WALDENFELS FENOMENOLOJİSİNDE YABANCILIK DENEYİMİ ÜZERİNE

Öz

Fenomenoloji geleneği deneyimi ve deneyimin öğelerini hem ontolojik ve-epistemolojik zeminde hem de etik-politik zeminde felsefi bir problem olarak ele almakta ve farklı bakış açıları ve kavramlarla tartışmaktadır. Fenomenolojik deneyimin kapsayıcı ve yaratıcı açılımları, bize yeni ve özgün teorik tartışmalar sunmaktadır. Alman düşünür Bernhard Waldenfels de, yabancı kavramı üzerine sunduğu fenomenolojik deneyim kavramsallaştırması ile bu anlamda katkı sağlamakta ve yabancı felsefesi olarak adlandırılan yeni bir felsefi bağlam sunmaktadır. Waldenfels fenomenoloji geleneğinin kendisinden önceki temsilcilerinin yabancılık deneyimi üzerine kavramsal şemalarını eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirmektedir. Öte yandan, insana sınır sahibi bir varlık olarak odaklanan, ben ve yabancı arasındaki ilişkiyi tüm boyutları ile sorgulayan, yabancılık deneyimini anlam, duygu, kültür ve beden zemininde açıklayan ve bu kavramsal zeminde yanıtlayıcı bir etik tanımlayan yeni bir fenomenolojik tavır sunmaktadır. Düşünür için yabancı olanla karşılaşma maruz kaldığımız ve zorunlu olarak yanıt vermemiz gereken bir deneyim durumudur ve varlığımızın hem kişisel hem de kültürel anlamda temel motivasyonudur. Bu bağlamda, bu çalışma Waldenfels’in sınır, yanıt, dünyalar arası, yaşanan deneyim kültür ve etik kavramları çerçevesinde yabancılık deneyimi kavramını değerlendirmekte ve tartışmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Bernhard Waldendels
• fenomenoloji
• yabancı
• yaşanan deneyim.

ON THE EXPERIENCE OF ALIENNESS IN THE PHENOMENOLOGY OF WALDENFELS

Öz

Phenomenological tradition discusses and analyzes the experience and the features of it as a philosophical problem on both ontological-epistemological and ethical-political grounds from different perspectives and through different concepts. The inclusive and creative explanations of phenomenological experience gives us new and original theoretical discussions. German thinker Bernhard Waldenfels also presents a new philosophical context that is called philosophy of alien and contributes in this sense with his conception of phenomenological experience on the notion of alien. Waldenfels evaluates from a critical point of view the conceptual frameworks on the experience of alienness, which are presented by previous representatives of phenomenological tradition. On the other hand, he presents a phenomenological attitude that focuses on human as a border owner, questions the relationship between self and alien in all its dimensions, explains the experience of alienness based on meaning, feeling, culture and body, and defines a responsive ethics on this conceptual ground. The encounter with the alien is an experience in which we are exposed and we must response by necessity an also this is a main motivation of our existence both personal and cultural sense. In this respect, this study evaluates and discusses the concept of experience of alienness within the framework of the concepts of border, response, inter-world, lived expereince, culture and ethics.

Anahtar Kelimeler

• Bernhard Waldendels
• phenomenology
• alien
• lived experience.

Kaynakça

1. Dallmayr, F. (1989). “On Bernhard Waldenfels.” Social Reserach, 56(3): 681-712.
2. Filiz K. & Vural M. (2024). “Bernhard Waldenfels ile Röportaj”. https://www.sabahulkesi.com/2024/07/01/bernhard-waldenfels-ile-yabancilik-uezerine-soeylesi/ 80, 32-40. 01.06.2025 tarihinde alınmıştır.
3. Friesen, N. (2014). “Waldenfels’ Responsive Phenomenology of the Alien: An Introduction.” Phenomenology & Practice, 7(2): 68-77.
4. Gutauskas, M. (2015). “The Issue of Experience after Levinas: The Phenomenology of Bernhard Waldenfels.” Emmanuel Levinas: A Radical Thinker in the Time of Crisis. (Der.) Rita Serptyte. Vilnius: Vilnius University. 91-103.
5. Jay, M. (2005). Songs of Experience. Berkeley, Los Angeles, London: University of California Press.
6. Menga, F. G. (2011). “Guest Editor’s Preface: The Experience of the Alien and the Philosophy of Response.” Etica & Politica / Ethics & Politics, XIII (1): 7-15.
7. Merleau-Ponty M. (2014). Algılanan Dünya. Çev. Ömer Aygün. İstanbul: Metis Yayınları.
8. Paic, Z. (2018). “What Does it Mean To Be An Alien? Bernhard Waldenfels and Politics of Responsive Interculturalism.” Philosophy and Society, 29(3): 317-474.

9. Waldenfels, B. (2020). “Responsivity and Co-Responsivity from a Phenomenological Point of View.” Studia Phaenomenologica XX: 341-355.
10. Waldenfels, B. (2012).” Responsive Ethics.” The Oxford Handbook of Contemporary Phenomenology. (Der.) Dan Zahavi. UK: Oxford University Press. 543-567.
11. Waldenfels, B. (2008). Yabancı Fenomenolojisi. Çev., Mesut Keskin. İstanbul: Avesta.
12. Waldenfels, B. (2004/1). “Bodily Experience Between Selfhood and Otherness.” Phenomenology and the Cognitive Sciences, 3: 235-248.
13. Waldenfels, B. (2004/2). “The Boundaries of Orders.” Philosophica 73: 71-86.
14. Waldenfels, B. (1990). “Experience of the Alien in Husserl’s Phenomenology.” Reserach in Phenomenology, 20: 19-33. Waldenfels, B. (1980). “Perception and Structure in Merleau-Ponty.” Research in Phenomenology, 10: 21-38.
15. Zahavi, D. (2020). Fenomenoloji: İlk Temeller. Çev. Seçim Bayazit. İstanbul: Ayrıntı.