Sağlık Çalışanlarında Kesici-Delici Alet Yaralanmalarının Değerlendirilmesi; Samsun İli Kamu Hastanelerinde Retrospektif Değerlendirme (2019–2023)

Yıl 2025, Cilt: 39 Sayı: 3, 336 - 344, 28.12.2025

Ümmühan Kılıç , Seda Hakyemez Bekir Şahin , Muhammet Ali Oruç

Öz

Amaç: Bu çalışma, bir ilin kamu hastanelerinde çalışan sağlık personelinin maruz kaldığı kesici delici alet yaralanmalarını değerlendirmeyi amaçlamaktadır.
Yöntem: Araştırmada, 2019-2023 yılları arasında bir ilin 16 kamu sağlık tesislerinde kesici delici alet yaralanmasına maruz kalan sağlık çalışanlarının verileri retrospektif olarak değerlendirilmiştir. Veriler Kesici Delici Alet Yaralanma Bildirim Formları ile toplanmıştır.
Bulgular: Çalışmada kesici delici alet yaralanmasına maruz kalan 385 sağlık çalışanının verileri değerlendirilmiştir. Kazalar daha çok hemşire/ebe (%54,8) ve temizlik personelleri (%14,8) arasında meydana gelmiştir. Yaralanmalar, acil servis (%28,8) ve kliniklerde (%19,7) meydana gelirken daha çok çalışanların ellerinde (%94,54) ve tıbbi işlemler esnasında (%63,1) gerçekleşmiştir. Yaralanma sırasında kişisel koruyucu ekipman kullananların oranı %96,1’dir. Kaza sırasında kesici ve delici aletlerin kontaminasyon oranı %30,9 olarak belirlenmiştir. Kontamine aletlerle meydana gelen kazalarda yapılan serolojik değerlendirmelerde, sağlık çalışanlarının %2,3’ünde Hepatit B, %1,6’sında Hepatit C, %0,5’inde ise Menenjit tespit edilmiştir.
Sonuç: Sağlık çalışanlarının kesici delici alet yaralanması nedeniyle önemli ve hayati risk altında oldukları serolojik sonuçlardan da görülmektedir. Araştırma sonuçları çalışan güvenliğini sağlamak ve risk faktörlerini azaltmak için önemli denetim ve güvenlik önlemlerinin güçlendirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kesici-delici alet yaralanması , Enfeksiyon , Sağlık çalışanı , Mesleki kazalar

Etik Beyan

Bu çalışma için Samsun Üniversitesi Klinik Araştırmalar Etik Kurulu’ndan 26.06.2024 tarih ve 2024/12/9 sayılı karar ile etik onay alınmış, araştırma sürecinde Helsinki Bildirgesi ilkeleri gözetilmiştir. Ayrıca, kurum izni Samsun İl Sağlık Müdürlüğü’nden 09.07.2024 tarih ve 248054403 sayılı onay ile sağlanmıştır.

Destekleyen Kurum

Yazarlar, bu çalışma için herhangi bir kurum, kuruluş veya projeden finansal destek almadıklarını beyan etmektedir.

Assessment of Sharp Instrument Injuries in Healthcare Workers: A Retrospective Evaluation in Public Hospitals in Samsun Province (2019–2023)

Öz

Objective: This study aims to evaluate sharp instrument injuries suffered by healthcare personnel working in public hospitals in a province.
Methods: In the study, data on healthcare workers exposed to sharp instrument injuries in 16 public healthcare facilities in a province between 2019 and 2023 were retrospectively evaluated. Data were collected using Sharp Instrument Injury Reporting Forms.
Results: The data of 385 healthcare workers exposed to sharp instrument injuries were evaluated in the study. Accidents occurred more frequently among nurses/midwives (54.8%) and cleaning staff (14.8%). Injuries occurred mainly in emergency departments (28.8%) and clinics (19.7%), and mostly affected the hands (94.54%) of healthcare workers during medical procedures (63.1%). The rate of personal protective equipment use during injuries was 96.1%. The contamination rate of sharp and piercing instruments during accidents was determined to be 30.9%. In serological evaluations conducted in accidents involving contaminated instruments, Hepatitis B was detected in 2.3% of healthcare workers, Hepatitis C in 1.6%, and Meningitis in 0.5%.
Conclusion: Serological results also show that healthcare workers are at significant and vital risk due to injuries caused by sharp instruments. The research results emphasise the need to strengthen important control and safety measures to ensure worker safety and reduce risk factors.

Anahtar Kelimeler

Sharps injury , Infection , Healthcare worker , Occupational accidents

Etik Beyan

Ethical approval for this study was obtained from the Samsun University Clinical Research Ethics Committee on 26 June 2024 (approval no: 2024/12/9), and the principles of the Helsinki Declaration were observed throughout the research process. Institutional permission was also obtained from the Samsun Provincial Health Directorate on 9 July 2024 (approval no: 248054403).

Destekleyen Kurum

The authors declare that no financial support was received from any institution, organization, or project for this study.

Kaynakça

• World Health Organization. Health workers exposure to bloodborne pathogens. WHO; 2022. Available from: https://www.who.int (Accessed 2025 Oct 3).
• Çelik N, Ünal O, Çelik O, Soylu A. Hastanemizdeki sağlık çalışanlarında dört yıllık kesici delici alet yaralanmalarının değerlendirilmesi. Turkiye Klin Med Sci. 2017;37(2):61-7. doi:10.5336/medsci.2017-54847.
• Kesmez Can F, Sezen S. İkinci basamak bir hastanede sağlık çalışanlarında kesici-delici alet yaralanmalarının değerlendirilmesi. Cagdas Tip Derg. 2017;7(4):373-7. doi:10.16899/gopctd.361392.
• Centers for Disease Control and Prevention. Sharps safety for healthcare settings. CDC; 2020. Available from: https://www.cdc.gov/infection-control/hcp/sharps-safety/ (Accessed 2025 Oct 3).
• Rupak KC, Khadka D, Ghimire S, Bist A, Patel I, Shahi S, Dhakal N, Tiwari I, Shrestha DB. Prevalence of exposure to needle stick and sharp-related injury and status of hepatitis B vaccination among healthcare workers: A cross-sectional study. Health Sci Rep. 2023;6(7): e1399. doi:10.1002/hsr2.1399.
• Khamis M, Mohamed H, Esmail R, Mamuya S. Occupational exposure to blood and body fluids and associated factors among healthcare workers in Zanzibar: A case of Mnazi Mmoja Referral Hospital. East African Journal of Public Health. 2024; 16(1): 8-20.
• Ji Y, Liu X, Song G, Liu Q, He R, & Cheng Y. Sharp injuries to blood-borne pathogens among healthcare workers and influencing factors in a tertiary specialist hospital (2019–2022): A retrospective study. Scientific Reports, 2025; 15(1): 16115. https://doi.org/10.1038/s41598-025-92754-7
• Al Zahrani MA, Berekaa MM, Al Warthan M, AlMulla AA. Occupational exposure to sharp object injuries among healthcare workers in Dammam and Jeddah hospitals. J Multidiscip Healthc. 2024; 17:5199-210. doi:10.2147/JMDH.S473797.
• Wong SC, Yuen LLH, Lam GKM, Kwok MOT, Siu CYK, Li BYY, Chen JHK, So SYC, Chiu KYY, Cheng VCC. Confronting needlestick and sharp injuries in healthcare: A decade of struggle and progress in a university teaching hospital. BMC Health Serv Res. 2025; 25:195. doi:10.1186/s12913-025-12345-0.
• Jenny H, Rada MRV, Yesantharao P, Xun H, Redett R, Sacks JM, Yang R. Efficacy of a novel intraoperative engineered sharps injury prevention device: Pilot usability and efficacy trial. JMIR Perioper Med. 2020;3(2): e19729. Doi:10.2196/19729.
• Çiçek E, Uçar MT, Küçükkendirci H. Bir tıp fakültesi hastanesinde kesici delici alet yaralanma bildirimlerinin değerlendirilmesi. J Midwifery Health Sci. 2024;7(3):506-15. doi:10.62425/esbder.1470609.
• Ibrahim EN, Kannan S, Al Habahbeh L, Makhamreh OH, Khreisat E, Kakich M, Khoury I, Kaff MA, Odah A, Hjazeen A, Jabali SA, Alqroom R. How sharp objects injuries impact our healthcare workers: Unveiling perspective and preventive imperatives. Cureus. 2024;16(3): e56524. Doi:10.7759/cureus.56524.
• Ak N, Sarı G, Şimşek C. Evaluation of sharp injuries in healthcare professionals. J Pulmonol Intens Care. 2023;1(1):1-4. doi:10.51271/JOPIC-0001.
• Bazie GW. Factors associated with needle stick and sharp injuries among healthcare workers in North East Ethiopia. Risk Manag Healthc Policy. 2020; 13:2449-56. doi:10.2147/RMHP.S284049.
• Suntur BM, Uğurbekler A. Üçüncü basamak bir hastanede sağlık çalışanlarında kesici-delici alet yaralanmalarının değerlendirilmesi. Mersin Univ Saglik Bilim Derg. 2020;13(1):1-7. doi:10.26559/mersinsbd.652274.
• Saadeh R, Khairallah K, Abozeid H, Al Rashdan L, Alfaqih M, Alkhatatbeh O. Needle stick and sharp injuries among healthcare workers: A retrospective six-year study. Sultan Qaboos Univ Med J. 2020;20(1): e54-62. doi:10.18295/squmj.2020.20.01.008.
• Alshehri S, Kayal M, Alahmad Almshhad H, Dirar Q, AlKattan W, Shibl A, Ouban A. The incidence of needlestick and sharps injuries among healthcare workers in a tertiary care hospital: A cross-sectional study. Cureus. 2023;15(4): e38097. Doi:10.7759/cureus.38097.
• T.C. Resmî Gazete. 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu. 30 Haziran 2012; Sayı: 28339.(erişim tarihi: 16.12.2025)