MYRA VE ANDRİAKE KAZILARINDAN GEMMELER

Öz

Bu çalışmada Likya Bölgesi’nin önemli kentlerinden Myra’dan ve limanı Andriake’den mezarlar ve diğer çeşitli yapılardan ele geçen 9 adet gemme teknik stilistik ve ikonografik açılardan değerlendirilmiştir. Tamamı Demre Likya Uygarlıkları Müzesi’nde sergilenmekte olan gemmeler arasında Tanrı ve Tanrıça örneklerinin yanı sıra hayvanlar ve günlük hayat sahnelerinden anları yansıtan örnekler de yer almaktadır. Betimlemeler arasında Serapis, Ares, Hermes ve Athena; tazı, boğa ve hipodromda yarış sahnesi bulunmaktadır. Roma İmparatorluk Dönemi içerisine ait olan bu gemmeler halkın ve kentin kültürel dokusu, ekonomik durumu, sosyolojisi ve inançları hakkında önemli bilgiler vermesinin yanı sıra Roma Dönemi içerisinde süs taşlarının kullanımı ve taşların seçimleri, kullanılan stiller ile aletler ve tercih edilen betimlemeler hakkında da bilgiler sunmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Myra
• Andriake
• Gemme
• Intaglio
• Takılar

Etik Beyan

Yüksek lisans tezimin bir konusu olarak içerisinde yer alan ve makale olarak sunduğum “Engraved Gems from the Myra and Andriake Excavations” adlı bu çalışmanın, akademik kural ve etik değerlere uygun bir biçimde tarafımca yazıldığını, yararlandığım bütün eserlerin kaynakçada gösterildiğini ve çalışma içerisinde bu eserlere atıf yapıldığını belirtir; bunu şerefimle doğrularım.

Teşekkür

Sayın Hocam Prof. Dr. Nevzat Çevik'e malzemeleri çalışma izni ve desteği için teşekkürlerimi sunarım.

ENGRAVED GEMS FROM THE MYRA AND ANDRIAKE EXCAVATIONS

Öz

In this study, nine engraved gems discovered in the tombs and various structures of Myra, one of the prominent cities of the Lycian Region, and its port Andriake were evaluated in terms of technical, stylistic, and iconographic aspects. All currently on display at the Demre Museum of Lycian Civilizations, these gems include examples depicting gods and goddesses, as well as animals and moments from daily life. The representations include Serapis, Ares, Hermes, and Athena, alongside a hound, a bull, and a race scene in a hippodrome. Dating to the Roman Imperial Period, these engraved gems provide important information about the cultural fabric, economic status, sociology, and beliefs of the local population and the city. Furthermore, they offer insights into the selection and use of gemstones, the styles and tools employed, and the iconographic preferences of the Roman Period.

Anahtar Kelimeler

• Myra
• Andriake
• Gemmae
• Intaglio
• Jewelry

Etik Beyan

I hereby declare that this study, titled 'Intaglios from the Myra and Andriake Excavations' and presented as an article derived from my Master's thesis, has been authored by me in accordance with academic rules and ethical guidelines. I certify that all sources utilized have been duly cited in the text and listed in the bibliography.

Teşekkür

Special acknowledgement is due to Prof. Dr. Nevzat Çevik for his invaluable support and for the permission to study the material.

Kaynakça

1. Akyay Meriçboyu, Y. (2001). Antik Çağda Anadolu Takıları. İstanbul: Akbank Kültür ve Sanat Kitapları.
2. Bell, S. (2014). Roman Chariot Racing: Charioteers, Factions, Spectators. A Companion to Sport and Spectacle in Greek and Roman Antiquity. Edit. Paul Christesen and Donald G. Kyle. New Jersey: John Wiley & Sons. 492-504.
3. Bertolami Fine Art. (2018). Auction 54: Antiquities&Glyptics (London, 9 November 2018). London: Bertolami Fine Art.
4. Bertolami Fine Art. (2019). Auction 66, Part II: Glyptics. Ancient Jewellery (London 10th July 2019). London: Bertolami Fine Art.
5. Boardman, J. (1972). Greek Gems and Finger Rings: Early Bronze Age to Late Classical. New York: Harry N. Abrams.
6. Clerc, G. and Leclant, J. (1994). Lexicon Iconographicum Mythologiae Classicae (LIMC) VII.1. Zürich: Artemis Verlag.
7. Cravinho, G. (2017). “Roman Engraved Gems in the National Archaeological Museum in Lisbon”. Studies in Ancient Art and Civilization, 21: 173-245.
8. Cravinho, G. (2018). Roman Gems in the National Soares Dos Reis Museum in Oporto. Studies in Ancient Art and Civilization. Edit. Jaroslav Bodzek. Krakow: Jagiellonian University.

9. Çevik, N. (2010). “Myra ve Limanı Andriake: Kazılar Başlarken Ön-Düşünceler”. Arkeoloji ve Sanat Dergisi, 134: 53-82.
10. Çevik, N. and Bulut, S. (2008). “The Rediscovery of GAGAE / ‘GAXE’ in the South-east Corner of Lycia”. ADALYA, XI: 63-98.
11. Çevik, N. and Bulut, S. (2010). “İkinci Kazı Sezonunda Myra ve Limanı Andriake”. Arkeolojisinden Doğasına Myra/Demre ve Çevresi. Edit. Nevzat Çevik. Antalya: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayını.
12. Çevik, N., Bulut, S. and Akyürek, E. (2012). “Myra-Andriake Kazıları ve Araştırmaları 2011/Excavations and Surveys at Myra-Andriake in 2011”. ANMED, 10: 65-72.
13. Çevik, N. and Bulut, S. (2014). “Andriake Doğu Hamamı: Bölgenin Hamam Mimarlığına Işık Tutan Yeni Bir Örnek.” ADALYA, XVII: 221-262.
14. Çevik, N. (2015). Lykia Kitabı. Suna - İnan Kıraç Akdeniz Medeniyetleri Araştırma Enstitüsü, Antalya.
15. Çevik, N. and Bulut, S. (2022). “Andriake, Port of Myra: Remarks in Light of New Evidence/Myra’nın Limanı Andriake: Yeni Veriler Işığında Değerlendirmeler”. Journal of the Turkish Institute of Archaeology and Cultural Heritage/Türk Arkeoloji ve Kültürel Miras Dergisi, 02: 7-74.
16. Çevik, N., Bulut, S., Tomay, B., Takmer, B., Özkan, E., Talu, S., Öz, C., Şengül, M., Yılmaz, F. And Öztürk, İ. (2023). “Myra ve Andriake Kazıları 2021 Çalışmaları.” 42. Uluslararası Kazı, Araştırma ve Arkeometri Sempozyum, 23-27 Mayıs 2022, Denizli.
17. Gambash, G. (2013). “Caesarea Maritima and The Grand Strategy of The Roman Empire”. Skyllis Zeitschrift für Unterwasserarchaologie, 13(1): 53-58.
18. Guiraud, H. (1989). “Bagues et anneaux à l'époque romaine en Gaule”. Gallia, 46: 173-211.
19. Guiraud, H. and Rouliére-Lambert, M. J. (1995). “Intailles de Lons-Le-Saunier, Jura”. Gallia, 52: 359-406.
20. Guiraud, H. and Schwartz, J. H. (2001). “Engraved Gems in The Collection of The American Numismatic Society III: Male Deities and Heroes”. American Journal of Numismatics, 13: 35-62.
21. Gorny und Mosch: Giessener Münzhandlung. GMBH. (2014). Auktion 223: Schmuck Antike bis Neuzeit (26. Juni 2014). München: Gorny & Mosch: Giessener Münzhandlung.
22. Gorny und Mosch: Giessener Münzhandlung. GMBH. (2015). Auktion 235: Kunst der Antike (16. Dezember 2015). München: Gorny & Mosch: Giessener Münzhandlung.
23. Gorny und Mosch: Giessener Münzhandlung. GMBH. (2017). Auktion 248: Kunst der Antike, mit Sammlungen G. Marschall u. S. Moussaieff (30. Juni 2017). München: Gorny & Mosch: Giessener Münzhandlung.
24. Haggis, D. C. (1996). “The Port of Tholos in Eastern Crete and The Role of a Roman Horreum Along The Egyptian ‘Corn Route’”. Oxford Journal of Archaeology, 15(2): 183-209.
25. Henig, M. (1994). Classical Gems. Ancient and Modern Intaglios and Cameos in the Fitzwilliam Museum, Cambridge. Cambridge: Cambridge University Press.
26. Konuk, K. ve Arslan, M. (2000). Anadolu Antik Yüzük Taşları ve Yüzükleri, Yüksek Erimtan Koleksiyonu. Ankara: Duduman Ltd.
27. Köroğlu, G. (2004). Anadolu Uygarlıklarında Takı. İstanbul: Türk Eskiçağ Bilimleri Enstitüsü Yayınları.
28. Maaskant Kleibrink, M. (1975). “Graveurs Van Muntstempels En Gesneden Stenen Uit De Romeinse Republikeinse Periode, I”. De Geuzen Penning, Munt- en Penningkundig Nieuws, 1(25): 23-37.
29. Maaskant Kleibrink, M. (1978). Catalogue of the Engraved Gems in the Royal Coin Cabinet The Hague: The Greek, Etruscan and Roman Collections. Netherlands: Hague.
30. Nicgorski, A. M. (2014). The Fate of Serapis: A Paradigm for Transformations in the Culture and Art of Late Roman Egypt. Roman in the Provinces: Art on the Periphery of Empire. Edit. Lisa R. Brody and Gail L. Hoffman. Chicago: University of Chicago Press. 153-166.
31. Ogden, J. (1992). Interpreting the Past. Ancient Jewellery. London: The Intelligent Layman. Osborne, D. (1912). Engraved Gems: Signets, Talismans and Ornamental Intaglios, Ancient and Modern. New York: Henry Holt and Company.
32. Özgülnar, N. (2007). Perge Kazılarında Bulunmuş Takılar. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
33. Richter, G. M. A. (1922). “Engraved Gems”. The Metropolitan Museum of Art Bulletin, 17(9): 193-196.
34. Richter, G. M. A. (1956). Catalogue of Engraved Gems, Greek, Etruscan and Roman: Metropolitan Museum of Art. Roma: L’Erme di Bretschneider.
35. Spier, J. (1992). Ancient Gems and Finger Rings: Catalogue of the Collections The J. Paul Getty Museum. Malibu: The J. Paul Getty Museum.
36. Steiger, R. (1966). “Gemmen und Kameen im Römermuseum Augst”. Antike Kunst, 9(1): 29-49.
37. Stupperich, R. (1986). “Antiken der Sammlung W. W. VII: Gemmen”. Boreas, 9: 236-246.
38. Talu, S. (2020). Myra ve Andriake’de Ele Geçen Takılar. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Antalya.
39. Trantalidou, K. (2006). Companions from the oldest Times: Dogs in Ancient Greek Literature, Iconography and Osteological Testimony. Dogs and People in Social, Working, Economic or Symbolic Interaction, International Council of Archaeozoology Conference Paper. Edit. Lynn M. Snyder and Elizabeth A. Moore. Durham: Oxbow Books. 96-119.
40. Veymiers, R. (2009). Ἵλεως τῷ φοροῦντι. Sérapis sur les gemmes et les bijoux antiques. Bruxelles: Classe des Lettres Académie Royale de Belgique.
41. Wittkower, R. (1939). “Eagle and Serpent. A Study in the Migration of Symbols”. Journal of the Warburg Institute, 2(4): 293-325.
42. Yinesor Demir, J. S. (2008). Gaziantep Arkeoloji Müzesinde Sergilenen Yüzükler ve Yüzük Taşları.Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eskişehir.
43. Youtie, H. C. (1948). “The Kline of Serapis”. Harvard Theological Review, 41: 9-29.
44. İnternet Kaynakları
45. The British Museum (2026). https://www.britishmuseum.org/collection/object/G_1867-0507-566. 21.03.2026 tarihinde BM veri tabanından alınmıştır.
46. The British Museum (2026). https://www.britishmuseum.org/collection/object/G_1867-0507-567. 21.03.2026 tarihinde BM veri tabanından alınmıştır.
47. The British Museum (2026). https://www.britishmuseum.org/collection/object/G_1923-0401-265. 21.03.2026 tarihinde BM veri tabanından alınmıştır.
48. The British Museum (2026). https://www.britishmuseum.org/collection/object/G_1814-0704-1390. 21.03.2026 tarihinde BM veri tabanından alınmıştır.
49. The Israel Museum, Jerusalem (2026). https://www.imj.org.il/en/collections/507268-0. 20.03.2026 tarihinde IMJ veri tabanından alınmıştır.
50. The Walters Art Museum (2026). https://art.thewalters.org/detail/40019/intaglio-of-a-circus-with-a-chariot-race/. 21.03.2026 tarihinde WAM veri tabanından alınmıştır.