Karya Irkı Koyunlarda Yaşın Morfometrik Özellikler ve Canlı Ağırlık Üzerine Etkisi: Biyometrik Bir Değerlendirme

Yıl 2025, Cilt: 22 Sayı: 2, 241 - 246, 31.12.2025

Sedat Turgut

https://doi.org/10.25308/aduziraat.1758349

Öz

Koyunlarda yaş, vücut ölçüleri üzerinde önemli ve belirleyici bir biyometrik faktör olarak öne çıkmaktadır. Bireylerin yaş ilerledikçe artan somatik gelişimi, canlı ağırlık ve temel vücut ölçüleri üzerinde doğrusal olmayan fakat istatistiksel olarak anlamlı bir etki oluşturmaktadır. Bu çalışmada, Aydın ilinde yetiştirilen Karya ırkı koyunların canlı ağırlık ve vücut ölçüleri üzerine koyun yaşının etkileri araştırılmıştır. Çalışmanın hayvan materyalini 2 ile ≥6 yaş aralığındaki 188 baş Karya ırkı koyun oluşturmuştur. Dikkate alınan vücut ölçülerinden vücut uzunluğu, cidago yüksekliği, sırt yüksekliği, sağrı yüksekliği, göğüs derinliği göğüs çevresi ve göğüs genişliği için elde edilen genel ortalamalar sırasıyla; 70.76, 71.45, 69.49, 69.54, 29.98, 88.75 ve 20.82 cm olarak elde edilmiştir. Çalışmada üzerinde durulan diğer bir karakter olan canlı ağırlığa ait genel ortalama 47.62 kg olarak elde edilmiştir. Çalışmada gerçekleştirilen istatistik analizlerde yaş faktörünün cidago yüksekliği ve göğüs genişliği dışında kalan tüm vücut ölçüleri üzerine etkisi istatistik olarak anlamlı bulunmuştur. Diğer yandan üzerinde durulan diğer bir karakter olan canlı ağırlık üzerine de yaş istatistiksel olarak önemli olmuştur. Özellikle canlı ağırlık üzerinde belirlenen anlamlı yaş etkisi, bireylerin gelişimsel süreçlerinin üretim parametreleri üzerindeki belirleyiciliğini vurgulamaktadır. Bu sonuçlar, yaşın hem morfolojik karakterizasyon hem de verim tahmin modellerinde kritik bir kovaryet olarak dikkate alınması gerektiğini açıkça göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

vücut ölçülerinde varyasyon , vücut ölçüleri , fenotip , koyun

The Effect of Age on Morphometric Characteristics and Live Weight in Karya Breed Sheep: A Biometric Evaluation

Öz

Age is a significant and decisive biometric factor in sheep, influencing body measurements. As sheep mature, their somatic development increases, producing a nonlinear but statistically significant effect on live weight and fundamental body measurements. This study investigated the effects of age on live weight and body measurements in Karya breed sheep raised in Aydın Province. The study sample consisted of 188 Karya sheep aged between 2 and ≥6 years. The overall averages for the measured body parameters—body length, withers height, back height, rump height, chest depth, chest circumference, and chest width—were 70.76 cm, 71.45 cm, 69.49 cm, 69.54 cm, 29.98 cm, 88.75 cm, and 20.82 cm, respectively. Another characteristic examined in the study was live weight, with an overall average of 47.62 kg. Statistical analyses revealed that age had a statistically significant effect on all body measurements except withers height and chest width. Additionally, age was found to be statistically significant for live weight. Notably, the significant influence of age on live weight underscores the critical role of developmental processes in production traits. These findings clearly demonstrate that age should be considered a crucial covariate in both morphological characterization and yield prediction models.

Anahtar Kelimeler

Body size variation , body measurements , phenotype , sheep

Kaynakça

• Aktas AH, Dursun S, Dogan S, Kiyma Z, Demirci U, Halici I (2015) Effects of Ewe Live Weight and Age on Reproductive Performance, Lamb Growth, and Survival in Central Anatolian Merino Sheep. Archive Tierzucht 58.
• Canul-Solis J, Angeles-Hernandez JC, García-Herrera RA, del Razo-Rodríguez OE, Rangel HAL, Piñeiro-Vazquez AT, Casanova-Lugo F, Nieto CAR, Chay-Canul AJ (2020) Estimation of Body Weight in Hair Ewes using an Indirect Measurement Method. Tropical Anim Health and Production 52: 2341-2347.
• Cedden F, Cemal I, Daşkıran I, Esenbuğa N, Gül S, Kandemir Ç, Karaca O, Kaymakçı M, Keskin M, Koluman N, Koşum N, Koyuncu M, Köycü E, Özder M, Savaş T, Taşkın T, Tölü C, Ulutaş Z, Yılmaz O, Yurtman Yİ (2020) Türkiye Küçükbaş Hayvancılığında Mevcut Durum ve Gelecek. Türkiye Ziraat Mühendisliği IX. Teknik Kongresi, 13-17 Ocak 2020, Ankara, 133-152.
• Cemal İ, Karaca O, Yılmaz O, Yılmaz M (2009) Karya Kuzularında Göz Kası ve Pazarlama Ağırlığının Ultrasonik Ölçüm Parametreleri. 6. Ulusal Zootekni Bilim Kongresi, 24-26 Haziran 2009, Erzurum, 63-69.
• Faraz A, Tirink C, Eyduran E, Waheed A, Tauqir NA, Nabeel MS, Tariq MM (2021) Prediction of Live Body Weight Based on Body Measurements in Thalli Sheep under Tropical Conditions of Pakistan using Cart and Mars. Tropical Anim Health and Production 53.
• Ferra JDC, Cieslak S, Sartori Filho R, McManus C, Martins CF, Sereno JRB (2010) Weight and Age at Puberty and Their Correlations with Morphometric Measurements in Crossbred Breed Suffolk Ewe Lambs. Revista Brasileira de Zootecnia 39: 134-141.
• Gökdal Ö, Ülker H, Oto MM, Temur C, Budag C (2000) Kırsal Çiftlik Koşullarında Karakaş Koyunlarının Farklı Üretim Özellikleri ve Vücut Ölçüleri. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi 10:103–111.
• Haque MI, Sarder MJU, Islam MA, Khaton R, Islam MH, Hashem MA (2020) Morphometric Characterization of Barind Sheep of Bangladesh. Journal of Earth and Environmental Science 4(192): 2577-0640.
• Karaca O, Altın T, Cemal İ, Özdemir S, Yılmaz M (2009a) Karya Koyununda Vücut Ölçüleri ve Meme Özellikleri. 6. Ulusal Zootekni Bilim Kongresi, 24-26 Haziran 2009, Erzurum, 355-361.
• Karaca O, Cemal İ, Yılmaz O, Yılmaz M (2009b) Karya Koyunu. Türkiye Ulusal Koyunculuk Kongresi, 12-13 Şubat 2009, İzmir, 225-234.
• Karaca O, Ata N, Canaz K, Cemal İ, Yılmaz O (2024) Investigation of Morphological Variations in Eşme and Pırlak Sheep Raised in Breeder’s Conditions. Journal of Animal Production 65(1): 9-17.
• Kaymakçı M, Koşum N, Taşkın T, Akbaş Y, Ataç FE (2004) Menemen koyun türleri için bazı üretim özelliklerinin belirlenmesi üzerine bir çalışma. 4. Ulusal Zootekni Bilim Kongresi, 1-3 Eylül 2004, Isparta, 27-38.
• Khaksary-Mahabady M, Khazaeel K, Borujeni MP, Yazdanjoo B (2018) Morphometric Development of Sheep (Ovis aries) Lymph Nodes in Fetal Period. Veterinary Research Forum 9(2):121.
• Khargharia G, Kadirvel G, Kumar S, Doley S, Bharti PK, Das M (2015) Principal Component Analysis of Morphological Traits of Assam Hill Goat in Eastern Himalayan India. Journal of Animal & Plant Sciences 25:1251-1258.
• Kumar S, Dahiya SP, Malik ZS, Patil CS, (2018) Prediction of Body Weight from Linear Body Measurements in Sheep. Indian Journal of Animal Research 52:1263-1266.
• Pesmen G, Yardimci M (2008) Estimating the Live Weight using Some Body Measurements in Saanen Goats. Archiva Zootechnica 11(4): 30-40.
• Posbergh CJ, Huson HJ (2021) All Sheeps and Sizes: A Genetic Investigation of Mature Body Size across Sheep Breeds Reveals a Polygenic Nature. Animal Genetics 52: 99-107.
• Saraçoğlu T, Yılmaz O, Ata N (2016). Comparison of Digital and Manuel Measurements of Some Body Dimensions in Karya Sheep. Journal of Agricultural Faculty of Bursa Uludag University 30:269-273.
• SAS (1999) The SAS System. Version 8. Copyright (c) 1999 by SAS Institute Inc., Cary, NC, USA.
• Sabbioni A, Beretti V, Superchi P, Ablondi M (2020) Body Weight Estimation from Body Measures in Cornigliese Sheep Breed. Italian Journal of Animal Science 19: 25-30.
• Salvagno L, Albarella U (2017) A Morphometric System to Distinguish Sheep and Goat Postcranial Bones. PloS one 12(6): e0178543.
• Tatara MR, Krupski W, Tymczyna B, Majcher P, Rosenbeiger P, Niedziela D (2011) Interrelationships between Densitometric, Morphometric, and Mechanical Properties of the Femur in Male Polish Merino Sheep. Bulletin of the Veterinary Institute in Pulawy 55(4): 795-799.
• TÜİK (2023). Tarım İstatistikleri, https://data.tuik.gov.tr/Search/Search?text=hayvan%20, (Access date: 01.02.2024).
• Wang W, Patra AK, Puchala R, Ribeiro L, Gipson TA, Goetsch AL (2022) Effects of Dietary Inclusion of Tannin-Rich Sericea Lespedeza Hay on Relationships among Linear Body Measurements, Body Condition Score, Body Mass Indexes, and Performance of Growing Alpine Doelings and Katahdin Ewe Lambs. Animals 12(22): 3183.
• Yilmaz O, Cemal I, Karaca O (2013) Estimation of Mature Live Weight using Some Body Measurements in Karya Sheep. Tropical Animal Health and Production 45: 397-403. Yilmaz O, Karaca O, Altın T, Cemal İ (2009) Karya Kuzularda Pazarlama Dönemi Gelişme Özellikleri ve Yaşama Gücü. 6. Ulusal Zootekni Bilim Kongresi, 24-26 Haziran 2009, Erzurum, 165-173.