FİZİKSEL ŞİDDET OLGULARINDA TRAVMA SONRASI STRES BOZUKLUĞUNUN DEĞERLENDİRİLMESİ

Öz

Şiddet insanoğlunun varolduğu dönemden günümüze kadar gelen sosyal bir olgu olup, toplumsal ve bireysel sonuçları nedeniyle ciddi bir sorundur. Araştırmalara göre şiddet değişik biçimlerde ortaya çıkmaktadır. Fiziksel, cinsel, duygusal ve ekonomik şiddet en sık görülen formlarıdır. İnsanların bedensel bütünlüğüne karşı temas içeren dışarıdan yöneltilen kaba, sert ve acı verici davranışlar fiziksel şiddet olarak tanımlanmaktadır. Fiziksel şiddet sonrasında çeşitli ruhsal ve tıbbi rahatsızlıklar ortaya çıkabilmektedir. Ruhsal sorunlar arasında en sık görülenleri akut stres bozukluğu ve travma sonrası stres bozukluğudur. Ortaya çıkan bu ruhsal rahatsızlıkların gelişmesinde kişinin geçmişte yaşamış olduğu travmatik deneyimlerinin önemli olduğu da bilinmektedir. Bu çalışmanın amacı; fiziksel şiddete maruz kalan kişilerde travma sonrası stres bozukluğunun değerlendirilmesidir. Araştırma grubu 09.02. 2006 ve 04.05. 2007 tarihleri arasında T. C. Adalet Bakanlığı Adli Tıp Kurumu 2. Adli Tıp İhtisas Kurulu’na fiziksel şiddete maruz kaldıktan en az 6 ay sonra muayeneye gelmiş olan toplam 200 katılımcıdan oluşmaktadır. Kontrol grubu ise İstanbul’da çeşitli özel ve kamu kuruluşlarında çalışan toplam 100 katılımcıdan oluşmaktadır. Katılımcılara araştırmacı tarafından hazırlanan demografik bilgi formu ve travma sonrası stres bozukluğu ölçeği (TSSB-Ö) uygulanmıştır. Çalışmada elde edilen sonuca göre katılımcıların çoğunluğunu ilkokul mezunları oluşturmaktadır. Katılımcıların %92’si erkek, %8’i kadındır. Katılımcıların yaş ortalamaları 31.70 (SS: 9.66) dır. Çalışmaya katılan 200 mağdurun 11’ine (%5.5) TSSB tanısı konmuştur. Çalışmaya göre fiziksel şiddete maruz kalan kişilerde yüksek oranda olmasa da travma sonrası stres bozukluğuna rastlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Fiziksel şiddet
• Travma
• Travma sonrası stres bozukluğu

Kaynakça

1. Güler N., Tel H., Tuncay F. (2005) Kadının Aile İçinde Yaşanan Şiddete Bakışı, Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi, 27(2):51-56
2. Kemp A., Rawlings EI., Green BL. (1991) Post Traumatic Stress Disorder In Battered Women: A Shelter Sample, Journal of Traumatic Stress, 4(1): 137-148
3. Türksoy N. (2003) Psikolojik Travma ve Tanım Sorunları, Psikolojik Travma ve Sonuçları, (T. Aker, ME. Önder Eds), 5US Yayıncılık, s.9-21, İstanbul
4. Hamaoui YE., Yaalaoui S., Chihabeddine K., Boukin E., Moussaoui D. (2002), Burns, 28: 647-650
5. Kocabaşoğlu N., Özdemir AÇ., Yargıç İ., Geyran P. (2005) Türkçe “PTSD Checklist-Civillian Version (PLC-C) Ölçeğinin Geçerlilik ve Güvenilirliği”, Yeni Symposium, 43(3): 126-134
6. Demirbaş İ. (2004) Motorlu Araç Kazası Geçiren Kişilerde Travma Sonrası Stres Bozukluğunun Görülme Sıklığı, Belirleyicileri ve Yeti Yitimine Etkisi; Adli Tıbbi Boyutu, Uzmanlık Tezi,, Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi, Adli Tıp Anabilim Dalı, Kocaeli
7. Köroğlu E. (2001) Mental bozuklukların Tanısal ve Sayımsal El Kitabı, Çeviren E. Köroğlu, Amerikan Psikiyatri Birliği, Dördüncü Baskı, DSM-IV, Hekimler Yayın Birliği
8. Gölge ZB. (2005) Cinsel Travma Sonrası Oluşan Ruhsal Sorunlar, Nöropsikiyatri Arşivi, 42(1-2-3-4): 19-28

9. Battal S., Özmenler N. (1997) Post Travmatik Stres Bozukluğu ve Akut Stres Bozukluğu, Psikiyatri Temel El Kitabı, cilt 1 (C. Güleç, E. Köroğlu Eds), 505-515, Ankara
10. Foa E., Keane TM., Friedman M. (2000) Guidelines For treatment of PTSD, Journal of Traumatic Stress, 13(4): 539-588
11. Uğur Ö., Müsellim NT., Sözen Ş. (2002), Cinsel Saldırı Olgularında PTSB’nin Önemi, T. C. Adalet Bakanlığı Adli Tıp Kurumu Yıllık Adli Tıp Toplantıları 2002 Kitabı, 16-19 Mayıs 2002, 449-454, Antalya
12. Uğur Ö., Yavuz E. (2002) Adli Tıp Kurumu 4. İhtisas Kurulunda PTSB Tanısı Olan Olguların Değerlendirilmesi, T. C. Adalet Bakanlığı Adli Tıp Kurumu Yıllık Adli Tıp Toplantıları 2002 Kitabı, 16-19 Mayıs 2002, 455-459, Antalya
13. Ceylan ME., Yazan B. (2000) Anksiyete Bozuklukları, Araştırma ve Klinik Uygulamada Biyolojik Psikiyatri, Cilt III, s.113- 115, Birinci Bası, İstanbul
14. Öztürk O. (2002) Ruh Sağlığı ve Bozuklukları, 9. Basım, Nobel Tıp Yayınları, Ankara
15. Kaplan HI., Sadock B J. (2004) Klinik Psikiyatri (E Abay Eds), 210-214, İstanbul
16. Holeva V., Tarrier N. (2001) Personality and Peritraumatic Dissociation In The Prediction of PTSD In Victims of Road Traffic Accidents, Journal of Psychosomatic Research, 51, 687-692.
17. Breslau N., Davis GC., Andreski P., Peterson E. (1991) Traumatic Events and Post Traumatic Stress Disorder In Urban Population of Young Adults, Archives of General Psychiatry, 48: 216-222
18. Heltzer JE., Robins LN., Mcevoy L. ( 1987) Post Traumatic Stress In the General Population, Journal of Medicine, 317(26): 1630-1634
19. Hapke U., Schumann A., Rumpf H., Jouhn U., Meyer C.( 2006) Post Traumatic Stress Disorder, The Role of Trauma, Preexisting Psychiatry Disorder and Gender, European Archives of Psychiatry and Clinical Neuroscience, 256: 299-306
20. Thobaben M. (1999) Clients’ Reaction to Community Violence: Post Traumatic Stress Disorder, Home Care Provider, 4(5): 182-183
21. Hein D., Cohen L., Campbell A. (2005) Is Traumatic Stress a Vulnerability Factor For Women With Substance Use Disorder?, Clinical Psychology Review, 25:813-823
22. Kessler, R. C., Sonnega, A., Bromet, A. ve ark, (2000), Epidemiological Risk Factors Fot Trauma and PTSD. (Y. Yehuda Eds), Risk Factors For Post Traumatic Stress Disorder içinde 2. Bölüm. Washington DC: American Psychiatry Pres; 23-56.
23. Johansen VA., Wahl AK., Eilertsen DE., Hanestad BR., Weisaeth L. (2006) Acute psychological reactions in assault victims of non-domestic violence: peritraumatic dissociation, post-traumatic stress disorder, anxiety and depression, Nordic Journal of Psychiatry, 60: 452-462
24. Adams NK., Fein JA. (2003) Post Traumatic Stress Disorder and Injury, Clinical Pediatric Emergency Medicine, 4(2): 148- 155
25. Kaya B. (2004) Travma Sonrası Stres Bozukluğu ve “Subsendrom” Kavramı, Anadolu Psikiyatri Dergisi, 5:231-238
26. Aydın H. (1999) Travma Sonrası Stres Bozukluğu, Klinik Psikiyatri Dergisi, 1:34-41
27. Aydemir, Ö.&Köroğlu, E., (2000), Psikiyatride Kullanılan Klinik Ölçekler, Hekimler Yayın Birliği, 199-218
28. Aktaş ÖE., Koçak A., Zeyfeoğlu Y., Solak I., Aksu H. (2002) Trafik Kazası Nedeniyle Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Servisine Başvuran Olguların Özellikleri, Yıllık Adli Tıp Toplantıları, 2002 Kitabı, 16-19 Mayıs 2002; 175-178)
29. Isaac DA, Ehud K (1999) Acute Stress Response and Post Traumatic Stress Disorder In Traffic Accident Victim: A One Yerar Prospective, Follow up Study, The American Journal of Psychiatry, 156: 367-373
30. Kılıç C. (2003) Ruhsal Travma Sonrası Stres Bozukluğu Gelişiminin Belirleyicileri: Bir Gözden Geçirme. Psikolojik Travma ve Sonuçları İçinde. (Aker T, Önder EM. Eds) 5US Yayınları, Mart 2003, İstanbul, s:51-63
31. Gren BL, Kaltman S (2003) Recent Research Findings on the Diagnosis of PTSD. In Posttraumatic Stress Disorder ın Litigation Guidelines For Forensic Asessment, Edited by Robert I. Somon, Md. Second Edition. American Psychiatric Publishing, 20-39
32. Lima BR, Chavez H, Samaniego N, Pompei MS, Pai S, Santacruz H, Lozano J (1989) Disaster Severity and Emoional Disturbance: Impliations for Primary Mental Health Care In Developing Countries, Acta Psychiatr Scand, 79: 74-84
33. MacFarlane AC (1988) The Longitudinal Course of Posttraumatic Morbidity: The Range of Outcomes and Their Predictors. The Journal of Nervous and Mental Disease, 176: 30-39
34. Gersons B., Carlier I. (1992) Post Traumatic Stress Disorder: the History of Recent Consept, The British Journal of Psychiatry : The Journal of Mental Science, 161: 742-748
35. Uğur Ö, Turan NM, Sözen Ş (2002) Cinsel Saldırı Olgularında TSSB’nin Önemi, Yıllık Adli Tıp Toplantıları-2002 Kitabı, 16- 19 Mayıs 2002; 449-454
36. Murray J, Ehlers A, Mayou AR (2002) Disociation and Posttraumatic Stress Disorders: Two Prospective Studies of Road Traffic Accident Survivors, British Journal of Psychiatry, 180: 363-368
37. Yılmaz B. (1999) Travma Sonrası Stres Bozukluğu, Türk Psikoloji Yazıları, 1(3): 79-98