Araştırma Makalesi

UYKUSUZLUK, AKILLI TELEFON BAĞIMLILIĞI, BİLİNÇLİ FARKINDALIK VE AKRAN ETKİSİNE DİRENME ARASINDAKİ İLİŞKİLER

Sayı: 44 31 Ağustos 2023
PDF İndir
TR EN

UYKUSUZLUK, AKILLI TELEFON BAĞIMLILIĞI, BİLİNÇLİ FARKINDALIK VE AKRAN ETKİSİNE DİRENME ARASINDAKİ İLİŞKİLER

Öz

Bu araştırmanın temel amacı, ergenlerde akıllı telefon bağımlılığı ile uykusuzluk arasındaki ilişkiyi incelemek ayrıca bu ilişkide bilinçli farkındalık ve akran etkisine direnmenin yordayıcı rolünün olup olmadığını belirlemektir. Bu araştırma, bir ilişkisel tarama modeli olarak yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemi, 2022-2023 eğitim-öğretim yılında Konya’nın farklı liselerinde öğrenim gören 370 öğrenciden oluşmaktadır. Yapılan analizlerden elde edilen bulgular incelendiğinde, ergenlerin akıllı telefon bağımlılıklarının uykusuzluğu pozitif yönde ve anlamlı düzeyde, akran etkisine direnmenin ise akıllı telefon bağımlılığını negatif yönde ve anlamlı düzeyde yordadığı bulunmuştur. Son olarak bilinçli farkındalığın akran etkisine direnmeyi pozitif, akıllı telefon bağımlılığını ve uykusuzluğu ise negatif yönde ve anlamlı düzeyde yordadığı bulunmuştur. Bulgular bir bütün olarak değerlendirildiğinde, ergenlerin bilinçli farkındalığı arttıkça akran etkisine daha fazla direnebildikleri ve böylece akran etkisine bağlı olarak ortaya çıkabilecek akıllı telefon bağımlısı olma risklerinin de düştüğü görülmektedir. Nihayetinde, akıllı telefon bağımlılığından kaynaklı olarak ortaya çıkabilecek uykusuzluk sorunlarının azalmasında bilinçli farkındalığın ve akran etkisine direnmenin hem doğrudan hem de dolaylı rolleri vardır. Elde edilen bulgular alanyazın doğrultusunda tartışılarak araştırmacı ve uygulayıcılara yönelik öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Adams, S. K. and Kisler, T. S. (2013). “Sleep quality as a mediator between technologyrelated sleep quality, depression, and anxiety.” Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking, 16(1): 25–30. https://doi.org/10.1089/cyber.2012.0157
  2. Aghajani, M., Hajijafari, M., Akbari, H. and Asgarian, F.S. (2020). Cleveland Adolescent Sleepiness Questionnaire (CASQ): A translation and validation study of the Persian version. Sleep and Biological Rhythms. 18(3): 209-2015. https://doi.org/10.1007/s41105-020-00257-x
  3. Ahmad, S. and Bashir, S. (2017). “A pilot study investigating the association between sleep and cognitive function among adolescents.” Asian Journal of Psychiatry, 28: 34–37. https://doi.org/10.1016/j.ajp.2017.03.020
  4. Apaolaza, V., Hartmann, P., D’Souza, C. and Gilsanz, A. (2019). “Mindfulness, compulsive mobile social media use, and derived stress: The mediating roles of self-esteem and social anxiety.” Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking, 22(6): 388–396. https://doi.org/10.1089/cyber.2018.0681
  5. Bay, T. and Ergun, A. (2018). “Validity and Reliability of Bergen Insomnia Scale (BIS) Among Adolescents.” Clin Exp Health Sci, 8(4): 268-275.
  6. Bishop, S. R., Lau, M., Shapiro, S., Carlson, L., Anderson, N. D., Carmody, J., Segal, Z. V.,Abbey, S., Speca, M., Velting, D. and Devins, G. (2004). “Mindfulness: A proposed operational definition.” Clinical Psychology: Science and Practice, 11: 230-241. https://doi.org/10.1093/clipsy.bph077
  7. Brisbon, N. M. and Lachman, M. E. (2017). “Dispositional mindfulness and memory problems: the role of perceived stress and sleep quality.” Mindfulness, 8(2): 379 – 386. https://doi.org/10.1007/s12671-016-0607-8
  8. Brown, K. W. and Ryan, R. M. (2003). “The benefits of being present: Mindfulness and its role in psychological well-being.” Journal of Personality and Social Psychology, 84(4): 822–848. https://doi.org/10.1037/0022-3514.84.4.822

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Çocuk ve Ergen Gelişimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

31 Ağustos 2023

Yayımlanma Tarihi

31 Ağustos 2023

Gönderilme Tarihi

29 Nisan 2023

Kabul Tarihi

15 Temmuz 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Sayı: 44

Kaynak Göster

APA
Cırcır, O., & Bayar, Y. (2023). UYKUSUZLUK, AKILLI TELEFON BAĞIMLILIĞI, BİLİNÇLİ FARKINDALIK VE AKRAN ETKİSİNE DİRENME ARASINDAKİ İLİŞKİLER. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 44, 563-592. https://doi.org/10.14520/adyusbd.1289515
AMA
1.Cırcır O, Bayar Y. UYKUSUZLUK, AKILLI TELEFON BAĞIMLILIĞI, BİLİNÇLİ FARKINDALIK VE AKRAN ETKİSİNE DİRENME ARASINDAKİ İLİŞKİLER. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2023;(44):563-592. doi:10.14520/adyusbd.1289515
Chicago
Cırcır, Osman, ve Yusuf Bayar. 2023. “UYKUSUZLUK, AKILLI TELEFON BAĞIMLILIĞI, BİLİNÇLİ FARKINDALIK VE AKRAN ETKİSİNE DİRENME ARASINDAKİ İLİŞKİLER”. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 44: 563-92. https://doi.org/10.14520/adyusbd.1289515.
EndNote
Cırcır O, Bayar Y (01 Ağustos 2023) UYKUSUZLUK, AKILLI TELEFON BAĞIMLILIĞI, BİLİNÇLİ FARKINDALIK VE AKRAN ETKİSİNE DİRENME ARASINDAKİ İLİŞKİLER. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 44 563–592.
IEEE
[1]O. Cırcır ve Y. Bayar, “UYKUSUZLUK, AKILLI TELEFON BAĞIMLILIĞI, BİLİNÇLİ FARKINDALIK VE AKRAN ETKİSİNE DİRENME ARASINDAKİ İLİŞKİLER”, Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 44, ss. 563–592, Ağu. 2023, doi: 10.14520/adyusbd.1289515.
ISNAD
Cırcır, Osman - Bayar, Yusuf. “UYKUSUZLUK, AKILLI TELEFON BAĞIMLILIĞI, BİLİNÇLİ FARKINDALIK VE AKRAN ETKİSİNE DİRENME ARASINDAKİ İLİŞKİLER”. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 44 (01 Ağustos 2023): 563-592. https://doi.org/10.14520/adyusbd.1289515.
JAMA
1.Cırcır O, Bayar Y. UYKUSUZLUK, AKILLI TELEFON BAĞIMLILIĞI, BİLİNÇLİ FARKINDALIK VE AKRAN ETKİSİNE DİRENME ARASINDAKİ İLİŞKİLER. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2023;:563–592.
MLA
Cırcır, Osman, ve Yusuf Bayar. “UYKUSUZLUK, AKILLI TELEFON BAĞIMLILIĞI, BİLİNÇLİ FARKINDALIK VE AKRAN ETKİSİNE DİRENME ARASINDAKİ İLİŞKİLER”. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 44, Ağustos 2023, ss. 563-92, doi:10.14520/adyusbd.1289515.
Vancouver
1.Osman Cırcır, Yusuf Bayar. UYKUSUZLUK, AKILLI TELEFON BAĞIMLILIĞI, BİLİNÇLİ FARKINDALIK VE AKRAN ETKİSİNE DİRENME ARASINDAKİ İLİŞKİLER. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 01 Ağustos 2023;(44):563-92. doi:10.14520/adyusbd.1289515

Cited By