KÜRESEL EKONOMİDE MÜCADELENİN YENİ CEPHESİ: VERGİ SAVAŞLARI

Öz

Küreselleşme hem ülkeler arasında ekonomik, sosyal ve siyasal ilişkilere yeni bir boyut kazandırmış hem de ulusal sınırları aşan yeni ihtiyaçların tedariki noktasında ülkeleri mal ve hizmet bakımından bağımlı hale getiren uluslararası ticareti ortaya çıkarmıştır. Böylece ülkeler arasında gittikçe artan ticari ilişkiler (dış ticaret) bazen ülkelerin ekonomik refahını artırırken bazen de ekonomilerini dışarıda yaşanan risk ve tehditlere karşı savunmasız bırakmaktadır. Ayrıca bu serbestleşme bir taraftan ülkeleri ithalatta dışarıya bağımlı hale getirerek üretim toplumundan tüketim toplumu haline dönüştürürken diğer taraftan da dışa bağımlılıkla mücadele etmesini zorunlu kılmaktadır. Bugün uluslararası ekonomik düzen küreselleşmeyle her ne kadar liberalleşmiş görünse de bu tür sorunlarla karşılaşan ülkeler halâ korumacı politikalara yeniden müracaat etmektedirler. İşte ülkelerin dışa bağımlılıklarını azaltmak, yerli sanayiyi ve rekabet güçlerini korumak adına uyguladıkları şiddetli vergi ve tarife misillemeleri yeni korumacılık ekseninde küresel ticaretin yeni cephesi olan vergi savaşlarını başlatmıştır. Çalışmanın amacı literatüre yeni giren vergi savaşlarına teorik ve pratik olarak bir bakış sunmaktır.

Anahtar Kelimeler

• Vergi
• Yeni Korumacılık
• Vergi Savaşları
• Ticaret Savaşları

THE NEW FRONT OF THE STRUGGLE IN THE GLOBAL ECONOMY: TAX WARS

Öz

Globalization has both brought a new dimension to economic, social and political relations between countries and coupled international trade, which makes countries dependent on the supply of new needs that cross national borders in terms of goods and services. Thus, while the increasing commercial relations (foreign trade) between countries sometimes increases the economic welfare of countries, sometimes it leaves their economies vulnerable to external risks and threats. In addition, this liberalization, on the one hand, transforms countries from a production society into a consumption society by making them dependent on foreign imports, and on the other hand, it also necessitates the fight against foreign dependency. Although today the international economic order seems to have become liberalized with globalization, countries facing such problems still resort to protectionist policies. The severe tax and tariff retaliations implemented by countries in order to reduce their external dependency and protect their domestic industry and competitiveness have initiated tax wars, the new front of global trade, on the axis of new protectionism. The aim of the study is to provide a theoretical and practical overview of tax wars that have recently entered the literature.

Anahtar Kelimeler

• Tax
• New Protectionism
• Tax Wars
• Trade Wars.

Kaynakça

1. Akaoğlu Şişman, M. (2025). Trump’ın Yeni Döneminde Ticaret Savaşları ve Uluslararası Ticaret Düzeni. Başkent Üniversitesi Ticari Bilimler Fakültesi Dergisi, 9(1), s. 47-74.
2. Aktan, C. C., & Vural, İ. Y. (2004, Ocak- Haziran). Vergi Rekabeti. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi(22), s. 1-18.
3. Aytekin, İ., & Uçan, O. (2018, Aralık). Ticaret Savaşları ve Korumacı Politikalar: Amerika Birleşik Devletleri ve Türkiye İlişkileri Bakımından Bir İnceleme. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(2), s. 851-862.
4. BosPros. (2025, 04 10). Gümrük Vergisi Savaşları: ABD-Çin Ticaret Savaşları ve Türkiye’nin Rolü 2025. Global Business Development. 07 08, 2025 tarihinde https://www.bospros.com/gumruk-vergisi-savaslari/ adresi.
5. Çaylı, Ş., & Babahanoğlu, V. (2020, June). ABD'nin Küresel Hegemonik Üstünlüğünde Ticaret Savaşlarının Araçsallaştırılması. Uluslararası Kültürel ve Sosyal Araştırmalar Dergisi (UKSAD),, 6(1), s. 342-355.
6. Delibal, C., Carda, H., & Biyan, Ö. (2020). Uluslararası Vergilendirmede Son Yıllarda Kullanılan Yeni Bir Kavramın Tanımlanması: Vergi Savaşları. M. Akkaya, Z. Müftüoğlu, U. Acun, C. Yalçın, & Y. Çankaya içinde, Prof. Dr. Nami Çağan Anısına Armağan (s. 177-192). Ankara: Atılım Üniversitesi Yayınları.
7. Doğan, A., & Coşkun, M. E. (2022). Vergilendirmenin Tarihsel Gelişim Sürecinde Öne Çıkan Vergi İsyanları. Nazilli İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 3(1), s. 28-41.
8. Fan, H., Guo, G., & Wu, C. (2024). The İmpacts of The China–US Trade War on China’s Trade And Greenfield İnvestment. Economıc and Polıtıcal Studıes, 12(4), s. 383-398. https://doi.org/https://doi.org/10.1080/20954816.2024.2341343

9. Fidan, H., & Bilge, A. (2023, Mart). Ticaret Savaşları ve Dış Ticaret. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 13(1), s. 650-664
10. Gündüz, İ. (2021, Haziran). Çin-ABD Ticaret Savaşının Hegemonik İsitkrar Teoremi. Uluslararası İlişkiler ve Politika Dergisi, 1(1), s. 57-75.
11. Hodge, S., & Bray, S. (2023, December 23). Tax Reform Is Key to Ukraine’s Economic Health, Now and after the War. Tax Foundation. 07 05, 2025 tarihinde https://taxfoundation.org/blog/ukraine-tax-reform-economy/
12. JW Lu, J. W., & Zhou, X. (2025, March). Event Space and Firm Value: Chinese Listed Firms in the US–China Trade War. Journal of Management, s. 1096-1132. https://doi.org/DOI: 10.1177/01492063231162089
13. Kalaycı, İ. (2011, Temmuz-Aralık). 2008 Küresel Finans Krizi Sonrasında Dış Ticarette Korumacılık: Paradigma Kayması (mı?). Maliye Dergisi(161), s. 76-104.
14. Kamacı, A., & Güneş, H. (2023). Uluslararası Ticarette Güncel Sorunlar. İstanbul: Eğitim Yayınevi.
15. Kara, Ö. C., & Karaş, Z. (2024, Ocak). Ticaret Savaşlarının ABD Üzerine Olan Etkilerinin İncelenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 23(89), s. 344-358.
16. Kaya, M. (2019, Kasım). ABD - Çin Ticaret Savaşları ve Türkiye. Türkiye Mesleki ve Sosyal Bilimler Dergisi, 1(2), s. 18-30.
17. Kayan, A. (2000, Eylül-Aralık). Verginin Tarihsel Gelişimi ve Sebep Olduğu Bazı Önemli Olaylar. Maliye Dergisi(135), s. 80-87.
18. Koçakoğlu, M. A., & Özaydın, A. (2020, Nisan). Yeni Korumacılık: Ticaret Savaşı mı? Küresel Liderlik Savaşı mı? Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 19(74), s. 630-646.
19. Kong, D., Liu, C., Narayan, P. K., & Sharma, S. S. (2024). The US–China Ttrade War and Corporate İnnovation: Evidence from China. Financial Management(53), s. 501-541. https://doi.org/10.1111/fima.12454
20. Özkaya, M. H., Bozduman, E. T., & Yılmaz, H. (2019). Küresel Ticarette Yeni Korumacılık: Ticaret Savaşlarının Dünya ve Türkiye Ekonomisine Olası Yansımaları. 7th SCF International Conference on “The Future of the European Union and Turkey-European Union Relations”,(s.420-431) Uşak
21. PwC. (2022, Haziran 22). Vergi Rekabeti Nedir? 08 01, 2025 tarihinde https://www.pwc.com.tr/vergi-rekabeti-nedir#:~:text=Vergi%20rekabeti%2C%20%C3%BClkedeki%20refah%2C%20ekonomi,yat%C4%B1r%C4%B1m%C4%B1n%20ve%20istihdam%C4%B1n%20artmas%C4%B1n%C4%B1%20hedeflenir. adresinden alındı
22. Sağlam Liman, Y., & Erataş Sönmez, F. (2022). Ticaret Savaşlarının Dünya Ekonomisi Üzerindeki Etkileri: Ampirik Bir Analiz. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(Özel Sayı), s. 123-140.
23. Seferoğlu, A. (2025). Lessons for The 21st Century’s Trade Wars: A Brıef Hıstory of The Mercantılıst Polıcıes. Journal of International Trade, Logistics and Law, 11(1), s. 187-195.
24. Şanlı, O. (2020, Ağustos). Ticaret ve Kur Savaşlarının Türkiye Ekonomisi Üzerine Etkileri. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 13(35), s. 600-636.
25. TaxEDU. (2008). An Introduction to the History of Taxes. 07 10, 2025 tarihinde taxfoundation: https://taxfoundation.org/taxedu/videos/history-of-taxes-introduction/ adresinden alındı
26. Tekin, Ü. E. (2023). Yeni Korumacılık. Ankara: Nobel Bilimsel Eserler.
27. Ubay, B. (2016, Eylül). Vergi Rekabeti ve Vergi Planlaması. Vergi Raporu Dergisi(204), s. 115-126.
28. Wilson, S. (2018, 5). Top 5 Trade Wars Throughout History. İnternational Relations EDU. https://www.internationalrelationsedu.org/2018/05/top-5-trade