Asur Ticaret Kolonileri Çağı Ticaretinden Modern Küresel Ticarete Kurumsal ve Lojistik Miras

Öz

Arkeolojik buluntular, Önasya’da Üst Paleolitik Dönem’den Orta Tunç Çağı’na kadar ekonomik sistemin ve ticari yapılanmanın çeşitli süreçlerden geçtiğine ilişkin veriler sunmaktadır. MÖ 1974 yılında Assur kentinde kurulan Asur Devleti’nin ortaya koyduğu uluslararası lojistik uygulaması, MÖ 1710’lara kadar, Mezopotamya’nın binlerce yılda yapılandırılmış ticaret sisteminin, dönemi itibarıyla, kurumsallaşmış en gelişmiş halini sunmaktadır. Çok yönlü ve bağlantılı bu uzun mesafeli ticaretin Anadolu ayağı, Anadolu şehir beyleriyle yapılan karşılıklı anlaşmalarla belli kurallar çerçevesinde sağlam bir zemin üzerine oturtulmuştur. Ham madde tedarikinden ürünün tüketiciye ulaşana kadarki sürecini kapsayan lojistik eylemlerde fiyatlandırma politikası ile çeşitli ödeme yöntemlerinin varlığı söz konusudur. Bununla birlikte gümrük ve ürün intikal vergilendirmeleri gibi vergi düzenlemelerinin uygulandığı yazılı belgelerden öğrenilmektedir. MÖ 1920-1710 arasında uygulanan ticari prosedürlerin bazıları, günümüzde bizimkisi de dâhil bazı ülkelerin ticari sistemlerinde güncelliğini korumaktadır. Makale, MÖ 2. Binin ilk çeyreğinde, Mezopotamya-Anadolu arasındaki ikili ve çoklu anlaşmalarla iyi organize edilmiş uzun mesafeli ticaret ağının günümüzdeki yansımalarına ilişkin araştırmanın tespitlerini kapsamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• MÖ 2. Bin
• Asur Ticaret Kolonileri Çağı
• Anadolu
• Dış Ticaret
• Lojistik

Institutional and Logistical Legacies of the Assyrian Trade Colonies in Modern Global Commerce

Öz

Archaeological evidence indicates that the economic system and commercial organization in the Near East underwent various revisions from the Upper Paleolithic Period to the Middle Bronze Age. The international logistics model developed by the Early Assyrian State, established in Assur in 1974 BCE, represents the most institutionalized and advanced form of the trade network that had developed in the Ancient Near East over thousands of years, up until around 1710 BCE. The Anatolian branch of this multifaceted and interconnected long-distance trade system was securely established on a solid foundation through mutually binding agreements made with local Anatolian city rulers, within a defined legal framework. Logistical operations, covering the process from raw material procurement to the delivery of goods to the consumer, reveal the presence of structured pricing policies and various payment methods. Furthermore, written documents attest to the implementation of tax regulations, such as customs duties and product transfer levies. Remarkably, some of the commercial procedures practiced between 1920 and 1710 BCE still remain conceptually relevant in modern trade systems. This article explores the modern reflections of the well-organized long-distance trade network between Mesopotamia and Anatolia, based on bilateral and multilateral agreements during the first quarter of the 2nd millennium BCE on contemporary economic structures and logistics practices.

Anahtar Kelimeler

• 2nd Millennium BC
• Assyrian Trade Colonies
• Anatolia
• External Trade
• Logistic

Kaynakça

1. Acar, M. (2021). Liberal Düşünce, Özgürlük ve Serbest Piyasa Ekonomisi, Sosyal Bilimler Araştırma Derneği, Hukuk ve İktisat Araştırmaları Merkezi, Konya, 9-25.
2. Albayrak, İ. (2006). Kültepe tabletleri IV. Ankara: Türk Tarih Kurumu.
3. Barjamovic, G. (2018). Tüccarlar ve seyyahlar: Anadolu’da Assurlular (MÖ 2000-1600), K. Köroğlu, S. Adalı (Ed.), Assurlular Dicle’den Toroslar’a Tanrı Assur’un Krallığı içinde (26-53 ss.). İstanbul. Yapı Kredi Yayınları-5174, ISBN 978-975-08-4305-1.
4. Bayram, S. (1993). Kültepe tabletlerinde geçen vergiler ve özellikleri. AÜ DTCF Dergisi, 36(1-2), 1-13.
5. Bilgiç, E. (1951). Çivi yazılı iktisadi metinlerde faiz meselesi. Belleten, XV(59), 339-347.
6. Bozkurt, N. (2002). Ticaretin felsefesi, tarihçesi ve etikle olan sıkı bağına ilişkin bazı saptamalar. İstanbul Ticaret Üniversitesi Dergisi, 2, 153-179.
7. Cripps, E.L. (2014). Money and prices in the Ur III economy of Umma. Wiener Zeitschrift für die Kunde des Morgenlandes, 205-232.
8. Dercksen, J.G. (2014). The Old Assyrian Trade and its participants. H. D. Baker and M. Jursa (Ed.), An offprint from Documentary sources in Ancient Near Eastern and Greco-Roman Economic History Methodology and Practice içinde (59-112). Oxford. Oxbow Books. ISBN 978-1-78297-759-9

9. Elmas, B., Aydın, A. (2021). Geçmişten günümüze paranın tarihi: fiziki paradan kripto paraya. Muhasebe ve Finans Tarihi Araştırmaları Dergisi, 2021 Özel Sayı, 253-264.
10. Erol, H. (2015). Eski Asur Şehir Devletinin ticari tekelleşme politikası. Tarih Araştırmaları Dergisi, 34(58), 425-443. https://doi.org/10.1501/Tarar_0000000613
11. Erol, H. (2019). Old Assyrian metal trade, its volume and interactions, Belleten, LXXXIII(298), 779-807.
12. Gökçek, L.G. (2009). Çivi yazılı tabletlere göre Eski Anadolu’da vergi uygulamaları ve kaçakçılık (M.Ö. ±1975-1750). Akademik Bakış Dergisi, 2(4), 147-155.
13. Göker, A. Z. (2019). Girişimcilik teorisi ve kurumsal girişimcilik kavramı: Kurumsal girişimcilik ve iş tatmini ilişkisinde örgüt yapısının rolü. (Yayımlanmamış doktora tezi). Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Anabilim Dalı, Ankara.
14. Günbattı, C. (2002). Kültepe’den kervan güzergâhlarına ışık tutan iki yeni belge, Archivum Anatolicum V, 79-87.
15. Günbattı, C. (2012). Kültepe-Kaniş: Anadolu'da ilk yazı, ilk belgeler, Kayseri: Kayseri Büyükşehir Belediyesi.
16. Günbattı, C. (2017). Kültepe-Kaniş Anadolu'da ilk yazı, ilk belgeler. Kayseri. Kayseri Büyükşehir Belediyesi Kültür Yayınları, (İkinci Basım).
17. Köse, M. Z. (2020). Galata’da Müslüman Osmanlı tüccarı ve iç ticaret (1600-1650). Tarih Okulu Dergisi/Journal of History School, 49, 3871-3907. DOI:10.29228/joh.42790.
18. Kuhrt, A. (2017). Eski Çağ’da Yakındoğu (MÖ3000-330), (Çev. Şendil, D.), İstanbul, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, I, 4. Basım.
19. Kulakoğlu, F. (2019). Kaniş Karumu: Eski Asur Ticaretinin Anadolu’daki başkenti. K. Köroğlu, S. Adalı (Ed.), Assurlular Dicle’den Toroslar’a Tanrı Assur’un Krallığı içinde (51-73 ss.). İstanbul. Yapı Kredi Yayınları-5174, ISBN 978-975-08-4305-1.
20. Kuzuoğlu, R. (2016). Anadolu’nun en eski yazılı kaynaklarına göre faiz. IHANAS: Uluslararası Beşeri ve Doğa Bilimleri: Problemler ve Çözüm Arayışları Kongresi/International Human and Nature Sciences Problems and Solution Seeking Cogress. Proceedings Book, Ekim 7-9, Saraybosna, 315-324. ISBN: 978-605-9269-59-9.
21. Michel C. (2014). The Assyrian textile trade in Anatolia (19th century BCE): From traded goods to prestigious gifts. H. Kerstin Droß-Krüpe (Ed.), Textile Trade and Distribution in Antiquity Textilhandel und Distribution in der Antike içinde (111-122 ss.) Harrassowitz Verlag, Wiesbaden.
22. Öz, E. (2008). Kültepe tabletleri ışığında, MÖ II. Binde, kadının iş hayatındaki yeri. Erciyes Üniversitesi SBE Dergisi, 25, 47-57.
23. Öz, E., Erim, A. (2016). Tüm yönleri ile gümrük kaçakçılığı suçlarında iştirak. Gümrük ve Ticaret Dergisi, 8, 62-75.
24. Sever, H. ve Çeçen, S. (2000). Naruqqum ortaklığı hakkında yeni bir belge. Archivum Anatolicum/Anadolu Arşivleri, 4, 167-176.
25. Soylu, Ö. B. (2019). Uluslararası ticaret lojistik kavramı ve lojistik üslerin önemi. A. Kara, R. Sayar, R (Ed.), Uluslararası Ticaret: Değer Zinciri, Pazar Yapıları ve Muhasebe Uygulamaları içinde (129-147 ss.). Ekin Yayınevi. Bursa.
26. van der Spek, R.J, Dercksen, .J.G. , Kleber, K. and Jursa, M. (2018). Money, silver and trust in Mesopotamia. R.J.
27. van der Spek and Bas van Leeuwen (Ed.), Money, Currency and Crisis. In Search of Trust, 2000 BC to AD 2000 içinde (102-131ss.). London and New York.
28. Veenhof, K.R. (1972). Aspects of Old Assyrian Trade its terminology. Studia et Documenta X, E.J Brill. Leiden.
29. Veenhof, K. R. (2010). Eski Asur Kara Ticaretinin Yapısı. F. Kulakoğlu, S. Kangal (Ed.), Anadolu’nun Önsözü Kültepe Kaniş-Kârumu içinde (56-63 ss.). Kayseri. Kayseri Büyükşehir Belediyesi Kültür Yayınları.
30. RESMİ GAZETE
31. Resmi Gazete, Kanun No. 5607, Kabul Tar. 21/03/2007, Tertip:5, S.26479, Cilt:46. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5607&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
32. KANUN ve YÖNETMELİKLER
33. https://www.gumruk.com.tr/files/gumruk_yonetmeligi.htm