THE IMAGINATION OF CITIZENSHIP IN ANCIENT GREECE

Yıl 2026, Sayı: 52 , 530 - 556 , 23.04.2026

Hasan Pekdemir

https://doi.org/10.14520/adyusbd.1855892

https://izlik.org/JA45YP77MD

Öz

Ancient Greece, unlike the societies that preceded it, was not merely a society in which politics existed; it was also a society that possessed a political imagination which provided political institutions from becoming rigidly institutionalized. For this reason, although the form of citizenship in Ancient Greece encompassed only a narrow segment of the population, it nevertheless took on a highly developed institutional character. With institutional structures such as isonomia, isegoria, parrhesia, the agora, politeia, and the ecclesia, this society shaped citizenship through a political imagination oriented toward the desire for the good life. Although alongside the aristocracy, thinkers such as Aristotle and Plato adopted quite conservative attitudes toward the status of citizenship, the Sophists paved the way for reforms that expanded citizenship. Despite certain problematic practices, it seems hardly possible for contemporary political structures to attain the political meaning that citizenship possessed in Ancient Greece.

Anahtar Kelimeler

Yurtaşlık , Antik Yunan , Political imagination

ANTİK YUNAN’DA YURTTAŞLIK TAHAYYÜLÜ

https://izlik.org/JA45YP77MD

Öz

Antik Yunan, kendisinden önceki toplumların aksine sadece siyasetin olduğu bir toplum değil, aynı zamanda siyasal kurumların kurumsallaşmamasını sağlayan politik tahayyüle sahip bir toplumdu. O nedenledir ki, yurttaşlık formu Antik Yunan’da dar bir kesimi kapsıyor olmasına rağmen, gelişmişmiş bir kurumsallığa büründü. İsonomia, isegoria, parrhesia, agora, politeia, ecclesia gibi kurumsal yapıların olduğu bu toplum, yurttaşlığı iyi yaşamı arzulayan politik bir tahayyüle ulaştırdı. Aristokrasinin yanında Aristoteles ve Platon gibi düşünürler yurttaşlık konumuna karşı oldukça muhafazakar tavır alsalar da Sofistler, yurttaşlığı genişleten reformların önünü açtılar. Sahip olduğu bir takım sorunlu uygulamalara rağmen yurttaşlığın antik yunanda sahip olduğu politik anlama günümüz siyasal yapılarında ulaşılması pek mümkün görünmüyor.

Anahtar Kelimeler

Yurtaşlık , Antik Yunan , siyasal tahayyül.

Kaynakça

• Agamben, G. (2001), Kutsal İnsan: Egemen İktidar ve Çıplak Hayat, çev. İsmail Türkmen, İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
• Agamben, G. (2010). Demokrasi kavramı üstüne giriş notu. Demokrasi Ne Alemde? Edit.: Eric HAZAN. çev. Savaş Kılıç, İstanbul: Metis Yayınları.
• Ağaoğulları M. A. (2006), Kent devletinden imparatorluğa. İstanbul: İmge Yayınları.
• Ağaoğulları M. A. (2011), Sokrates’ten jakobenlere: Batı’da siyasal düşünceler, İstanbul. İletişim Yayınları.
• Arendt, H. (2012), İnsanlık Durumu: Seçme Eserler 1, çev. Bahadır Sina Şener, İstanbul: İletişim Yayınları.
• Aristoteles. (1993), Politika, çev. Mete Tunçay. İstanbul: Remzi Kitabevi.
• Aristoteles. (2011), Nikomakhos’a Etik, çev. Saffet Babür, Ankara: BilgeSu Yayıncılık,
• Arslan, A. (2009), İlkçağ felsefe tarihi 3: Aristoteles, İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
• Bakır, M. (2008), Aristoteles’in politika felsefesinde yurttaşlık anlayışı. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.
• Castoriadis, C. (2006), Dünyaya, İnsana ve Topluma Dair, çev. Hülya Tufan, İstanbul: İletişim Yayınları.
• Castoriadis, C. (2011), Toplum, İmgeleminde Kendini Nasıl Kurar?: Toplumsal İmgelem ve Kurum, Cilt 2. Cilt, çev, Işık Ergüden, İstanbul: İletişim Yayınları.
• Eco, U. (2020), Felsefe Tarihi 1: Antik Yunan, çev. Leyla Tonguç Basmacı, İstanbul: Alfa Yayınları.
• Foucault, M. (2005), Özne ve iktidar, çev. Işık Ergüden – Osman Akınay, İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
• Foucault, M. (2012), Doğruyu Söylemek, çev. Kerem Eksen, İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
• Kalaycı, N. (2007), “Kamusal Alan” kavramı üzerine bir inceleme: Aristoteles-Marx-Habermas, Yayınlanmamış doktora tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
• Magee, B. (2008), Büyük Filozoflar: Platon’dan Wittgenstein’a Batı Felsefesi, çev. Ahmet Cevizci, İstanbul: Paradigma Yayıncılık.
• Ross, D. (2002), Aristoteles, çev. Ahmet Arslan vd., İstanbul: Kabalcı Yayınevi.
• Sennett, R. (2008), Ten ve Taş: Batı Uygarlığında Beden ve Şehir, çev. Tuncay Birkan, İstanbul: Metis Yayınları.
• Tunçay, M. (1969), Batı’da siyasal düşünceler tarihi: Seçilmiş yazılar 1: Eski ve orta çağlar, Ankara: Sevinç Matbaası.
• Wood, E. M. (2009), Yurttaşlardan Lordlara: Eskiçağlardan Ortaçağlara Batı Siyasi Düşüncesinin Toplumsal Tarihi, çev. Oya Köymen, İstanbul: Yordam Kitap Yayınları.