Okul Yöneticilerinin Kültürel Liderliğinin Okullardaki Örgütsel Sinerji Üzerindeki Rolü

Yıl 2025, Cilt: 16 Sayı: 2, 53 - 64, 30.12.2025

Özge Ünver , Aynur B. Bostancı

Öz

Öz: Bu araştırma, okul yöneticilerinin kültürel liderliğinin okullardaki örgütsel sinerji üzerindeki rolünü ortaya koymak amacıyla yapılmıştır. İlişkisel tarama modeline göre tasarlanan araştırmanın evrenini 2024-2025 eğitim öğretim yılında Uşak’ta devlet okullarında görev yapan öğretmenler oluşmaktadır. Araştırma örneklemi ise, kolay ulaşılabilir örnekleme ile ulaşılabilen 365 öğretmendir. Araştırmada veriler, "Kültürel Liderlik Ölçeği" ve "Öğretmenler İçin Örgütsel Sinerji Ölçeği" kullanılarak toplanmıştır. Elde edilen sonuçlara göre, okul yöneticilerinin kültürel liderlik düzeylerine yönelik öğretmen algıları yüksektir. Öğretmen algıları görev yapılan okul düzeyi ve çalışılan okuldaki öğretmen sayısına göre farklılaşmaktadır. Öğretmenlerin algıları cinsiyetlerine, kıdemlerine mezuniyet durumlarına ve aynı okulda görev yapma değişkenlerine göre ise farklılaşmamaktadır. Yine araştırmada, öğretmenlerin örgütsel sinerji algılarının yüksek olduğu saptanmıştır. Öğretmenlerin örgütsel sinerji algıları kıdem, çalışılan okul düzeyi ve okuldaki öğretmen sayısına göre farklılaşmaktadır. Cinsiyet, mezuniyet durumu ve aynı okulda çalışma süresi değişkenleri ise, öğretmenlerin örgütsel sinerji algılarında farklılık oluşturmamıştır. Araştırmada, öğretmenlerin okul yöneticilerinin kültürel liderliklerine algıları ile örgütsel sinerji algıları arasında anlamlı, pozitif yönlü, orta düzeyde ilişkiler belirlenmiştir. Araştırmaya göre okul yöneticilerinin kültürel liderlik düzeyleri öğretmenlerin örgütsel sinerji algılarını yordamaktadır. Okul yöneticilerinin kültürel liderlik düzeyleri arttıkça, öğretmenlerin örgütsel sinerji algı düzeylerinin arttığı görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Örgüt kültürü , Kültürün yönetilmesi , örgütsel bütünleşme , örgütsel etkileşim

Etik Beyan

Etik Kurul Onayı (Ethics approva)l: Bu çalışma Uşak Üniversitesi Etik Kurulu Toplantı tarihi:07/03/2024 ve Karar 2024-76 onayı ve Evrak Tarihi ve Sayısı: 11.03.2024-E.19896 ile Uşak İl Milli Eğitim Müdürlüğü Sayı: E-29425508-605.01-101131294, Tarih:26/04/2024 tarihinde alınan izinlerle gerçekleştirilmiştir. Çıkar çatışması (Conflict of interest): Bu çalışma için yazarlar arasında herhangi bir çıkar çatışması bulunmamaktadır.

The Role of School Administrators’ Cultural Leadership On Organisational Synergy in Schools

Öz

This research aimed to determine the role of cultural leadership of school administrators on organisational synergy in schools. The research was designed according to correctional desing. The population of the research consists of teachers in Uşak province in the 2024-2025 academic year. The research sample is 365 teachers selected through convenience sampling. The data were collected by using ‘Cultural Leadership Scale’ and ‘Organisational Synergy for Teachers Scale’. According to the results obtained, teachers' perceptions of school administrators' cultural leadership levels are high. Teachers' perceptions of school administrators' cultural leadership differ according to the variables of the number of teachers working in the school and school level. Teachers' perceptions do not differ according to their gender, working in the school, graduation status, seniority, variables. It was also found in the research that teachers' perceptions of organisational synergy were high. Teachers' perception of organisational synergy differ according to the variables of school level, number of teachers in the school and seniority. The variables of gender, working time in the same school and graduation status did not make a difference on teachers' perceptions of organisational synergy. The research, there are significant, positive and medium level relationships between teachers' perceptions of school administrators' cultural leadership and their perceptions of organisational synergy. According to the research, school administrators' cultural leadership levels predict teachers' perceptions of organisational synergy. As the cultural leadership levels of school administrators increase, the level of teachers' perceptions of organisational synergy increases. It can be recommended that school administrators raise awareness about cultural leadership, which can be seen as a pioneer of organizational synergy in schools, and that it be included among the competencies of school administrators.

Kaynakça

• Aker, C., & Bostancı, A. B. (2023). Öğretmenlerin okullarına yönelik örgütsel sinerji algıları ile liderlik düzeyleri arasındaki ilişkilerin incelenmesi. Turkish Journal of Educational Studies, 10(1), 85–109.
• Akpolat, T. & Levent, A. F. (2018). Öğretmenlere Yönelik Örgütsel Sinerji Ölçeği’nin geliştirilmesi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(2), 728-744.
• Akkoyunlu, N. (2022). Okul müdürlerinin kültürel liderlik rollerini gerçekleştirme düzeylerinin incelenmesi. International Social Sciences Studies Journal, 8(101), 2695–2716.
• Akpolat, T. Oğuz, E. (2021). Örgütsel sinizm algılanan örgütsel sinerjiyi nasıl yordar? Eğitim örgütlerinde bir inceleme. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(3), 1692-1705.
• Aksoy, F.(2022). Öğretmenlerin örgütsel bağlılıklarının örgütsel sinerji ve örgütsel mutluluk düzeylerine etkisi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi. Eğitim Bilimleri Enstitüsü. İstanbul.
• Aksu, A., Fırat, A. G. N. Ş., & Şahin, A. G. İ. (2003). İlköğretim okulu müdürlerinin kültürel liderlik davranışları. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 36(36), 490-507.
• Atay, K. (2001). Öğretmen, yönetici ve denetmenlerin bakış açısından okul kültürü ve öğretmen verimliliğine etkisi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 7(2), 179–194.
• Balcı, A. (1995). Etkili okul: Kuram, uygulama ve araştırma. Erek Ofset.
• Bostancı, B.A. & Koçak, S. (2022). Okul DNA profillerinin örgütsel sinerji üzerindeki rolü. Millî Eğitim, 51(233) 2022, 55-75.
• Bozkurt, V., Tan, Ç., Süslü, R., Gölge, C., & Barut,Y. (2015). Öğretmenlerin algılarına göre ilkokul ve ortaokul müdürlerinin kültürel liderlik davranışlarını gösterme düzeyleri (Batman il örneği). Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 25, 257-277.
• Bucholz, S., & Roth, T. (1987). Creating the high-performance team. https://www.wiley.com/en-us/Creating+the+High+Performance+Team-p-9780471856740
• Büyüköztürk, Ş. (2012). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı (4. Baskı). Pegem Yayınları.
• Burke, J. B. (1983). Synergistic management: The task of the flight nurse. Aviation, Space, and Environmental Medicine, 54(3), 261–262.
• Demirhan, G. (2022). Okul liderliğinin kültürel değerlere ilişkin rolleri. Okul liderliğine bütüncül yaklaşım (Editörler: Aynur B. Bostancı & Seval Koçak). Anı yayıncılık.
• Dinçer, Ö. (2004). Stratejik Yönetim ve İşletme Politikası. Beta Yayınları.
• Dinçsoy, B. (2011). Ortaöğretim okullarının etkili okul olmasında okul müdürlerinin kültürel liderlik rolü. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Afyonkarahisar.
• Duman, N. (2021). Öğretmen algılarına göre okul müdürlerinin liderlik stilleri ve örgütsel sinerji arasındaki ilişki. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Başkent Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü. Ankara.
• Dündar, P. (2013). Çözümlerin ortak şifresi; sinerji. Nobel Yayıncılık.
• Erçetin, Ş. (2000). Lider sarmalında vizyon. Nobel Yayın Dağıtım.
• Ersoy, E. (2019). Öğretmenlerin örgütsel güç mesafesi ile örgütsel sinerji düzeyi arasındaki ilişki . (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Kültür Üniversitesi. Eğitim Bilimleri Enstitüsü. İstanbul.
• Ersoy, E., & Levent, F. (2020). Öğretmen algılarına göre örgütsel güç mesafesi ile örgütsel sinerji düzeyi arasındaki ilişkinin incelenmesi. İstanbul Aydın Üniversitesi Dergisi, 12(4), 345–356.
• Gedikoğlu, T., Şahin, S., & Büyükelbaşı, Ö. (2004). İlköğretim okulu yöneticilerinin kültürel liderlik davranışlarına ilişkin yönetici ve öğretmen algıları. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 19(19), 73-84.
• Güçlü, N. & Okçu, V. (2015). İlköğretim öğretmenlerinin etkili takım çalışmasına ilişkin algıları ile örgütsel bağlılıkları arasındaki ilişki. YYÜ Eğitim Fakültesi Dergisi (YYU Journal Of Education Faculty),12(1),49-69.
• Karasar, N. (2005). Bilimsel araştırma yöntemi (17. Baskı). Nobel yayın dağıtım.
• Kurban,C.(2022). Okullardaki örgütsel işlev bozukluklarının örgütsel eylemsizlik ile ilişkisinde sinerji yönetiminin aracılık rolü. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Pamukkale Üniversitesi. Eğitim Bilimleri Enstitüsü. Denizli.
• Kuru, B.(2021). İlköğretim okul yöneticilerinin öğretmenler tarafından algılanan liderlik stilleri ile örgütsel sinerji arasındaki ilişki. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi. Rize.
• Kuru, B. ve Kahveci, G. (2024). Öğretmen algılarına göre okul yöneticilerinin liderlik stilleri ile örgütsel sinerji arasındaki ilişki. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 26(3), 997-1016.
• Metin, H. (2011). Empatik iletişim ve yönetişim. Journal of Communication Theory & Research/İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, (32), 177–203.
• Müjdeci, N. (2020). Güneydoğu Anadolu Bölgesindeki bazı üniversitelerde görev yapan öğretim elemanlarının sinerjik yönetim algıları. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Harran Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü. Şanlıurfa.
• Metlilo, E. (2022). Öğretmenlerin kültürel değerleri ile kültürel liderlik algıları ve sınıf yönetimi yaklaşımları arasındaki yordayıcı ilişkiler: Kosova-Türkiye karşılaştırması (Yayımlanmamış Doktora Tezi). İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi, İstanbul
• Ökmen, K., & Bostancı, A. B. (2024). Okul yöneticilerinin kültürel liderliği ile öğretmenlerin akademik iyimserliği arasındaki ilişki. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 11(4), 23–40.
• Sağban, Ş. (2011). Okul müdürlerinin kültürel liderlik rollerinin öğretmenlerin örgütsel bağlılık düzeyine etkisi (Afyonkarahisar ili örneği). (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Afyon.
• Toktamışoğlu, M. (2001). Kot pantolonlu yönetici. MediaCat Yayınları.
• Tschacher, W., & Brunner, E. J. (1992). Organization and self-organization. In Evolution of dynamical structures in complex systems (pp. 382–391). Springer, Berlin, Heidelberg.
• Uluten, A. G. (2023). Okullardaki örgütsel sinerjinin öğretmenlerin psikolojik sermayeleri üzerindeki rolü (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Uşak Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Uşak
• Uluten, A.G. ve Bostancı, A.B. (2023). Okullardaki örgütsel sinerjinin öğretmenlerin psikolojik sermayeleri üzerindeki rolü. Uluslararası Liderlik Eğitimi Dergisi, 7(1), 1-12.
• Uygur, M. (2021). İlkokul yöneticilerinin kültürel liderlik davranışları ile öğretmenlerin örgütsel imajı arasındaki ilişkinin incelenmesi. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(1), 15-31.
• Veyisoğlu, N., & Bozkurt Bostancı, A. (2024). Okullarda paylaşılan liderlik uygulamalarının örgütsel sinerji üzerindeki rolü. Journal of Human Sciences, 21(4), 563-579.