MİDHAT CEMAL KUNTAY’IN SON POSTA GAZETESİNDEKİ RAMAZAN YAZILARI

Öz

Klasik edebiyatta pek çok metinde aktarılan Ramazan kültürünün anlatılması geleneği Cumhuriyet Dönemi’nde özellikle gazete ve dergilerdeki köşe yazılarında devam ettirilmiştir. 1940’lı ve 1950’li yıllarda Midhat Cemal Kuntay tematik bütünlük oluşturan çok sayıda Ramazan yazısı kaleme almıştır. Kuntay’ın yazılarında hem eski hem de yeni Ramazan kültürü karşılaştırmalı biçimde ele alınır. Çoğu zaman Osmanlı’nın incelikli zevklerine işaret ederek “mazi”nin Ramazanları nostaljik biçimde anımsanır ama dilencilik ya da vaizlerin hitabetinin yeterli olmaması gibi devam eden sorunlardan da söz edilir. İftar ve sahur yemekleri ise medeniyetin sürekliliğini gösteren ve toplumu bir arada tutan içtimai bir olay olarak görülür. Ramazan kültürünü dini boyutunun yanı sıra dünyevi bir olgu olarak gören Kuntay, yemek kültürüyle birlikte Ramazan eğlencelerinden ayrıntılı bahseder. Ayrıca Kuntay Ramazan’ın Avrupalılar tarafından görülme biçiminin üzerinde de ısrarla durur. Kuntay’ın Ramazan yazıları, kutsal ayın kültürünü anlatmakla sınırlı kalmaz, güncel toplumsal veya politik meselelere dair mesajlar vermenin vesilesine de dönüştürülür.

Anahtar Kelimeler

• Ramazan
• mazi
• nostalji
• gelenek
• 1950’li yıllar.

MIDHAT CEMAL KUNTAY'S RAMADAN ESSAYS IN THE SON POSTA

Öz

In traditional literature, Ramadan culture was depicted in considerable breadth; in the Republican period, it was articulated primarily through essays published in newspapers and magazines. In the 1940s and 1950s, Midhat Cemal Kuntay published numerous essays on Ramadan that exhibit thematic coherence. In these essays, both past and present Ramadan cultures are examined comparatively. The Ramadans of the mazi (past) are evoked in a nostalgic manner; nevertheless, persistent issues—such as mendicancy and the poor oratorical quality of preachers—are also addressed. The practices of iftar and sahur are construed as social phenomena that signify the continuity of civilization. Kuntay approaches Ramadan culture not solely as a religious but also as a secular phenomenon. He dwells in detail on both iftar and sahur practices as well as on forms of Ramadan entertainment, treating them within a secular framework. Furthermore, Kuntay consistently emphasizes European perceptions of Ramadan. His essays extend beyond merely depicting Ramadan culture, serving also to convey messages concerning contemporary social and political issues.

Anahtar Kelimeler

• Ramadan
• past
• nostalgia
• tradition
• 1950’s.

Kaynakça

1. Aklın, N. (2000). Midhat Cemal Kuntay: Hayatı, Sanatı, Eseri. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kocaeli.
2. Akün, Ö. F. (2006). Nâmık Kemal. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (32. Cilt, ss. 361-378). İstanbul: TDV.
3. Alpaslan, İ. (1997). Mithat Cemal Kuntay'ın Son Posta Gazetesindeki (1943-1956) Yazılarının Bibliyografyası ile Dil, Edebiyat ve Sanat Üzerine Düşüncelerinin Değerlendirilmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Akdeniz Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Antalya.
4. Aşık, F. (2019). Osmanlı İstanbul’unda Ramazan Kültürü ve Ramazan Sofraları. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Sakarya Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sakarya.
5. Ayhan, H. ve Maviş, H. (1994). Cem’iyyet-i Tedrîsiyye-i İslâmiyye. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (9. Cilt, ss. 7-9). İstanbul: TDV.
6. Cenab Şahabeddin. (2012). İstanbul’da Bir Ramazan (Haz. A. Uçman). İstanbul: Dergâh Yayınları.
7. Demir, U. (2020). Türkiye’de Modernleşme, Toplumsal Değişim ve Ramazan Ayı. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
8. Ertan, M. E. (1995). Divan Edebiyatında Ramazaniyeler Üzerine İncelemeler. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Trakya Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edirne.

9. Georgeon, F. (2018). Osmanlı’dan Cumhuriyet’e İstanbul’da Ramazan (Çev. A. Tümertekin). İstanbul: T. İş Kültür Yayınları.
10. İbrahim Şinasi. (12 Kasım 1863). Seele Hakkındadır. Tasvir-i Efkâr (147), 12 Kasım 1863. İstanbul.
11. İnuğur, N. (1992). Türk Basın Tarihi (1919-1989). İstanbul: Gazeteciler Cemiyeti Yayınları.
12. Kesebir. E. (2016). Nerede O Eski Ramazanlar? Halit Fahri Ozansoy, Cenab Şahabettin ve Sezai Karakoç’un Hâtıraları Işığında Ramazan Ayı. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9 (46), 133-142.
13. Kuntay, M. C. (1945, 11 Ağustos). Ramazan. Son Posta.
14. Kuntay, M. C. (1947, 5 Ocak). Şeker Bayramı. Son Posta.
15. Kuntay, M. C. (1947, 7 Ağustos). Eski Bir Ramazan. Son Posta.
16. Kuntay, M. C. (1947, 14 Ağustos). Eski Bir Ramazan Tasviri. Son Posta.
17. Kuntay, M. C. (1947, 21 Ağustos). Eski Ramazanlarda Vaizler, Hâfızlar ve Eğlence Yerleri. Son Posta.
18. Kuntay, M. C. (1949, 30 Haziran). Eski Ramazanlar ve Yenileri. Son Posta.
19. Kuntay, M. C. (1949, 13 Temmuz). Bir Vakitki Ramazanlar ve Kadir Geceleri. Son Posta.
20. Kuntay, M. C. (1949, 17 Temmuz). Eski Ramazanlarda Sahur. Son Posta.
21. Kuntay, M. C. (1950, 19 Haziran). Uzak Ramazanlar. Son Posta.
22. Kuntay, M. C. (1952, 31 Mayıs). Eski Ramazanların Vaizleri. Son Posta.
23. Kuntay, M. C. (1952, 1 Haziran). Eski İftarların Hususiyetleri. Son Posta.
24. Kuntay, M. C. (1952, 2 Haziran). Eski Ramazanların Siyasî Tarafı. Son Posta.
25. Kuntay, M. C. (1952, 5 Haziran). Davul Meselesi. Son Posta.
26. Kuntay, M. C. (1952, 14 Haziran). Bir İbadetin Hususiyeti. Son Posta.
27. Kuntay, M. C. (1952, 27 Haziran). Bayramın Renkleri. Son Posta.
28. Kuntay, M. C. (1953, 15 Mayıs). Öfkesiz Ramazan. Son Posta.
29. Kuntay, M. C. (1953, 16 Mayıs). Uzak Bir Ramazandan Bir Minyatür. Son Posta.
30. Kuntay, M. C. (1953, 17 Mayıs). Eski Ramazanlarda İftarlar. Son Posta.
31. Kuntay, M. C. (1954, 5 Mayıs). Ramazan Vaizleri. Son Posta.
32. Kuntay, M. C. (1955, 26 Nisan). Eski Ramazanların Mânası. Son Posta.
33. Kuntay, M. C. (1955, 27 Nisan). Eski Ramazanların Keyfi. Son Posta.
34. Kuntay, M. C. (1955, 28 Nisan). Eski Ramazanlar ve Politika. Son Posta.
35. Kuntay, M. C. (1955, 29 Nisan). Eski Ramazanlarda Bir Havuz Safası. Son Posta.
36. Kuntay, M. C. (1955, 30 Nisan). Eski Ramazanlarda Sahur Ziyafeti. Son Posta.
37. Kuntay, M. C. (1955, 2 Mayıs). Eski Ramazan Sofrasında Bir Nükte. Son Posta.
38. Kuntay, M. C. (1955, 4 Mayıs). Eski Ramazanların Edebiyatı. Son Posta.
39. Kuntay, M. C. (1955, 6 Mayıs). Bir Yabancının Ramazan Geceleri. Son Posta.
40. Kuntay, M. C. (1955, 7 Mayıs). Oruç Öfkesi mi Ramazan Öfkesi mi?. Son Posta.
41. Kuntay, M. C. (1955, 11 Mayıs). Eski Ramazanlar ve Mutbak Medeniyeti. Son Posta.
42. Kuntay, M. C. (1955, 13 Mayıs). Ramazan Mahyaları. Son Posta.
43. Kuntay, M. C. (1955, 14 Mayıs). Ramazana Lâyık Gezintiler. Son Posta.
44. Kuntay, M. C. (1955, 15 Mayıs). Bir İftarın Hikâyesi. Son Posta.
45. Kuntay, M. C. (1955, 16 Mayıs). Eski Bir Ramazanda Küçüksu’da Bir Tablo. Son Posta.
46. Kuntay, M. C. (1955, 17 Mayıs). Bir Nükte ve Teravih Namazı. Son Posta.
47. Kuntay, M. C. (1955, 18 Mayıs). Bu da Bektaşi’nin Teravih Namazı. Son Posta.
48. Kuntay, M. C. (1955, 19 Mayıs). Bir Fransız Şairine Göre Bir Ramazan Gecesi. Son Posta.
49. Kuntay, M. C. (1955, 20 Mayıs). Eski Ramazanlarda Bir İftar Listesi. Son Posta.
50. Kuntay, M. C. (1955, 21 Mayıs). Eski Ramazanlar ve Yeniçeriler. Son Posta.
51. Kuntay, M. C. (1955, 22 Mayıs). Yabancı Gözüyle Eski Ramazanlarda Şekerci Dükkânı. Son Posta.
52. Kuntay, M. C. (1955, 23 Mayıs). Bayramları Sevmem. Son Posta.
53. Kuntay, M. C. (1955, 28 Mayıs). Bayram Suç mudur? Son Posta.
54. Kuntay, M.C. (2018). Devrin İnsanları ve Olayları Arasında Namık Kemal. İstanbul: Alfa Yayınları.
55. Tanpınar, A. H. (1942). Namık Kemal Antolojisi. İstanbul: Muallim Ahmet Halit Kitabevi.
56. Tanyeli, U. (2022). Korku Metropolü. İstanbul: Metis Yayınları.
57. Tanyeli, U. (2025). Gerilimli Değişim. İstanbul: Metis Yayınları.
58. Uçman, A. (2024, Nisan). Eski Ramazanlar ve Ramazan Edebiyatımız. Türk Dili, (868), 10-17.
59. Uzun, M. İ. (2007). Ramazaniyye. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (37. Cilt, ss. 439-440). İstanbul: TDV.
60. Ünver, S. (1979) Yayın Hayatımızda Önemli Bir Yeri Olan Sarafim Kıraathanesi. Belleten, 43 (170), 481-490.
61. Üyepazarcı, E. (2015). Cumhuriyet Dönemi İstanbul Basını. Antik Çağ’dan XXI. Yüzyıla Büyük İstanbul Tarihi. İstanbul: İstanbul Büyük Şehir Belediyesi Yayınları.
62. Van Djik, T. A. (2022). İdeoloji: Multidisipliner Bir Yaklaşım (Çev. A. Demir). Ankara: Hece Yayınları.
63. Yağar, A. S. (2016). Türk Edebiyatındaki Yeri ve Önemi Bakımından Mithat Cemal Kuntay’ın ‘Hitabet Dersleri’. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
64. Yılmaz, A. (2019). Cumhuriyet Döneminde İttihatçılığın Devamı Bağlamında Son Posta Gazetesi. VAKANÜVİS- Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi, 4( 1), 446-471.