: Standards of care in diabetes—2023. Diabetes Care. 2023;46(Suppl 1):S19–40. doi:10.2337/dc23-S002
- Ely SF. Sudden death related to diabetes mellitus: Current and emerging relevance to the forensic pathologist. Acad Forensic Pathol. 2016;6(2):154–63. doi:10.23907/2016.017
- World Health Organization. Global Health Estimates 2023: Life ex- pectancy and leading causes of death and disability. Geneva: WHO; 2023. (https://www.who.int/data/global-health-estimates)
- Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK). Ölüm ve Ölüm Nedeni İstatis- tikleri, 2024. Ankara: TÜİK Yayınları; 2025. (https://data.tuik.gov.tr/ Bulten/Index?p=Olum-ve-Olum-Nedeni-Istatistikleri-2024-54195)
- Schumann C, Faust M. Diabetic ketoacidosis and hyperosmolar hyperglycemic state. Dtsch Med Wochenschr. 2018;143(6):384–91. doi:10.1055/s-0043-114493
- Palmiere C. Postmortem diagnosis of diabetes mellitus and its complications. Croat Med J. 2015;56(3):181–93. doi:10.3325/cmj.2015.56.181
- Eroğlu N. Diabetes mellitus’un komplikasyonları. Izmir Democracy Univ Health Sci J. 2018;1(2):6–12.
- Dhatariya KK, Glaser NS, Codner E, et al. Diabetic ketoacidosis. Nat Rev Dis Primers. 2020;6:40. doi:10.1038/s41572-020-0165-1
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Adli Tıp, Adli Kimya
Bölüm
Derleme
Yazarlar
Caner Beşkoç
0000-0003-1336-0358
Türkiye
Ecesu Ekinci
*
0000-0002-3500-2204
Türkiye
Mustafa Babekoğlu
0000-0003-1517-1163
Türkiye
Yasemin Balcı
0000-0002-5995-9924
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
31 Ağustos 2026
Gönderilme Tarihi
22 Nisan 2025
Kabul Tarihi
27 Ağustos 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 40 Sayı: 2
