Bir kadın sağlığı hastanesinde taburculuk sonrası hastanede lohusa izlem

Öz

Giriş: Postpartum dönem, doğum eylemi sona erdikten sonra başlayıp bütün sistemlerin özellikle üreme organlarının gebelik öncesi durumlarına döndükleri 6 haftayı kapsayan bir dönemdir. Ana Çocuk Sağlığı hizmetleri içinde önemli bir yeri olan postpartum bakım hizmeti, koruyucu bir sağlık hizmetidir. Sağlık bakanlığı doğum sonrası hastanede 3, evde 3 olmak üzere 6 kez lohusa izleminin yapılmasını tavsiye etmektedir. Postpartum dönemde üzerinde durulması gereken konular özellikle; postpartum kanama, genital sistem enfeksiyonu, tromboemboli, baş ağrısı, konstipasyon ve hemoroid, ruhsal problemler, emzirme-meme problemleri ve yenidoğan bakımıdır.  

Bu araştırmanın amacı doğum sonrası hastanemize başvuran kadınların ruhsal ve fiziksel durumlarını değerlendirerek, lohusaların destek tedaviye ihtiyaç duydukları problemlerini ve verilen destek sağlık hizmetlerini analiz etmekti.

Materyal-Metod: Aralık-2017’de postpartum odasına başvuran lohusa kadınların obstetrik hikayelerini, muayene bulgularını ve konsulte edilen birimleri, bebeklerin beslenme yöntemlerini, Edinburg Doğum Sonrası Depresyon ölçeği (EPDÖ) uygulaması ve puanını içeren form dolduruldu. Elde edilen verilerin tanımlayıcı frekans analizi yapıldı.

Bulgular: Çalışmaya kadın sağlığı hastanesinde doğum yapmış 303 lohusa kadın katıldı. Hastanemizde 2017 yılında 16.000 doğum olmuştur.1 aylık dönemde postpartum odasına başvuran hastalar aynı dönemde hastanemizde doğum yapan kadınların % 22,7’sini oluşturmakta idi. Kadınların % 72,2’si  lohusa döneminin 3 ve 12. günleri arasında idi. % 9,2 hastaya enfeksiyon tanısı ile antibiyotik tedavisi verildi. Postpartum kadınların % 3,3’ünde idrar kaçırma şikayeti vardı. Lohusaların  %5,3’ünde artmış vajinal kanama, % 3,3’ünde başağrısı, % 2,6’sında ciddi karın ağrısı, % 0,7’sinde konvülsiyon ve % 1,3’ünde solunum güçlüğü bulguları tanımlandı. Araştırmaya katılan lohusa annelerin muayeneleri sonrası verilen destek hizmetler ve konsulte edildikleri birimler şunlardır; % 98,3 aile planlanması danışmanlığı, % 83,2 beslenme danışmanlığı, % 87,5 emzirme danışmanlığı, %70 fizyoterapist doğum sonrası egzersiz programı, % 0,66 cinsel yaşam danışmanlığı, % 0,33 aile danışmanlığı hizmeti verildi. Ağız sağlığı ve diş birimine  %  0,66 dahiliye birimine % 1,32 lohusa konsulte edildi. Tüm hastalara Edinburg depresyon ölçeği uygulandı ve ölçek puanı 12’nin üstünde olan % 14,6 kadına psikolojik danışmanlık verildi. Annelerin % 43,2’sinin meme ile ilgili sorun yaşadığı tespit edildi. Araştırmaya katılan lohusa annelerin % 78,2’si sadece anne sütü, % 17,2’ si anne sütü ile beraber mama ile bebeklerini beslediğini ifade etti. Bebeklerine hiç anne sütü vermeyen annelerin oranı % 4,6 idi. Kadınların. % 27,4’ü rahim içi araç, % 24,1 kondom, % 13,8’i geri çekme ve % 8,9’u oral kontraseptif ve % 8,6’sı tüpligasyon, % 0,3’ü deri altı implant,, % 2,9’u 1 veya 3 aylık enjeksiyon, % 1,6’sı  takvim yöntemi, % 0,3’ü vazektomi, ile korunmaya karar verdiğini, % 11,8’i henüz karar vermediğini ifade etti.

Sonuç: Postpartum dönemde ebeveynler bebek bakımı sağlamak, bebek için güvenli bir çevre oluşturmak, bebekle iletişim kurmak, yeni rollerini öğrenmek, aile duyarlılığı geliştirmek ve bebekle ilgili problemlerle baş etmek zorundadır. Bu nedenle destek alınmadığı takdirde postpartum dönem aile için bir kriz yaşantısına dönüşebilmektedir. Aileye bu dönemde sağlık profesyonelleri tarafından verilen programlı bir destek ruhsal ve fiziksel sağlıklı aile bireylerine yol verecektir.

Anahtar Kelimeler

• Lohusa bakım,Postpartum depresyon

Kaynakça

1. Referans1. World Health Organization: WHO Technical consultation on postpartum and postnatal Care. Geneva, Switzerland: WHO Document Production Services, 2010:9.
2. Referans2. T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Kadın ve Üreme Sağlığı Daire Başkanlığı. Doğum Sonu Bakım Yönetimi Rehberi, 2014.
3. Referans3. Sezer E G. Postpartum erken dönem kanıta dayalı uygulamalar. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2015;4(3).
4. Referans4. Counselling for maternal and newborn health care: A Handbook for Building Skills Geneva: World Health Organization; 2013. ISBN-13: 978-92-4-154762-8.
5. Referans5. Cox JL, Holden JM, Sagovsky R. Detection of postnatal depression: development of the 10-item Edinburgh Postnatal Depression Scale. Br J Psychiatry 1987; 150: 782-786.
6. Referans6. Engindeniz N. Edinburgh Doğum Sonrası Depresyon Ölçeği’nin Türkçe formu için geçerlilik ve güvenirlilik çalışması. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. İzmir: Ege Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, 1996. Referans7. American Academy of Pediatrics and American College of Obstetricians and Gynecologists, in Guidelines for Perinatal Care, 6th edition. Washington, DC, USA, 2007:170-171.
7. Referans8. Dünya Sağlık Örgütü Dünya Sağlık Raporu 1998, 21 Yüzyılda Yaşam Herkes İçin Bir Vizyon, Çev. Editörleri B. Metin,A. Akın, İ. Güngör, Ankara, Sağlık Bakanlığı Dış İlişkiler Başkanlığ.
8. Referans9. DiBari JN, Yu SM, Chao SM, Lu MC. Use of postpartum care: predictors and barriers. Journal of pregnancy. 2014; 2014:530769. doi: 10.1155/2014/530769. Referans10. Bloch M, Rotenberg N, Koren D, Klein E. Risk factors for early postpartum depressive symptoms. Gen Hosp Psychiatry. 2006;28: 3-8.

9. Referans11. Olds SB, London ML, Ladewing PW et al. Maternal-Newborn Nursing &Women’s Health Care. 7th.eddition, New Jersey:Pearson Education, Inc., 2004: 1100-1107.
10. Referans12. Marakoğlu K, Özdemir S, Çivi S. Postpartum Depresyon: Review. Turkiye Klinikleri J Med Sci. 2009;29:206-14. Referans13. Erdem Ö, Bucaktepe PGE. Postpartum depresyon görülme sıklığı ve tarama yöntemleri. Dicle Tıp Dergisi. 2012; 39:458-461.
11. Referans14. Mason L, Glenn S, Walton I, Appleton C. The prevalence of stress incontinence during pregnancy and following delivery. Midwifery. 1999;15:120-8. 12.
12. Referans15. Mørkved S, Bø K, Schei B, Salvesen KA. Pelvic floor muscle training during pregnancy to prevent urinary incontinence: a single-blind randomized controlled trial. Obstet Gynecol. 2003;101:313-9. Referans16. Linda Brubaker. Postpartum urinary incontinence The problem is clear, but there is no simple solution. BMJ. 2002; 324: 1227–1228.
13. Referans17. Martin-Martin S, Pascual-Fernandez A, Alvarez-Colomo C, Calvo-Gonzalez R, Muñoz-Moreno M, Cortiñas-Gonzalez JR. Urinary incontinence during pregnancy and postpartum. Associated risk factors and influence of pelvic floor exercises. Arch Esp Urol. 2014; 67: 323-30. Referans18. World Health Organization: Postpartum Care of the Mother and Newborn: A Practical Guide. fourth edition. Geneva: WHO; 1998. WHO/RHT/MSM/983. pp:12.
14. Referans19. Akyüz A, Kaya T, Şenel N. Annenin emzirme davranışının ve emzirmeyi etkileyen durumların belirlenmesi. TSK Kor Hek. 2007; 6: 331-5.
15. Referans20. Engin-Ustün Y, Ustün Y, Cetin F, Meydanli MM, Kafkasli A, Sezgin B. Effect of postpartum counseling on postpartum contraceptive use. Arch Gynecol Obstet. 2007; 275:429-32.