Afet Lojistiğinde MEREC-CODAS Yaklaşımıyla Güzergâh Seçimi: Adıyaman İli Uygulaması

Türkiye, coğrafi konumu nedeniyle deprem, sel ve heyelan gibi afet risklerine sıkça maruz kalan bir ülkedir. Afet sonrası müdahalede, yardım ve malzeme akışını sağlayan lojistik güzergâhların etkin planlanması kritik öneme sahiptir. Bu çalışmada, yüksek afet riski taşıyan Adıyaman iline, komşu iller (Şanlıurfa, Kahramanmaraş, Malatya, Gaziantep ve Diyarbakır) üzerinden sağlanan alternatif ulaşım güzergâhları çok kriterli karar verme (ÇKKV) yöntemleriyle analiz edilmiştir. Kriter ağırlıkları objektif bir yöntem olan MEREC yaklaşımıyla belirlenmiş, güzergâhların performans sıralaması ise CODAS yöntemiyle yapılmıştır. Analiz sonuçları, kriterlerin illere göre önem düzeylerinin değiştiğini göstermiştir. Ulaşım süresi, Şanlıurfa, Kahramanmaraş ve Malatya için en kritik kriter olurken; Gaziantep’te alternatif bağlantı sayısı, Diyarbakır’da ise yol durumu öne çıkmıştır. CODAS analizine göre her ilde belirlenen birinci güzergâh en yüksek performansı göstermiştir. Bulgular, afet senaryolarında karar vericilere yöntemsel bir çerçeve sunarken, MEREC’in afet lojistiğinde ilk kez kullanılmasıyla literatüre katkı sağlamaktadır.

Due to its geographical location, Turkey is a country frequently exposed to disaster risks such as earthquakes, floods, and landslides. Effective planning of logistics routes ensuring the flow of aid and supplies is critical in post-disaster response. In this study, alternative transportation routes provided to Adıyaman province, which carries a high disaster risk, via neighboring provinces (Şanlıurfa, Kahramanmaraş, Malatya, Gaziantep and Diyarbakır) were analyzed using multi-criteria decision-making (MCDM) methods. Criteria weights were determined using the objective MEREC approach, and the performance ranking of the routes was performed using the CODAS method. The analysis results showed that the importance levels of the criteria varied across provinces. Travel time was the most critical criterion for Şanlıurfa, Kahramanmaraş, and Malatya, while the number of alternative connections was the most important criterion in Gaziantep, and road conditions were the most prominent in Diyarbakır. According to the CODAS analysis, the first route determined in each province demonstrated the highest performance. The findings provide a methodological framework for decision-makers in disaster scenarios and contribute to the literature by using MEREC for the first time in disaster logistics.