The Approach to the Concepts of "Social Structure" and "Social Change" through the Mindset of the Positivist, Evolutionary Social Change Theory

Yıl 2025, Cilt: 6 Sayı: 1, 61 - 71, 30.06.2025

Burhan Demirdaş

Öz

Pozitivist, Evrimci Toplumsal Değişme Kuramının Zihniyeti Üzerinden “Sosyal Yapı” “ Sosyal Değişme” Kavramlarına Olan Yaklaşımı

Öz

Pozitivist, Evrimci Zihniyet Yaklaşımının Sosyal Değişmeye Olan Yaklaşımının toplum felsefeleri çerçevesinde ele alınması değişime yüklenilen anlamların anlaşılması noktasında önem teşkil etmektedir. Bu yaklaşım, toplumsal hayatta ilerlemenin sonucunda toplumun kendiliğinden bir denge haline geleceği düşünülmüştür. Spencer’ in toplumların sanayileşmesi ve sanayileşme sonrası toplum düşüncesinin oluşumunda doğal evrim süreci ile ilerlemesinin olacağını düşünmektedir. Toplumun, salt akılcılık ve düz ilerlemecilik üzerinden mekanik bir eşyaya benzetilerek kültürel yönünün yok sayılması, toplumların ortaya çıkan değişimlere tepki vermesi sonucu evrimleşme sürecinin yaşanmasının gerçekleşeceği düşünülmektedir. İnsanların kendi yaşamlarını sağlıklı bir şekilde yaşayabilmesi için bu değişimler sonucu ortaya çıkan duruma adaptasyon sürecine girilmesi gerekliliği düşüncesinin de ortaya çıktığı görülmektedir. Toplumların değer hükümlerinin bütününü yok sayarak kendi tarihsel süreçlerinden bağımsız bir şekilde taklitçilik üzere tek düze aktarımsal süreçler içerisine girerek kendi özsel kabiliyet ve yaşam biçimlerinin değişmesine sebep olmaktadır. Bu taklitçilik ve önemseme zamanla toplumların içyapısını etkileyerek toplumun bütününün yapısının değişmesine ve toplumun kültürünü bütünsel olarak değişmesine sebep olmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Zihniyet , Kültür , Sosyal Yapı , Sosyal Değişme , Pozitivizm

Kaynakça

• Arslanoğlu, İ. (2017). Genel sosyoloji: Ders notları. Gazi Kitabevi.
• Başak, S. (2005). Türk Sosyolojisinde Yapı Araştırmaları. Bilig, (32), 33-63. Retrieved from https://dergipark.org.tr/en/pub/bilig/issue/25372/267803
• Bilgin, V. (1997). Sosyal Çözülme ve Din. (1.Basım). Samsun: Etüt Yayınları
• Browne, K. (2015). Sosyolojiye Giriş. (2.Bskı). (Çev.İbrahim Kaya). İstanbul: Say Yayınları.
• Çapcıoğlu, İ. ve Beşirli, H. (2015). Sosyolojiye Giriş. (2.Baskı). (Edt: İhsan Ç.-Hayati B.) Ankara: Grafiker Yayınları
• Doğan, İ. (2016). Sosyoloji: Kavramlar ve Sorunlar (14.baskı). Ankara: Pegem Akademik Yayıncılık.
• Erkilet, A. (2013). Toplumsal yapı ve değişme kuramları (2. baskı). Ankara: Hece Yayınları.
• Erkal, M. E. (1984). Sosyal meselelerimiz ve sosyal değişme (1.basım). Ankara: Mayas Yayınları
• Giddens, Anthony ve Turner, J. (2013). Günümüzde Sosyal Teori. İstanbul: Say Yayınları
• Gökçe, B. (1996). Türkiye’nin Toplumsal Yapısı ve Toplumsal Kurumları. Ankara: Savaş Yayınları.
• Nirun, N. (1969). Sosyal Dinamik Bünye Analizi. A.Ü. DTC Fakültesi Yayını. Ankara: Üniversite Basımevi.
• Kızılçelik, S. (1994). Sosyoloji Teorileri. (2. Baskı). Konya: Yunus Emre Yayıncılık
• Kenneth B..2019. Sozyolojik Çözümlemenin Tarihi (Çev. Aydın Uğur). Kırmızı Yayınları
• Kongar. E. (1976). Toplumsal Değişme. Ankara: Bilge Yayınevi.
• Kurtkan. A. (1980). Sosyoloji. İstanbul: M.E. Basımevi
• Okumuş, E. (2009). TOPLUMSAL DEĞİŞME VE DİN. Electronic Journal of Social Sciences, 8(30).
• Özkalp, E. (2017). Sosyolojiye Giriş. (27.Baskı). Bursa: Ekin Yayınevi
• Sanay, E. (2014). Sosyoloji. Ankara: Nobel Yayınları.
• Sungur, Z. (2013). Türkiye’nin Toplumsal Yapısı. (edt. Zerrin SUNGUR) (2. baskı). Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları.
• Şimşek, O. (2025). Ankara Ahiliğindeki Sosyal/İctimai Yapının Kültür Ve Zihniyet Dünyası. Visionary E-Journal/Vizyoner Dergisi, 16(45).
• Şimşek, O. (2024). İslam/Türk-İslam Medeniyeti Açısından TEVHİDÎ DÜŞÜNCE Bilgi Üretme Yöntemi. (1. Baskı). Ankara. Nobel Yayınları.
• Şimşek, O. (2020). “Düşünce Yöntemi–Kültür Değişmesi” İlişkisinin Modern Türkiye’de Pozitivist Düşünceyi Etkinleştirmesinin Sosyolojisi. Bilig, (94), 1-28.
• Şimşek, O. (2012). Protestan Modellemesi Çerçevesinde Türkiye’de Laikliğin Sosyal fonksiyonu, ss.54-56(Edt: Osman Şimşek), Yeni Türkiye’nin Yeni Gerçekleri, Ankara, Otorite Yay.
• Şimşek, O. (2016), Tevhidi Düşünce, İlmar Yay, Ankara
• Şimşek, O. (2018). “Tevhit Kavramının “İçtimai/Sosyal Sistem” İnşa Eden Yönü İtibariyle İçtimai Düzen Kurucu “Anlam” Boyutu”., M. Halil Çiçek ve O. Şimşek. (Edt). I.Uluslararası İslam Dünyasında Tevhidi Düşünce Şurası. Ankara. İlmar Yayınları.
• Şimşek, O. (2008). Zihniyet Açısından Türk Girişimciliğinin Sosyolojisi. Ankara: Otorite Yayınları
• Şimşek, O. (2022). Türk-İslam Medeniyetinde Tevhidi Düşünce Bilgi İnşa Etme Yöntemine Göre" Milli Akıl" Ve" Büyük İnsan İnşası" Anlayışı. Journal of Economics and Political Sciences, 2(1), 52-79.
• Tatlıcan, Ü. (2017). Toplumsal Değişme Kuramları. (1.Baskı). (edt. Mustafa Altunoğlu). Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları.
• Türkçe Sözlük. (2011). Ankara. Türk Dil Kurumu Yayınları