Trafik Güvenliğini Tehlikeye Sokma Suçu Açısından Alkol

Öz

Çalışmamızda yeni Türk Ceza Kanunu’nda tanımlanan trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçunun uygulaması ile ilgili veriler incelenmiştir. Burada amaçlanan yetkili kurumlarda yapılan alkol düzeyi ölçümlerinde kullanılan ölçüm yöntemlerinin, ölçümler arası uyumsuzluk ve sebeplerinin araştırılarak pratikte karşılaşılan sorunlara çözüm önerileri sunmaktır. 5237 sayılı Türk Ceza Yasası ile birlikte yeni bir suç tanımı yapılmış ve bu suç “Trafik Güvenliğini Tehlikeye Sokma” başlığı altında yer almıştır. Söz konusu Yasanın 179/3. maddesinde yer alan bu suçun oluşması için sürücünün alkol veya uyuşturucu madde etkisi ile ya da başka bir nedenle emniyetli bir şekilde araç sevk ve idare edemeyecek halde olmasına rağmen araç kullanması gerekmektedir. Çalışmamızda 2005-2008 yılları arasında Adli Tıp Kurumu 5. İhtisas Kurulu’ndan bu konuda rapor istenilen dosyalar, gönderen makam, alkol ölçümünün yapıldığı birim, ölçüm yöntemleri, mükerrer ölçüm yöntemleri ve bu ölçümler arasında geçen süre, ölçümler arasında uyumsuzluk olup olmadığı, saptanan alkol düzeyleri açısından incelenmiştir. Alkol ölçümünün en fazla gerçekleştiği iki birim Sağlık Bakanlığı’na bağlı hastaneler (%41,2) ile Emniyet Genel Müdürlüğü’ne bağlı trafik denetleme ekipleridir (%38,8). Olguların %87,4’ünde (n=906) alkolmetre ile tek bir ölçüm yapılmış olup; itiraz halinde gerçekleştirilen ikinci ölçümlerin %75 oranında yeniden alkolmetre ile %25’inin ise kandan yapıldığı saptanmıştır. Mükerrer ölçümler arasında geçen süre olguların % 27,6’sında yönetmelikte belirlenen iki saatlik maksimum sürenin üzerindedir. Olguların büyük çoğunluğunun sürüş güvenliğinin kaybolduğu yönünde bilirkişi görüşü verilen 101 mg/dL düzeyinin üzerinde alkollü oldukları (% 63,4) saptanmıştır. Uyumsuz sonuçların en önemli nedeninin ülkemizde kullanılan alkolmetre cihazlarının standardizasyonunun bulunmaması olduğunu düşünmekteyiz. Bu konuda ivedilikle bir standart oluşturulmalı ve bu standartta cihazın sahip olması gereken asgari nitelikler yanında ülke genelinde kullanılacak tek bir partisyon katsayısı belirlenmelidir. Ayrıca ölçüm usulleri standart hale getirilmeli ve ölçüm yetkisi olan personel sertifikasyon eğitimine alınmalıdır. Alkol düzeyleri 31-100 mg/dl arasında saptanan ve sürüş güvenliğinin kaybolup kaybolmadığı konusunda kesin bilirkişi görüşü bildirilemeyen %30,8 oranındaki olguda bu belirsizliğin giderilebilmesi için hekimin bireyin alkol nedeni ile sürüş güvenliğini bozacak düzeyde alkollü olup olmadığını muayene ile saptaması gerekmektedir. Bu muayenenin doğru şeklide yapılabilmesi için özellikle acil servis hekimlerine eğitim verilmesi ve standart muayene formları oluşturulması gereklidir.

Anahtar Kelimeler

• Alkol
• Trafik güvenliğini tehlikeye sokma
• Alkollü araç kullanma

Kaynakça

1. Zador P, Krawchuk S, Voas R. Alcohol related relative risk of driving fatalities and driver impairment in fatal crashes in relation to driver age and gender: An update using 1996 data.Journal of Studies on Alcohol 2000;61:1387-95.
2. Bernhoft IM, Behrensdorff I. Effect of lowering the alcohol limit in Denmark., Accident Analysis and Prevention 2003;35:515-25.
3. Jones AW, Andersson L. Comparison of ethanol concentrations in venous blood and end-expired breath during a controlled drinking study, Forensic Sci Int 2003; 132:18-25.
4. Fung WK, Chan KL, Mok VKK, Lee CW, Choi VMF. The statistical variabilty of blood alcohol concentration measurement in drink-driving cases. Forensic Sci Int 2000;110:207-14.
5. Jones AW, Norberg A, Hahn RG. Concentration-time profiles of ethanol in artrial and venous blood and end-expired breath during and after intravenous infusion. J. Forensic Sci Int 1997; 42:1088-94.
6. Athanaselis S, Dona A, Papadodima S, Papoutsis G, Maravelias C, Koutselmis A. The use of alcohol and other psychoactive substances by victims of traffic accidents in Greece. Forensic Sci Int 1999;102:103-9.
7. McKnight AJ, Langston EA, McKnight AS, Lange JE. Sobriety tests for low blood alcohol concentrations. Accident Analysis and Prevention 2002; 34:305-11.
8. www.mevzuat.adalet.gov.tr/html/20611.html. Son erişim tarihi:06.11.2009

9. Başöz L, Çakmakçı R. Yeni Türk Ceza Kanunu, 5.Baskı, Legal Yayıncılık San.ve Tic.Ltd.Şti., İstanbul.
10. Neuteboom W, Jones AW. Disappearance rate of alcohol from the blood of drunk drivers calculated from two consecutive samples; What do the results really mean? Forensic Sci Int 1990;45:107-15.
11. Winek L, Murphy KL. The rate and kinetic ethanol elimination. Forensic Sci. Int 1984;25:159-66.
12. Çınar AR, Ceza davasında, araç kullanma yeteneğinin kesin olarak kaybedilmesine neden olan kandaki alkol değerinin alt sınırının belirlenmesine ilişkin alman federal yargıtay kararı, Terazi Hukuk Dergisi 2008; 20:129-38.
13. Time SR, Thome M, Grütters G. Grütters M, Reichelt J, Bizler N, et al. What shall we do with the drunken sailor? Effects of alcohol on the performance of ship operators. Forensic Sci. Int 2006; 156:16-22.
14. Aşıcıoğlu F, Trafikte Güvenli Sürüş Açısından Alkol-Alkolün Adli Tıbbi Değerlendirilmesi, Beta Basım Yayım Dağıtım A.Ş., 2009, İstanbul.
15. Frakvoort W, Mulder JAG, Neuteboom W. The laboratoty testing of evidential breath-testing (EBT) machines. Forensic Sci Int 1987; 35:27-43.
16. Ryser H. Draeger Safety Diagnostics. Inc. Scientific Principles of Evidential Breath-Alcohol Testing Up-to-date Technologies and Procedures (http://168.motc.gov.tw/ GIPSite /wSite/ public/ Attachment/1097210270590.pdf, erişim tarihi: 12.05.2009).
17. Heise HA. Consentration of alcohol in samples of blood and urine taken at the same time. J.Forensic Sci 1967; 12:454-62.
18. Bendtsen P, Jones AW, Helander A. Urinary excretion of methanol and 5-hydroxytryptophol as biochemical markers of recent drinking in the hangover state. Alcohol and Alcoholizm 1998; 33: 431.
19. Jones AW. Urine as a biological specimen for forensic analysis of alcohol and variabiity in the urine to blood relationship. Toxicol. Rev 2006; 25:15-35.
20. Droenner P, Schmitt G, Aderjan. R, Zimmer H. A kinetic model describing the pharmacokinetics of ethyl glucuronide in humans. Forensic Sci. Int 2002; 126:24-9.
21. Jones AW, Andersson L. Comparison of ethanol concentrations in venous blood and end-expired breath during a controlled drinking study. Forensic Sci. Int, 2003; 132:18-25
22. Jones AW, Pounder DJ. Update on Clinical and Forensic Analysis of Alcohol. In: Forensic Issues in Alcohol Testing. Karch SB editor. Boca Raton(FL):CRC press; 2007.
23. Saygılı S. Alkol ve trafik kazaları. İstanbul: Avrupa Tıp Kitapçılık Ltd. Şti; 2009: Sayfa:24.
24. Saunders CS. Eye opening hazards of night time driving. Traffic Saf 1997:44-7.
25. Keall MD, Frith WJ, Patterson TL. The contribution of alcohol to night time crash risk and other risks of night driving. Accident Analysisi and Prevention 2005; 37:816-24.
26. Fabbri A, Marchesini G, Dente M, Iervese T, Spada M, Vandelli A. A positive blood alcohol concentration is the main predictor of recurrent motor vehicle crash. Annals of Emergency Med. 2005;46:161-7.