TÜRKÇE ÖĞRETMENLERİNİN YAPAY ZEKÂ KAYGILARININ İNCELENMESİ

Öz

Teknolojinin hızla gelişmesi, eğitim alanında köklü değişikliklere ve dönüşümlere yol açmaktadır. Özellikle yapay zekâ (YZ) teknolojilerinin eğitim sistemlerine entegrasyonu, öğretim yöntemlerinden öğrenci değerlendirme süreçlerine kadar birçok alanda yenilikler getirmiştir. Bu hızlı değişim süreci, eğitimciler arasında hem heyecan hem de endişe yaratmaktadır. Bu çalışma, Türkçe öğretmenlerinin yapay zekâ kaygı düzeylerinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Bu amaç doğrultusunda öğretmenlerin yapay zekâ kaygı düzeyleri, cinsiyetleri, öğrenim durumları, meslekî hizmet süreleri, internet kullanma durumları kullanma yapay zekâya yönelik haberleri takip etmeleri açısından incelemeler yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini Millî Eğitim Bakanlığına bağlı okullarda görev yapmakta olan 170 Türkçe öğretmeni oluşturmaktadır. Nicel araştırma yöntemlerinden tarama modelinin tercih edildiği araştırmada veriler, Yapay Zekâ Kaygı Ölçeği ile toplanmıştır. Google Forms’lardan elde edilen veriler SPSS paket programı ile analiz edilmiş olup analiz sonucunda öğretmenlerin yapay zekâ kaygılarının orta düzeyde olduğu; öğretmenlerin yapay zekâ kaygılarının cinsiyet, öğrenim düzeyleri ve internet kullanma süre değişkenleri açısından anlamlı farklılıkların gösterdiği, meslekî hizmet süresi ve yapay zekâya yönelik haber takip etme değişkenleri açısından ise anlamlı farklılık görülmediği şeklindeki sonuçlara ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Türkçe öğretmenleri
• Yapay zekâ
• Kaygı

INVESTIGATION OF TURKISH TEACHERS' ARTIFICIAL INTELLIGENCE ANXIETY

Öz

The rapid development of technology leads to radical changes and transformations in the field of education. Especially the integration of artificial intelligence (AI) technologies into education systems has brought innovations in many areas from teaching methods to student assessment processes. This rapid change process creates both excitement and anxiety among educators. This study was conducted to determine the artificial intelligence anxiety levels of Turkish teachers. In line with this purpose, teachers' artificial intelligence anxiety levels, gender, education level, professional service period, internet usage status, and following the news about artificial intelligence were examined. The sample of the study consists of 170 Turkish teachers working in schools affiliated to the Ministry of National Education. In the study, in which the survey model, one of the quantitative research methods, was preferred, the data were collected with the Artificial Intelligence Anxiety Scale. The data obtained from Google Forms were analyzed with the SPSS package program and as a result of the analysis, it was concluded that the artificial intelligence anxiety of the teachers was at a moderate level; the artificial intelligence anxiety of the teachers showed significant differences in terms of gender, education level and internet usage time variables, and there was no significant difference in terms of professional service time and following news about artificial intelligence variables.

Anahtar Kelimeler

• Turkish teachers
• artificial intelligence
• anxiety

Kaynakça

1. Beşaltı, M., Kahramanoğlu, R. ve Kılıç, A. (2023). “Uzaktan Eğitim Sürecinde Öğretmenlerin Yaşadığı Gerçeklik Şokları.” Anadolu Türk Eğitim Dergisi, 5(1), 1-16.
2. Brynjolfsson, E., & McAfee, A. (2014). The second machine age: Work, progress, and prosperity in a time of brilliant technologies. New York: W. W. Norton & Company.
3. Çevik, V. & Baloğlu, M. (2007). “Okul yöneticilerinin bilgisayar kaygısı düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi.” Educational Administration: Theory and Practice, 52, 547-568.
4. Dinello, D. (2005). Technophobia: Science Fiction visions of posthuman technology. Austin: University of Texas Press.
5. Ertmer, P. A., & Ottenbreit-Leftwich, A. T. (2010). “Teacher Technology Change: How Knowledge, Confidence, Beliefs, and Culture Intersect.” Journal of Research on Technology in Education, 42(3), 255-284. Guszcza, J. (2018). AI in Education: A New Frontier. Wiley.
6. Hajkowicz, S., Sanderson, C., Karimi, S., Bratanova, A., & Naughtin, C. (2023). “Artificial intelligence adoption in the physical sciences, natural sciences, life sciences, social sciences and the arts and humanities: A bibliometric analysis of research.” Technology in Society, 74, https://doi.org/10.1016/j.techsoc.2023.102260
7. Hattie, J. (2009). Visible Learning: A Synthesis of Over 800 Meta-Analyses Relating to Achievement. Routledge
8. Henderson, j. & Corry, M. (2021). T”eacher anxiety and technology change: a review of the literatüre.” Technology, Pedagogy and Education, 30(4), 573-587, DOI: 10.1080/1475939X.2021.1931426

9. Holmes, W. (2018). Artificial Intelligence in Education: Promises and Implications for Teaching and Learning. Springer.
10. Inan, F. A., & Lowther, D. L. (2010). “Teachers’ Perceptions of Technology Integration Professional Development.” Teaching and Teacher Education, 26(8), 1395-1403.
11. Johnson, D. G. ve Verdicchio, M. (2017). AI anxiety. Journal of the Association for Information Science and Technology, 68(9), 2267-2270.
12. Koehler, M. J., & Mishra, P. (2009). “What Happens When Teachers Design Digital Age Learning Environments? The Case of Technology, Pedagogy, and Content Knowledge (TPACK).” Journal of Educational Computing Research, 41(2), 97-116.
13. Kopcha, T. J. (2012). “Teachers’ perceptions of the barriers to technologyintegration and practices with technology under situated professional development.” Computers & Education, 59(4), 1109-1121.
14. Mermer, S., Özer, N., Şad, S.N. (2021). “Öğretmenlerin Akıllı Tahta Kullanımına İlişkin Kaygıları: Bir Ölçek Geliştirme Çalışması.” Ahi Evran Akademi, 2(2), 98-111.
15. Nielsen, S. (2021). Humanizing Education Technology: Integrating AI and Human Touch. Oxford University Press
16. Özdemir, N. D. (2023). Öğretmenlerin yapay zekâ kaygılarına ilişkin görüşleri. II. Uluslararası Sosyal Bilimler Kongresi, Ankara. https://usbk.ufuk.edu.tr/wp-content/uploads/2023/10/Tam-Metin-Kitabi.pdf#page=63
17. Özkara, B. Ö. (2019). Beyin Baskınlıkları ile Bilgisayar Kaygıları Arasında İlişkinin İncelenmesi. Uluslararası Eğitimde ve Sosyal Bilimlerde Yenilikler Sanal Sempozyumu, Ankara. Retrievedfromhttp://vsymposium.com/Content_Files/Content/Downloads/IVSESS2019_tam_metin_kitapcik .pdf#page=236
18. Seyrek, M., Akbaş Kuzyaka, E., Ceran, M., Tezcan Savsın, O. Ve Uyar, Ş. E. (2004). “Bir kaygı unsuru olarak öğretmenlerin dijital yeterlilikleri.” Premium E-Journal of Social Sciences. 8(43), 762-772. Doi: 10.5281/zenodo.12603675
19. Stöhr, C., Ou, A. W., & Malmström, H. (2024). “Perceptions and usage of AI chatbots among students in higher education across genders, academic levels and fields of study.” Computers and Education: Artificial Intelligence, 7, 100259. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2024.100259.
20. Şahin, M. (2019). “Korku, kaygı ve kaygı (anksiyete) bozuklukları.” Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 6(10), 117-135.
21. Takıl, N., Erden, N. K., & Sarı, A. B. (2022). “Farklı meslek grubu adaylarının yapay zekâ teknolojisine yönelik kaygı seviyesinin incelenmesi.” Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 25(48), 343-353. https://doi.org/10.31795/baunsobed.1165386
22. Ursavaş, Ö. F. (2010). İlk ve ortaöğretim öğretmenlerinin teknoloji korku düzeylerinin belirlenmesi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Karadeniz Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Trabzon.
23. Üredi, L. ve Başduvar, L. (2017). “Sınıf öğretmeni adaylarının kaygı düzeylerinin incelenmesi.” TurkishJournal of PrimaryEducation, 2, 57-71.
24. Yalçınalp, S., & Cabı, E. (2015). “Eğitim Teknolojileri Kullanımı Kaygı Ölçeği (ETKKÖ): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması.” İlköğretim Online, 14(3), 1005-1016. https://doi.org/10.17051/io.2015.50515