YAŞLILIK NEDENİYLE DÜZENLENEN FİİLİ (HUKUKİ) EHLİYET RAPORLARI; ESKİŞEHİR DENEYİMİ

Öz

ÖZET Amaç: Noterlikler, mahkemeler, tapu müdürlükleri ve benzeri kurumlar, hekimlerden, geriatrik yaş grubu için, fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama yeteneği ile ilgili olarak rapor istemektedir. Bu çalışmada ilimizde bu konuda düzenlenen raporlar değerlendirilmiş, karşılaşılan aksaklıkların vurgulanması amaçlanmıştır. Yöntemler: Altı aylık dönemde Eskişehir Adli Tıp Şube Müdürlüğü’ne hukuki (fiili) ehliyet raporu için müracaat ettirilmiş 65 yaş ve üzeri olgular çalışma kapsamına alınmıştır. Bulgular: Yaşlıların 367’sinin (%58,7) kadın olduğu, yaş ortalamasının 75±5,3 olduğu saptanmıştır. Yaşlıların 53’ünün (%8,5) okuma yazmasının olmadığı belirlenmiştir. Yaşlıların 79’unun (%12,6) ilgili fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama yeteneğinin gelişmediği, 546’sının (% 87,4) ise geliştiği yönünde rapor düzenlenmiştir. Sonuç: Yaşlıların ekonomik istismara maruz kalmalarının önüne geçilmesi açısından, bu yaş grubuna verilecek hukuki ehliyet raporunun hangi uzmanlarca verilmesinin uygun olacağı yasal düzenlenmeyle belirlenmelidir. Resmi makamların, raporların geçerlilik sürelerini uzatmaları bu konuyla ilgili mağduriyeti azaltmak üzere önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• geriatri
• ekonomik istismar
• yaşlı istismarı
• adli tıp

Kaynakça

1. Moroğlu N, Oktay S, Şıpka Ş. Kişiler Hukuku. Moroğlu N, Oktay S, Şıpka Ş editors. Türk Medeni Kanunu ve Yürürlük Kanunu, Beta Basım Yayını Dağtımı A.Ş. İstanbul 2012, pp: 5-21
2. Noterlik Kanunu. http:/www.tnb.org. tr/GenelBilgiler/noterlikkanunu_tr.htm, Erişim tarih: 08.04.2012
3. Cantürk G. Yeni Türk Medeni Kanunu çerçevesinde hukuki ehliyet ile ilgili kavramların irdelenmesi. Adli Bilimler Dergisi 2003;2(1):43-9.
4. Açlık, yoksulluk sınırı. http://www. turkis.org.tr, Erişim Tarihi: 30.05.2012.
5. Bilgin NG, Mert E. Geriatrik yaş grubu adli olguların özellikleri. Turkish Journal of Geriatrics 2005;8(2):107-10
6. Öz F. Yaşamın son evresi: Yaşlılık psikososyal açıdan gözden geçirme. Kriz Dergisi 2002;10(2):17-28. Şuer T. Adli psikiyatri ve yaşlanma Turkiye Klinikleri J Int Med Sci 2005;1(29):78-80
7. Kaçak N. Yeni İçtihatlarla Türk Medeni Kanunu (2. Baskı), Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2007, pp; 15-31
8. Mandıracıoğlu A. Dünyada ve Türkiye’de yaşlıların demografik özellikleri. Ege Journal of Medicine 2001;49(3):39-45

9. Türkiye İstatistik Kurumu: Demografik göstergeler. http://www.tuik.gov.tr, Erişim tarihi: 07.04.2012
10. Bilir N, Aslan D, Güngör N, Ağaç M, Sıddıqui Z, Uluç F, Ülger Z, Yılmaz Ö. Ankara’da Altındağ Sağlık Ocağı bölgesine bağlı Sakarya mahallesinde yaşayan 65 yaş üzeri kişilerin bazı sağlık ve sosyal durumlarının saptanması. Turkish Journal of Geriatrics 2002;5(3):97-102
11. Price T, King PS, Dillard RL, Bulot JJ. Elder financial exploitation: Implications for future policy and research in elder mistreatment. West J Emerg Med 2011;12(3):354-6
12. Lee HY, Eaton CK. Financial abuse in elderly Korean immigrants: Mixed analysis of the role of culture on perception and help-seeking intention. J Gerontol Soc Work 2009;52(5):463-88.
13. Conrad KJ, Iris M, Ridings JW, Langley K, Wilber KH. Self-report measure of financial exploitation of older adults. Gerontologist 2010;50(6):758-73.
14. Keskinoğlu P, Giray H, Pıçakçıefe M, Bilgiç N, Uçku R. Yaşlıda fiziksel, finansal örselenme ve ihmal edilme. Turkish Journal of Geriatrics 2004;7(2):57-61.
15. Uysal A. Dünyada yaygın bir sorun; yaşlı istismarı ve ihmali. Aile ve Toplum Dergisi 2002;5(2):43-9
16. Uygur N. Yeni Türk Medeni Kanunu ve demanslı hastalar. Demans Dergisi 2002;2:21-6
17. Kudiaki Ç. Alzheimer hastalığı, vasküler demans ve lewy cisimcikli demans’ta öne çıkan bilişsel bozulmalar. Turkish Journal of Geriatrics 2010;13(suppl 3):47-51
18. Rice DP, Fillit HM, Max W, Knopman DS, Lloyd JR, Duttagupta S. Prevalence, costs, and treatment of Alzheimer’s disease and related dementia: A managed care perspective. Am J Manag Care 2001;7:809-18.
19. Brookmeyer R, Gray S, Kawas C. Projections of Alzheimer’s disease in the United States and the public health impact of delaying disease onset. Am J Public Health 1998;88:1337-42.
20. Cotter VT. The burden of dementia. Am J Manag Care 2007;13:193-7
21. American Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, 4th edn. Washington DC: American Psychiatric Association, 1994, pp 133–55.