ADLİ TOKSİKOLOJİ ANALİZLERİNDE BİYOLOJİK ÖRNEK VE ANALİTİK YÖNTEM SEÇİMLERİ

Öz

Biyolojik örneklerde bir kimyasal maddenin analitik yöntemlerle araştırılması ve sonucun pozitif bir delil olarak yorumlanması adli bilimler için önem taşımaktadır. Buna bağlı olarak genel adli tıp uygulamalarına bakıldığında, gerek klinik muayenelerde, gerekse postmortem incelemelerde olguların değerlendirilmesi ve doğru bir şekilde yorumlanabilmesi için diğer inceleme yöntemlerinin yanı sıra toksikolojik ve farmakolojik incelemeler de önemli bir yer tutmaktadır. Bu amaçla yapılan analizlerde izlenecek sistematik yol, analitik sonuçların kalitesi ve güvenilirliği açısından dikkatle göz önüne alınması gereken bir aşamadır. Bu çalışmada, adli toksikoloji çalışmalarında kullanılan antemortem-postmortem biyolojik örnekler, bu örneklerin uygun yöntemlerle alınması, saklanması, laboratuara gönderilmesi, analiz amaçlı hazırlanması için gerekli koşullar, analizlerde kullanılan cihazlar-yöntemler hakkında literatür taraması yapılmış ve elde edilen veriler derlenerek sunulmuştur. Çalışmamızın amacı, adli toksikolojik ve farmakolojik değerlendirmesi yapılacak olgular için, amaca uygun biyolojik örnekleri-analitik yöntemleri seçmenin önemi, adli toksikolojifarmakoloji-analitik toksikoloji birlikteliği, analitik toksikolojide kullanılan yöntemlerin validasyonu ve laboratuarların standardizasyonu sağlanmadan adli toksikolojide bir olgunun doğru ve güvenilir bir şekilde aydınlatılmasının mümkün olamayacağı konularında farkındalık yaratmaktır.

Anahtar Kelimeler

• adli toksikoloji
• biyolojik örnek
• analitik toksikoloji
• postmortem
• antemortem

Kaynakça

1. Levine B. Principles of Forensic Toxicology. 2nd ed. Washington: ACC Press; 2003:31-43.
2. Vural N. Toksikoloji. Ankara Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Yayınları. 2. Baskı. Ankara: Ankara Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Yayınları; 2005.
3. Vural N. Toksikoloji Laboratuar Kitabı. Ankara: Ankara Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Yayınları; 2000.
4. Recommendations on Sample Collection for Systematic Toxicological Analysis. TIAFT Sample Collection Guidlenies. Erişim: http://toxwiki.wikispaces.com/TIA FT+Sample+Collection+Guidelines Erişim tarihi:12.05.2012
5. Poklins A. Forensic Toxicology. In: Eckert WG. Introduction to Forensic Sciences. 2nd ed. Florida: CRC;1997.
6. Drummer OH. Requirements for bioanalytical procedures in postmortem toxicology. Anal Bioanal Chem. 2007; 388:1495–1503.
7. Drummer OH. Forensic Toxicology. EXS. 2010;100:579-603.
8. Stark M. Clinical Forensic Medicine. A Physician’s Guide. Humana Press, London, 2nd ed, 2005:366-80.

9. Moffat AC, Osselton MD, Widdop B. Clarke’s Analysis of Drugs and Poisons. Forensic Toxicology. London: Pharmaceutical Press., 2004:80-93.
10. Elmas İ, Ersoy G. Adli olgulardan biyolojik örnek alınması ve moleküler genetik incelemelerde yasal boyut. Klinik Gelişim.Adli Tıp Özel Sayısı. 2009; 22:111- 113.
11. Caplan YH, Levine B. Vitreous humor in the evaluation of postmortem concentrations by analysis of vitreous humor, J. Anal. Toxicol 1990;14(5):305-7.
12. Skopp G. Preanalytic Aspects in Postmortem Toxicology. Forensic Sci. Int., 2004;142:75-100.
13. Richardson T. Pitfalls in Forensic Toxicology. Ann Clin Biochem., 2000; 37: 20- 44.
14. Dinis-Oliveira RJ, Carvalho F, Duarte JA, Remião F, Marques A, Santos A, T Magalhães. Collection of Biological Samples in Forensic Toxicology. Toxicology Mechanisms and Methods. 2010;20 (7):363-414.
15. RJ Flanagan, Geraldine C. Interpretation of Analytical Toxicology Results in Life and at Postmortem. Toxicological Reviews. 2005;24 (1):51-62.
16. Flanagan RJ, Geraldine C, Evans JM. Analytical Toxicology: Guidelines for Sample Collection Postmortem Toxicological Reviews. 2005;24 (1):63-71.
17. Selavka CM, Rieders F. Determinatin of cocain in hair. Forensic Sci. Int., 1995;70:155-64.
18. Kintz P, Villain M, Cirimele V. Hair Analysis for Drug Detection. Ther Drug Monit., 2006;28:442-6.
19. Villain M, Cheze M, Tracqui A, Ludes B, Kintz P. Testing for zopiclone in hair application to drugfacilitated crimes. Forensic Sci. Int., 2004;145:117–21.
20. Dresen S, Kempf J, Weinmann W. Electrospray-ionization MS/MS library of drugs as database for method development and drug identification. Forensic Sci. Int., 2006;161:86–91.
21. Martin T. Postmortem Forensic Toxicology. Erişim:http://www.docstoc. com/docs/77431440/PostmortemForensic-Toxicology. Erişim Tarihi: 15.07.2012
22. Skopp G. Postmortem Toxicology. Forensic Sci Med Pathol., 2010;6(4):314- 25.
23. Turan N, Tırtıl L, Koç S. Alkol, uyuşturucu ve benzeri madde intoksikasyonlarının adli tıbbi özellikleri Klinik Gelişim. 2009;22:133-40.
24. Küme T, Can İÖ, Şişman AR. Klinik laboratuvarlarda adli örnek. Türk Klinik Biyokimya Dergisi. 2009;7(3):101-13.
25. Akgür SA. Zehirlenmelerde Toksikolojik Analizler. Erişim: http://www. tfd.org.tr/eski/KTCG_Kurs_042010/10_ SA.pdf Erişim Tarihi: 20.05.2012.
26. Smith ML,Vorce SP, Holler JM, Shimomura E, Magluilo J, Jacobs AJ, Huestis MA. Modern instrumental methods in forensic toxicology. J Anal Toxicol., 2007;31(5):237-9.
27. Vorce SP, Sklerov JH. A General screening and confirmation approach to the analysis of designer tryptamines and phenethylamines in blood and urine using GC–EI-MS and HPLC–Electrospray-MS. J. Anal. Toxicol., 2004;28:407–10.
28. Yamantürk AP. [Interpretation of Analytical Toxicology Results]. Erişim: http://www.tfd.org.tr/eski/KTCG_ Kurs_042010/11_PC.pdf Erişim Tarihi: 15.11.2010
29. Maurer HH. Analytical Toxicology. EXS. 2010;100:317-37.
30. Peters F, Maurer H. Bioanalytical method validation and its implications for forensic and clinical toxicology. A rewiew. Accred. Qual. Assur 2002;7:441–9.
31. Aşıcıoğlu F. Trafikte Güvenli Sürüş Açısından Alkol. Alkolün Adli Tıbbi Değerlendirilmesi. Beta Basım, 2009.