SAĞLIK ÇALIŞANLARININ ÇOCUK İSTİSMARI VE İHMALİ KONUSUNDAKİ FARKINDALIK DÜZEYLERİNİN ÖLÇÜLMESİ

Öz

Amaç: Bu araştırma, sağlık çalışanlarının, çocuk istismarı ve ihmalinin belirtileri ve riskleri konusundaki bilgi düzeylerini, istismar konusunda aldıkları eğitim ve mesleki deneyimlerinin bu bilgi düzeylerine etkisini ortaya koymak ve sağlık çalışanlarının çocuk istismarı ve ihmali konusundaki bilgi düzeylerinde, yıllar içerisinde diğer çalışmaların sonuçlarına kıyasla bir artış olup olmadığını belirlemek için oluşturulmuştur. Yöntemler: Çalışmada, devlet, eğitim - araştırma ve üniversite hastanelerinde çalışan 112’si hekim, 138 ‘i ebe- hemşire olmak üzere toplam 250 sağlık çalışanına, demografik özelliklere, çocuk istismarı ile ilgili eğitim ve mesleki tecrübelere ilişkin soruların yer aldığı “Bilgi Formu” ile “Çocuk İstismarı ve İhmalinin Belirti ve Risklerinin Tanılanmasına Yönelik Ölçek Formu “ uygulanmıştır. Bulgular: Katılımcıların yarıdan fazlasının eğitimleri sırasında çocuk istismarı konusunda bilgi aldıkları ancak mezuniyet sonrası çok azının bu konuyla ilgili eğitim, seminer veya toplantıya katıldıkları belirlenmiştir. Meslek grupları arasında, ölçeğin toplam puan ortalamasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık belirlenemezken, sadece hekimlerin “İstismara ve İhmale Yatkın Çocuğun Özellikleri” alt ölçeği puanları hemşire-ebelere göre anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Sonuç: Yaptığımız çalışma sonucunda sağlık çalışanlarının çocuk istismarı ve ihmali konusundaki farkındalıklarının yeterli düzeyde olmadıkları ve geçmişte yapılmış benzer çalışmalarla karşılaştırıldığında “İstismarın çocuk üzerindeki fiziksel belirtileri” alt ölçeği dışında diğer alt ölçek puanlarında bir gelişme olmadığı görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

• Çocuk istismarı
• Sağlık çalışanı
• Çocuk istismarını tanılama

Kaynakça

1. Christoffersen MN, DePanfilis D. Prevention of child abuse and neglect and improvements in child development. Child Abuse Review 2009; 18:24-40.
2. Aktepe E. Çocukluk çağı cinsel istismarı. Psikiyatride güncel yaklaşımlar 2009; 1:95-119.
3. Hornor G. Sexual behavior in children: normal or not?. J Pediatr Health Care 2004; 18:57-64.
4. Wu HZ, Berenson AB, Wieman CM. A profile adolescent females with a history of sexual assault in texas: Familial environment, risk behaviors and health status. J Pediatr Adolesc Gynecol 2003; 16:207-216.
5. Irmak TY. Çocuk istismarı ve İhmalinin Yaygınlığı ve Dayanıklılıkla İlişkili Faktörler. Doktora Tezi. Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü 2008.
6. Kaynar ET, Dündar C, Peşken Y. Ebelik ve hemşirelik öğrencilerinin aile içi şiddet konusunda bilgi ve tutumlarının değerlendirilmesi. Genel Tıp Dergisi 2007; 17: 105-110.
7. Ayan S, Kocacık F. Çocuk istismarı: Sivas (Türkiye) örneği. Uluslararası İnsan Bilimleri dergisi 2009; 6: 953-968.
8. Department of Education (UK). Preventable Child Deaths in England: Year Ending 31 March 2010. London: Department of education; 2010.

9. Department of Health and Human Services (US). Administration on children, youth and Families: Child maltreatment 2008. Washington, DC: US Goverment Printing Office; 2010.
10. Wilson, DR. Health consequences of childhood sexual abuse. Perspectives in Psychiatric Care, 2010; 46(1), 56–64.
11. Tahiroğlu AY, Avcı A, Çekin N. Çocuk istismarı, ruh sağlığı ve adli bildirim zorunluluğu. Anadolu Psikiyatri Dergisi 2008; 9:1-7.
12. Uysal A. Çocuk İstismar ve İhmalinin Belirti ve Risklerini Tanımlamada Hemşire ve Ebelerin Bilgi Düzeylerinin Saptanması. Yüksek Lisans Tezi, Ege Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü 1998.
13. Canbaz S, Turla A, Aker S ve ark. Samsun merkez sağlık ocaklarında görev yapan pratisyen hekimlerin çocuk istismarı ve ihmali konusunda bilgi ve tutumları. Sürekli Tıp Eğitim Dergisi 2005; 14: 241-246.
14. Kocaer Ü. Hekim ve hemşirelerin çocuk istismarı ve ihmaline yönelik farkındalık düzeyleri. Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü 2006.
15. Akçay Ş. İstanbul Üniversitesine Bağlı Tıp Fakültelerinde Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalları ile Travma ve Acil Cerrahi Birimlerinde Görev Yapan Son Dönem Tıpta Uzmanlık Öğrencilerinin Çocuk İhmali ve İstismarı Konusunda Bilgi, Deneyim ve Davranışlarını Belirleme Araştırması. Uzmanlık Tezi, İstanbul Üniversitesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı 2008.
16. Oral R, CanD, Kaplan S ve ark.Child abuse in Turkey: An experience in overcoming denial and a description of 50 cases. Child Abuse & Neglect 2001; 25: 279–290
17. Garrusi B, Safizadeh H, Bahramnejad B. Physicians’ perception regarding child maltreatment in Iran. The Internet Journal of Health 2007; 6.
18. Korbin J.E. Child abuse and neglect. Child Abuse & Neglect 1991; 15: 67-77.
19. Krug EG, Dahlberg LL, Mercy JA ve ark. world report on violence and health, World Health Organization. Geneva, 2002.
20. Agirtan C, Akar T, Akbas S ve ark. Establishment od interdisiplininary child protection teams in Turkey 2002-2006: Identifying the strongest link can make a difference!. Child Abuse&Neglect 2009; 33: 247- 255.
21. Hatunoğlu BY, Hatunoğlu A. Öğretmenlerin fiziksel cezalandırmaya ilişkin görüşleri. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 2005; 6: 105- 115.
22. Bilir Ş, Arı M, Dönmez NB ve ark. Türkiye’nin 16 ilinde 4-12 yaşlar arasındaki 50473 çocuğa fiziksel ceza verme sıklığı ve buna ilişkin problem durumlarının incelenmesi. Ana Çocuk Sağlığı ve Eğitimi Dergisi 1991; 5: 1-18.
23. Şanyüz Ö. Çocuk İstismarına Hekimlerin Yaklaşımı. Tıpta Uzmanlık Tezi, İstanbul Üniversitesi, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalı 2009.
24. Tütüncüler A, Demirçin S, Aslan F. Antalya il merkezinde görev yapan 350 hekimin çocuk istismarı konusunda bilgi düzeyleri: Anket çalışması. Uluslar arası katılımlı 7. Adli Bilimler Sempozyumu, 24-27 mayıs 2007 Gaziantep.
25. Kara B, Biçer Ü ve Gökalp AS. Çocuk istismarı. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi 2004; 47: 140-151.