KUZEY KAFKASYA’DAKİ ÇATIŞMALARDA DİNİ VE ETNİK GRUPLARIN ROLÜ

Yıl 2026, Sayı: 52 , 712 - 740 , 23.04.2026

Sabina Malikova , Bülent Kara

https://doi.org/10.14520/adyusbd.1860970

https://izlik.org/JA84FR85NS

Öz

Avrupa ve Asya’daki Kafkas bölgesinin bir bölümüdür. Güney Kafkasya dünyada insan çeşitliliğinin en fazla olduğu bölgelerden biridir. Kafkasya’nın Rusya’ya bağlı ya da muhtar yapılı olan bölümü ile Rusya’dan ayrı olan yönetimlerin egemenliğindeki bölümü ayrı ayrı isimlendirilmektedir. Rusya tarafına Kuzey Kafkasya, Rusya’nın dışında kalanı ise Güney Kafkasya diye adlandırılır. Aslında Kuzey Güney ayrımını Kafkas Sıradağlarına göre de yapabilmek imkânı bulunmaktadır. Bu dağların Kuzeyi ve Güneyi diye de bölgeyi ayıran yaklaşımlar mevcuttur.
Biz de, etnolojik meseleler bakımından Kuzey Kafkasya’nın Güney Kafkasya’ya göre biraz daha öne çıkan karakteristik vasıfları bulunduğundan, bu ayrım konusuna çalışmamızda yer vermiş olduk. Bu kadar çok çeşitli insan gurubunun varlığı iklimlerin dolayısıyla coğrafyaların geçiş güzergahı olan bu dünya bölgesini insanların da geçiş bölgesi olarak adlandırmalarını gerekli kılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kafkasya , Kuzey Kafkasya , Etnik grup , Etnisite

THE ROLE OF ETHNIC AND RELIGIOUS GROUPS ON CONFLICTS IN NORTH CAUCASUS

https://izlik.org/JA84FR85NS

Öz

The Caucasus is a part of the Caucasus region in Europe and Asia. South Caucasus is one of the most diverse regions in the world in terms of human diversity. The Caucasus is divided into parts under Russian control (either autonomous or under Russian rule) and parts under the sovereignty of separate administrations.The region within Russia is called the North Caucasus, while the area outside of Russia is called the South Caucasus. In fact, the North-South distinction can also be made based on the Caucasus Mountains. There are approaches that divide the region into North and South of these mountains We have included this distinction in our study because, from an ethnological perspective, the North Caucasus has some more prominent characteristics compared to the South Caucasus. The presence of such a diverse group of people makes it necessary to call this region of the world, which is a transit route for climates and therefore geographies, a transit region for people as well.

Anahtar Kelimeler

Caucasus , North Caucasus , ethnic group , ethnicity

Kaynakça

• Akdemir, İ.Ö. ve Koçyiğit T.M. (2023). “Zihinlerdeki Kafkasya: Kafkasya’nın Konumu ve Sınırları Üzerine Jeopolitik Analiz.” Van İnsani ve Sosyal Bilimler Dergisi- VİSBİD. Sayı 6:132-157.
• Akhiyadov, M. (2020). Kuzey Kafkasya raporu. İNSAMER, İstanbul.
• Ayan, E. (2010). “Kafkasya: Bir etno-kültürel tarih çözümlemesi”, ODÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Arattırmaları Dergisi, Cilt: 1 Sayı: 2 Aralık:19-50.
• Derman, G.S. (2013). “Kafkasya Bölgesi’nin etnik çatışmalar açısından incelenmesi”, Düşünce Dünyasında Türkiz, Cilt: 4, Sayı: 22:31-46
• Caferov, N. ve Aslanlı, A. (2016). “Kuzey Kafkasya: Azerbaycan için riskler ve fırsatlar”, Karadeniz Araştırmaları, Yaz 2016, Sayı:50:.1-16.
• Coşkun, H. (2020). “Dini gruplar sosyolojisi”, Din Sosyolojisi, Akademisyen Yayınevi, Ankara:227-244.
• Demir, A. F (2003). Türk dış politikası persfektifinden Güney Kafkasya, Bağlam Yayınları, Ankara.
• Ercan, R. (2015). “Sosyolojide temel kavramlar”, Sosyoloji, Editörler: Feridun Merter-Mustafa Talas, Lisans Yayıncılık, İstanbul.
• Erkal M. (1996). Sosyoloji, Der Yayınları, İstanbul.
• Gezgin, S. (2021). Kültürel Antropoloji, İstanbul Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi.
• Gönenç, İ (2012), “Etnisite ve din”, Din Sosyolojisi El Kitabı, Editörler: Niyazi Akyüz ve İhsan Çapçıoğlu. Ekrag Kitabevi, Ankara.
• İlhan, S. (1999). Kafkasya’nın gelişen jeopolotiği, Türk Kültürü Araştırma Enstitüsü Yayınları, Ankara.
• Kantarcı, H. (2006). Kıskaçtaki Bölge Kafkasya, IQ Yayınları, İstanbul.
• Karabayram, F. (2011), Güney Kafkasya Jeopolitiğinde Rusya Gerçeği İstanbul: IQ Kültür Sanat Yayıncılık
• Karasar, N. (2012). Bilimsel Araştırma Yöntemi, 24. Baskı, Nobel Yayıncılık, Ankara.
• Kılıçoğlu, G. (2019). Dağıstan’ın dini yapısının stratejik sonuçları, Türk Dünyası Araştırmaları, Eylül-Ekim, Cilt: 123 Sayı: 242:233-240
• Kineşçi, E. (2021). “Etnisite”, Kültürel antropoloji, 2. Baskı, Editörler: Mustafa Talas ve Gökçen Çatlı Özen, Lisans Yayıncılık, İstanbul.
• Nas, F. (2022). Aidiyet türü olarak kimlik, etnisite ve ulusçuluk kavramları arasındaki ilişki, Sosyologca, Sayı:23:69-83.
• Sapmaz, A. (2008). Rusya’nın Transkafkasya politikası ve Türkiye’ye etkileri, Ötüken Yayınları, İstanbul.
• Tavkul U. (2002). Etnik çatışmaların gölgesinde Kafkasya, İstanbul: Ötüken Yayınevi.
• Tavkul, U. (2022). “Kafkasya Gerçeği”, Bizim Ahıska
• Tekir, O. (2016). “Kuzey Kafkasya'da Mevcut ve Potansiyel Etnik Çatışma Alanları”, Kafkasya çalışmaları- sosyal bilimler dergisi / journal of Caucasia studies (JOCAS), Eylül / September, Yıl / Vol:2, No:3:23-46. Tuncel, G. (2015). “Toplumsal Gruplar ve Özellikleri”, Sosyal Psikoloji, Editör: Hamit Coşkun, Lisans Yayıncılık, İstanbul.
• Yavuz, S. (2019) “Dini Gruplar”, Din Sosyolojisi, Editör: Osman Eyüpoğlu, Kırgızistan: Türkiye Manas Üniversitesi Yayınları:89-107.
• Yıldırım, H. (2007). Kafkasya’da etnik çatışmalar ve Türkiye açısından bölgenin önemi, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Sakarya.
• Yıldız, M. (2006). Dünden bugüne Kafkasya, Yitik Hazine Yayınları, İzmir.
• Kocadaş, B. (2005). “Kültür ve Medya.” Bilig, 34(Yaz): 7-19.
• Ekşi, H. (2002, Mayıs). Etkili karakter eğitimi müfredatı için stratejiler. 2000′li Yıllarda 1. Öğrenme ve Öğretme Sempozyumunda sunulan poster bildiri, Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi, İstanbul.
• Harputi, A. (1914). Tarih-i ilm-i kelam. İstanbul: Necm-i İstikbal Matbaası.
• Hutchby, Ian (1991). “The Organization of Talk on Talk Radio.” Broadcast Talk. (Der.) Paddy Schannel. London: Sage. 154-178.
• Kocadaş, B. (2025). Suçun sosyolojisi. İkinci Baskı. Ankara: Anı yayınları.
• Kodish, B.I. (2003). What we do with language-waht it does with us. ETC: A review of general semantics, 60(1), 383-384. 06 Ocak 2008 tarihinde EBSCOhost veritabanından alınmıştır.
• Odman, A. E. (2003), “Karşılaştırmalı Ekonomi-Politik: Meksika’da Popülizm ve Türkiye’de Devletçilik”, 8.Ulusal Sosyal Bilimler Kongresi, 3-5 Aralık, Ankara.