Kamu Yönetiminde Ağ Yönetişimi Üzerine Bir İnceleme: Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) Örneği

Öz

Toplumsal hayatın değişmesi ve vatandaş beklentilerinin teknolojik gelişmeler, küreselleşme ve devletin büyümesiyle yeniden şekillenmesi sonucunda kamu yönetimi ortaya çıkan yeni ve karmaşık nitelikteki sorunlara geleneksel yöntemlerle cevap verebilirliğinde zorluklar yaşamaktadır. Yönetişim ve Yeni Kamu Yönetimi (YKY) anlayışlarının da etkisiyle ortaya çıkan ağ yönetişimi (network governance), kamu yönetiminde iş birliklerini teşvik etmektedir. Bu yaklaşım kamu kurumlarının karşılaştığı sorunları çözmek amacıyla geleneksel hiyerarşik örgütler yerine ağ yapılanmasına dayalı örgütlenmeleri ön plana çıkarmaktadır. Özellikle öngörülmesi zor ve yaşanması durumunda çoklu aktörlere ihtiyaç duyulan afet yönetimi gibi hizmet alanlarında kamu kurumlarının iş birlikler yoluyla hareket etmesi savunulmaktadır. Kamu yönetimi içinde ağ yapılarının gelişimi ve ağ yönetişiminin sahip olduğu rol, son yıllarda “iyi yönetişim” anlayışının teşvikiyle kendine zemin hazırlayarak kamu-özel sektör, kamu sektörü-sivil toplum kuruluşları (STK) ve kamu sektörü-özel sektör-STK şeklinde yapılanan iş birliklerini ortaya çıkarmıştır. Ağ yönetişiminin karmaşık kamusal hizmetlerin etkin şekilde görülmesine sağlayabileceği katkı bu modelin kamu yönetiminin ilgi alanına girmesini sağlamıştır. Başta ABD, İngiltere olmak üzere birçok gelişmiş ülkede özellikle afet ve kriz yönetimi alanında ağ yönetişimine dayalı iş birliği modelleri uygulamaya aktarılmıştır. Çalışmanın amacı kamu yönetiminde ağ yönetişiminin etkisini ortaya koymaktır. Nitel araştırma yönteminin benimsendiği çalışmada karşılaştırmalı vaka analizi yapılmıştır. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı örnek alınan çalışmada veriler doküman analiziyle yoluyla elde edilmiş ve içerik analiziyle işlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Kamu Yönetimi
• Ağ Yönetişimi
• İşbirliği Modelleri
• AFAD

An Examination of Network Governance in Public Administration: The Case of the Disaster and Emergency Management Authority (AFAD)

Öz

As a result of changes in social life and the reshaping of citizen expectations through technological developments, globalization, and the growth of the state, public administration faces challenges in responding to emerging, complex problems through traditional methods. Network governance, emerging under the influence of Governance and New Public Management (NPM) perspectives, encourages collaboration in public administration. This approach emphasizes organizational structures based on networking rather than traditional hierarchical organizations to solve the problems encountered by public institutions. Especially in service areas such as disaster management, which are difficult to predict and require multiple actors, it is advocated that public institutions act through collaborations. The development of network structures within public administration and the role of network governance -strengthened by the promotion of "good governance" in recent years- have fostered collaborations structured as public-private, public-NGO, and public-private-NGO partnerships. The potential contribution of network governance to the efficient delivery of complex public services has brought this model into the focus of public administration. Collaborative models based on network governance, particularly in the fields of disaster and crisis management, have been implemented in many developed countries, notably the USA and the UK. The aim of this study is to reveal the impact of network governance in public administration. Adopting a qualitative research method, the study conducts a comparative case analysis. In this study, where the Disaster and Emergency Management Authority (AFAD) is taken as a sample, the data were obtained through document analysis and processed via content analysis.

Anahtar Kelimeler

• Network Governance
• Public Administration
• Collaboration Models
• AFAD

Kaynakça

1. Acar, M. (2004). Örgütsel yönetim. Nobel Yayın Dağıtım. Ankara.
2. Acar, M. ve Öztaş, N. (2004). Ağbağ analizine giriş: kavramlar ve yöntemler. M. Acar ve H. Özgür (Ed.), Çağdaş kamu yönetimi içinde (s. 289-317). Nobel Yayın Dağıtım. Ankara.
3. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı. (2020). Afet ve Acil Durum Kurulu. https://www.afad.gov.tr/afet-ve-acil-durum-kurulu (Erişim Tarihi: 09.04.2025)
4. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı. (2021). Afet Yönetim ve Karar Destek Sistemi Projesi (AYDES21). https://www.afad.gov.tr/afet-yonetim-ve-karar-destek-sistemi-projesi-aydes21 (Erişim Tarihi: 12.04.2025)
5. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı. (2022a). Türkiye Afet Müdahale Planı Hakkında. https://www.afad.gov.tr/turkiye-afet-mudahale-plani (Erişim Tarihi: 15.04.2025)
6. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı. (2022b). Türkiye Afet Müdahale Planı (TAMP). https://www.afad.gov.tr/kurumlar/afad.gov.tr/e_Kutuphane/Planlar/TAMP.pdf (Erişim Tarihi: 15.04.2025)
7. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı. (2025). AFAD ve Tarihçesi. https://www.afad.gov.tr/afad-hakkinda (Erişim Tarihi: 20.11.2025)
8. Agranoff, R., ve McGuire, M. (2001). Big Questions in Public Network Management Research. Journal of Public Administration Research and Theory, 11(3), 295–326.

9. Avrupa Birliği Bakanlığı. (2016). AB’ye Katılım için Ulusal Eylem Planı (2016–2019). https://www.ab.gov.tr/files/5%20Ekim/ulusal_eylem_plani__yeni.pdf (Erişim tarihi: 20.04.2025)
10. Aydıner, T. ve Özgür, H. (2016). Natural Disaster Governance: Barriers For Turkey. European Scientific Journal, (Special Edition), 48-60.
11. Baldieri̇, B. (2023, Kasım). What is network governance? Blog Poli̇ty. https://blog.polity.li/what-is-governance (Erişim Tarihi: 23.04.2025)
12. Bilmez, N. ve Akay, H. (2024). Kamu yönetiminde hibritleşme ve devletin değişen rolü. Anadolu Üni̇versi̇tesi̇ Sosyal Bi̇li̇mler Dergi̇si̇, 24(4), 1767-1792.
13. Comfort, L., Çelik, S., ve Başbuğ Erkan, B., (2024). Communication and coordination networks in the 2023 Kahramanmaraş earthquakes, Natural Hazards Center Quick Response Research Report Series, Report 365. Natural Hazards Center, University of Colorado Boulder. https://hazards.colorado.edu/quick-response-report/communication-and-coordination-networks-in-the-2023-kahramanmaras-earthquakes (Erişim Tarihi: 18.11.2025)
14. Çevikbaş, R. (2012). Yeni̇ kamu yöneti̇mi̇ anlayışı ve Türkiye uygulamaları. Ekonomi̇ ve Yöneti̇m Araştırmaları Dergi̇si̇, 1(2), 9-32. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1355945
15. Davies, J. S. (2011). The limits of network governance. In J. S. Davies (Ed.), Challenging governance theory: From networks to hegemony (pp. 55–74). Policy Press.
16. Demirol Duyar, D. (2023). Kentsel poli̇ti̇ka yapımında ağ yönetişimi yaklaşımı: İstanbul toplu ulaşım politikası örneği̇ [Yayımlanmamış doktora tezi]. Sakarya Üni̇versi̇tesi̇.
17. Devlet Planlama Teşkilatı. (2007). Dokuzuncu Kalkınma Planı (2007–2013): Kamuda iyi yönetişim özel ihtisas komisyonu raporu. https://www.sp.gov.tr/upload/xSpKutuphane/files/ezQdE+oik674.pdf (Erişim Tarihi: 26.04.2025)
18. Durmuş, S. ve Ekşi̇, A. (2021). Türki̇ye afet müdahale planında kurumsal etkileşimin ağbağ anali̇zi̇ i̇le değerlendirilmesi̇. Hastane Öncesi̇ Dergi̇si̇, 6(3), 307-322.
19. Ekşi, A. (2016). Kamu yönetiminde değişimin afet yönetimi uygulama alanına etkileri. Hastane Öncesi Dergisi, 1(1), 27–41.
20. Ergün, Y. ve Cihan, A. Ş. (2025). Türkiye’de Afet Yönetimi ve Afet Müdahale Stratejileri. Altıntaş, M. (ed.), Sosyal Bilimlerde Kuramsal Çerçeveler Ve Metodolojik Tartışmalar. Özgür Yayınları. DOI: https://doi.org/10.58830/ozgur.pub881.c3608
21. Erkal, T. ve Değerliyurt, M. (2009). Türkiye’de afet yöneti̇mi̇. Doğu Coğrafya Dergi̇si̇, 14(22), 147-164.
22. Eryılmaz, B. (2019). Kamu yönetimi. Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Yayınları. Eskişehir. Exec. Order No. 12127, 3 C.F.R. 376 (1979). https://www.presidency.ucsb.edu/documents/executive-order-12127-federal-emergency-management-agency (Erişim Tarihi: 02.05.2025)
23. Federal Acil Durum Yönetim Ajansı. (2017). Ulusal Olay Yönetim Sistemi (3. baskı). https://www.fema.gov/sites/default/files/2020-07/fema_nims_doctrine-2017.pdf (Erişim Tarihi: 06.05.2025)
24. Federal Acil Durum Yönetim Ajansı. (2019). Ulusal Müdahale Çerçevesi (4. baskı). https://www.fema.gov/emergency-managers/national-preparedness/frameworks/response (Erişim Tarihi: 08.05.2025)
25. Fidan, Y. (2011). Yönetimden yönetişime: kavramsal bir bakış, Yalova Sosyal Bilimler Dergisi, 1(1).
26. Gül, S. K. (2024). Türkiye ve Amerika Birleşik Devletleri afet yönetim sistemlerinin karşılaştırmalı analizi. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 59(3), 1523–1539. https://doi.org/10.15659/3.sektor-sosyal-ekonomi.24.08.2446
27. İntepe, A. S. (2020). Güncel gelişmeler ışığında kamu yöneti̇mi̇nde kurumlar arası koordinasyon. Türk İdare Dergi̇si̇, 92(490), 141-163.
28. Jones, C., Hesterly, W. S. ve Borgatt, S. P. (1997). A general theory of network governance: exchange conditions and social mechanisms. Academy Of Management Revi̇ew, 22(4), 911-945.
29. Kapucu, N. (2006). Interagency communication networks during emergencies: boundary spanners in multiagency coordination. The American Review of Public Administration, 36(2), 207-225.
30. Kapucu, N. (2012). Emergency and crisis management in the United Kingdom: Disasters experienced, lessons learned, and recommendations for the future. In A. McEntire (Ed.), Comparative emergency management: Understanding disaster policies, organizations, and initiatives from around the world. Federal Emergency Management Agency.
31. Karataş. A. (2019). Kamu yönetiminde güncel yaklaşımlar (Yay. No. 978-625-7931-46-5). Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Yayınları. Eskişehir.
32. Keçeci, V. (t.y.). Ağbağ örgütler ve örgütler arası ağbağlar. Academia.edu. https://www.academia.edu/23138936/A%C4%9EBA%C4%9E_%C3%96RG%C3%9CTLER_VE_%C3%96RG%C3%9CTLER_ARASI_A%C4%9EBA%C4%9ELAR_NETWORK_ORGANIZATIONS_and_INTERORGANIZATIONAL_NETWORKS_ (Erişim Tarihi: 01.05.2025)
33. Kickert, W. J. M., Klijn, E. H., & Koppenjan, J. F. M. (1997). Managing complex networks: Strategies for the public sector. Vol.2. Sage Publications. Netherlands.
34. Klijn, E. H., & Koppenjan, J. (2016). Governance networks in the public sector. Routledge. London.https://www.researchgate.net/publication/284158898_Governance_Networks_in_the_Public_Sector (Erişim Tarihi: 26.11.2025)
35. Kurban, S. ve Çığman, M. Z. (2025). Koordinatör kurum-i̇cracı kurum tartışmaları çerçevesinde afet yönetimi ve afad. Afet ve Risk Dergi̇si̇, 8(1), 275-288.
36. Local Government Association. (2025). UK Government Resilience Framework. https://www.local.gov.uk/topics/community-safety/civil-emergency-planning/uk-government-resilience-framework (Erişim Tarihi: 28.04.2025)
37. Lowndes, V., & Skelcher, C. (1998). The dynamics of multi‐organizational partnerships: An analysis of changing modes of governance. Public Administration, 76(2), 313–333. https://doi.org/10.1111/1467-9299.00103
38. Metych, M. (2025, Mayıs). Federal emergency management agency. Bri̇tanni̇ca. https://www.britannica.com/topic/Federal-Emergency-Management-Agency (Erişim Tarihi: 08.05.2025)
39. Milward, H. B. & Provan, K. G. (2000). Governing the hollow state. Journal Of Publi̇c Administration Research And Theory , 10(2), 359-379.
40. Milward, H. B., & Provan, K. G. (2006). A manager’s guide to choosing and using collaborative networks. IBM Center for The Business of
41. Government.https://www.businessofgovernment.org/sites/default/files/CollaborativeNetworks.pdf (Erişim Tarihi: 26.11.2025)
42. Osborne, S. P. (2006). The new public governance. Routledge. New York.
43. Powell, W. W. (1990). Neither market nor hierarchy: Network forms of organization. Research in Organizational Behavior, 12, 295–336.
44. Prell, C. (2012). Social Network Analysis: History, Theory and Methodology. SAGE Publications.
45. Provan, K. G., & Kenis, P. (2008). Modes of network governance: Structure, management, and effectiveness. Journal of Public Administration Research and Theory, 18(2), 229–252. https://doi.org/10.1093/jopart/mum015
46. Rhodes, R. A. W. (1996). The new governance: Governing without government. Political Studies, 44(4), 652–667. https://doi.org/10.1111/j.1467-9248.1996.tb01747.x
47. Sarı, B. (2025). Disaster management following the great Kahramanmaraş earthquakes in 2023, Türkiye. Natural Hazards and Earth System Sciences, 25, 2031-2043. https://doi.org/10.5194/nhess-25-2031-2025
48. Sorensen, E., & Torfing, J. (2005). The democratic anchorage of governance networks. Scandinavian Political Studies, 28(3), 195–218. https://doi.org/10.1111/j.1467-9477.2005.00129.x
49. Şenol Balaban, M., Doğulu, C., Akdede, N., Akoğlu, H., Karakayalı, O., Yılmaz, S., Yılmaz, S., Ajobiewe, T., Güzel, S., İkizer, G., Akın, M., Ünal, Y., & Karancı, A. N. (2024). Emergency response and community impact after february 6, 2023 Kahramanmaraş Pazarcık and Elbistan earthquakes: reconnaissance findings and observations on affected region in Türkiye. Bulletin of Earthquake Engineering. Advance online publication. https://doi.org/10.1007/s10518-024-01867-3
50. T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (2013). Afet ve Acil Durum Müdahale Hizmetleri Yönetmeliği. https://www.aile.gov.tr/media/197773/afet-ve-acil-durum-mudahale-hizmetleri-yonetmeligi.pdf (Erişim Tarihi: 12.04.2025)
51. Türk Dil Kurumu. (2025). Ağ. Türk Dil Kurumu Güncel Türkçe Sözlük. https://sozluk.gov.tr (Erişim Tarihi: 09.04.2025)
52. UK Cabinet Office. (2013a, February.). Local resilience forums: Contact details. GOV.UK. https://www.gov.uk/guidance/local-resilience-forums-contact-details (Erişim Tarihi: 13.04.2025)
53. UK Cabinet Office. (2013b, March). The role of local resilience forums: A reference document. GOV.UK. https://www.gov.uk/government/publications/the-role-of-local-resilience-forums-a-reference-document (Erişim Tarihi: 11.04.2025)
54. UK Cabinet Office. (2020, August). National resilience standards for Local Resilience Forums (LRFs). GOV.UK. https://www.gov.uk/government/publications/national-resilience-standards-for-local-resilience-forums-lrfs (Erişim Tarihi: 16.04.2025)
55. Üstüner, Y. (2003). Siyasa oluşturma sürecinde ağ yönetişimi kuramı. Amme İdaresi̇ Dergi̇si̇, 36(3), 49-65.
56. Yavuz, Ö. (2020). Afet yönetişiminde işbirliği ağlarının önemi: Kocaeli örneği [Yayımlanmamış doktora tezi]. Çanakkale On Sekiz Mart Üni̇versi̇tesi̇.
57. Yıldırım, G., ve Saygın, E. (2024). Türkiye’de afet yönetimi paradigması: AFAD’ın ürettiği politika belgelerinin içerik analizi. Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi (İSMUS), 9(1), 15–35.
58. Yıldırım, S. (2025), Kahramanmaraş Depremlerinde Görev Alan AFAD Arama Kurtarma Ekiplerinin Etkinlik Düzeyinin Değerlendirilmesi: Hatay Örneği:[Yayımlanmamış doktora tezi]. Van Yüzüncü Yıl Mart Üni̇versi̇tesi̇.
59. Yılmaz, K., Balun, B., ve Erbay, G. (2019). Türkiye ve Amerika Birleşik Devletleri afet yönetim yaklaşımlarının karşılaştırılması: Farklılıkları ve ortak alanları. International Science and Engineering Applications Symposium on Hazards (ISAS 2019).https://indexive.com/uploads/papers/pap_indexive15942884652147483647.pdf (Erişim Tarihi: 13.04.2025)