Toplam Tarımsal Destek ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişkinin Panel Nedensellik Analizi: Seçili OECD Ülkeleri Örneği

Öz

Gelişmişlik düzeyinden bağımsız olarak tüm ülke ekonomileri için ikamesi bulunmayan tarım sektörü; insanların yaşamını sürdürmelerini sağlayan en temel olarak beslenme ihtiyacını gidermesi ve diğer sektörlere sağladığı hammadde desteği, ihracat kanalı yardımıyla yarattığı doğrudan ve dolaylı etkiler aracılığıyla milli gelir ve işgücüne büyük ölçekli katkı sağlamaktadır. Tarım sektörü, insanlık var olduğundan beri ülkelerin ekonomik ve sosyal perspektifte kalkınma sürecinde önemli görevler üstlenmiştir. Sanayileşme ile birlikte tarım sektöründe yaşanan sorunlar, başta tarımsal destekler olmak üzere bu sektöre yeni politikaların uygulanmasını gerekli kılmıştır. Tarım sektörüne sağlanan desteklerin tarım gelişimini destekleyerek; büyüme, dış ticaret, işgücü gibi makroekonomik göstergeler üzerinde yarattığı etki dolayısıyla çalışmalar bu yöne çevrilmiştir. Ekonomik büyüme süreci üzerinde çok fazla sayıda faktör etkili olsa da tarım sektörü, tüm ülke ekonomilerinde stratejik önemini ve değerini korumaktadır. Bu çalışmanın amacı, seçili OECD ülkelerinde 1995-2020 döneminde toplam tarımsal destek (%) ve ekonomik büyüme (%) arasındaki nedensellik ilişkisini incelemektir. Çalışmada nedensellik analizinde Pesaran CDNT (Düzeltilmiş CD) Testi, CIPS (Yatay Kesit Genişletilmiş IPS-2007) Panel Birim Kök Testi, Dumitrescu ve Hurlin Panel Nedensellik Analizi ve Homojenlik testi kullanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre; çalışmada yer alan OECD ülkeleri için toplam tarımsal desteklerden ekonomik büyümeye doğru tek yönlü nedensellik ilişkisi varlığına ulaşırken; ülke bazlı sonuçlar nedensellik ilişkisinin yönü ve varlığı hakkında farklılıklar göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Tarım
• Toplam Tarımsal destek
• Ekonomik büyüme
• Panel veri
• Nedensellik analizi

Panel Causality Analysis of the Relationship Between Economic Growth and Total Agricultural Support: A Case of Selected OECD Countries

Öz

The agricultural sector, which TEMPhas no substitute for all national economies, regardless of the level of development; It provides a large-scale contribution to the national income and labor force through the direct and indirect TEMPeffects it creates through the export channel and the raw material support it provides to other sectors. The agricultural sector TEMPhas undertaken important tasks in the development process of countries in the economic and social perspective since the existence of humanity. The problems experienced in the agricultural sector with industrialization necessitated the implementation of new policies, especially agricultural supports. By supporting the agricultural development of the supports provided to the agricultural sector; due to the TEMPeffect it TEMPhas on macroeconomic indicators such as growth, foreign trade and labor, studies have been directed in dis direction. Although many factors are TEMPeffective on the economic growth process, the agricultural sector maintains its strategic importance and value in the economies of all countries. The aim of dis study is to examine the causal relationship between total agricultural support (%) and economic growth (%) in the selected OECD countries, in the 1995-2020 period. Pesaran CDNT Test, CIPS Panel Unit Root Test, Dumitrescu and Hurlin Panel Causality Analysis and Homogeneity test were used in causality analysis in the study. According to the findings obtained; while reaching the existence of a one-way causality relationship from total agricultural supports to economic growth for OECD countries in the study; country-based results show differences about the direction and existence of the causal relationship.

Anahtar Kelimeler

• Agriculture
• Total agricultural support
• Economic growth
• Panel data
• Causality analysis

Kaynakça

1. Açıl, A. F. (1980). Tarım Ekonomisi, Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları, Ankara.
2. Aksöz, İ. (1972). Ziraî Ekonomiye Giriş, Erzurum.
3. Alhowaish, A. K. (2014). Does the service sector cause economic growth? Empirical evidence from Saudi Arabia. Global Studies Journal, 7(2):1-6.
4. Anderson, K. ve Hayamı, Y. (1986). The political economy of agricultural protection. Allen & Unwin, London.
5. Awunyo-Vitor, D. ve Sackey, R. A. (2018). Agricultural sector foreign direct investment and economic growth in Ghana. Journal of Innovation and Entrepreneurship, 7(1): 1-15.
6. Bailey,N., Kapetanios G., Pesaran, M.H. (2012). Exponent of cross-sectional dependence: estimation and ınference, IZA Discussion Paper No. 6318.
7. Bale, M.D., ve Lutz,E. (1981). Price distortions in agriculture and their effects: an ınternational comparison. American Journal of Agricultural Economics, 63(1): 8-22.
8. Baltagi, B. H., Feng, Q., Kao, C. (2012). A lagrange multiplier test for cross-sectional dependence in a fixed effects panel data model. Journal of Econometrics, 170(1):164-177.

9. Bashir, A., Susetyo, D. (2018). The relationship between economic growth, human capital, and agriculture sector: empirical evidence from Indonesia. International Journal of Food and Agricultural Economics (IJFAEC), 6(1128- 2019-554): 35-52.
10. Boğa, S. (2019). Ekonomik karmaşıklık seviyesinin ekonomik büyüme üzerine etkisi: Geçiş ülkeleri için bir panel zaman serisi analizi. Akademik Hassasiyetler, 6(12): 357-386.
11. Canbay, Ş. (2021). Does agricultural support policy affect crop production in Turkey? Bartın Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 12(23): 130-140.
12. Canbay, Ş., İnal, V., Kırca, M. (2022). Tarımsal destek, iktisadi kalkınma ve enflasyon arasındaki ilişkilerin bootstrap panel nedensellik testi ile analizi. Akademik Hassasiyetler, 9(9): 347-364.
13. Civan, A. (2010). Türkiye’de tarımsal destek politikaları. Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 25(1):127-146.
14. Çevik, Z., Zeren, F. (2014). Tarım kredilerinin finansal gelişim üzerindeki etkisinin asimetrik nedensellik testi ile incelenmesi. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 24: 197-208.
15. Dumıtrescu, E. I., Hurlın, C. (2012). Testing for granger non-causality in heterogeneous panels. Economic Modelling, 29(4): 1450-1460.
16. Eddine, C. H. (2010). Agriculture and economic growth in Tunisia. China Agricultural Economic Review, 2(1): 63-78.
17. Ege, H. (2011). Tarım sektörünün ekonomideki yeri ve önemi. Tepge Bakış, 7: 1-4. Emirmahmutoğlu, F. (2011). Gelişmekte olan ülkelerde para krizlerinin ekonometrik analizi. (Doktora Tezi) Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Ekonometri Anabilim Dalı, Ankara.
18. Erdinç, Z., Aydınbaş, G. (2021). Tarımsal katma değer belirleyicilerinin panel veri analizi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(1): 213-232.
19. Gollin, D. (2010). Agricultural Productivity and Economic Growth. Handbook of Agricultural Economics, in: Robert Evenson & Prabhu Pingali (ed.), Handbook of Agricultural Economics, 1(4): 3825-3866. Granger, C. W. J. (1969). Investigating causal relations by econometric models: cross spectral methods. Econometrica, 37: 424-438.
20. Gürgenç Irmaklı, P., Aydın, A. (2022). Arazi toplulaştırmanın tarıma ve tarımsal mekanizasyona katkısı; Çanakkale-Biga-Dereköy örneği. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi, 19(3): 582-599.