Editöre Mektup
PDF Mendeley EndNote BibTex Kaynak Göster

Medyada Sıradanlaşan Kavram; ‘Cinsel Şiddet’

Yıl 2018, Cilt 2, Sayı 1, 19 - 20, 17.04.2018

Öz

Sayın Editör,

Medyada şiddetin özellikle cinsel şiddetin, sürekli yayınlanması, ele alış şekli, olumlu değerli kılan öğelerle yüklenmesi, özellikle gençlerin antisosyal davranış özelliklerini normal olarak kabul etmelerine yol açmaktadır. Basının sorumlu bir yayıncılık anlayışıyla bu haberleri vermesi çok önemlidir. Haberlerde verilen bilgilerin sansasyondan uzak ve objektif bir biçimde seçilmesi gerekmektedir. Bu çalışmada, kitle iletişim araçlarının özellikle cinsel şiddet hakkındaki haberleri ele alış ve aktarış şekillerine değinmek istiyoruz.

Kadına yönelik tariflenen ve şiddet tanımları içerisinde yer alan cinsel şiddet, kadının isteği dışında zorla ilişkiye girmesi, ya da taciz edilmesi gibi eylemleri içermektedir.1 Tüm şiddet davranışları gibi cinsel şiddet de öğrenilen bir davranıştır. Öğrenme; bizzat başına gelerek, tanık olarak, dinleyerek, çevre ve özellikle akran ilişkileri, toplumsal cinsiyet rolleri ve medya ile vs. olmaktadır. Bireyler, özellikle günümüzde yazılı basın ve internet haber siteleri aracılığı ile şiddet eylemlerine tanık olurlar ve bu eylemlerin yansıtılış biçimlerinden etkilenirler.

Kitle iletişim araçlarının cinsel şiddet hakkındaki haberleri aktarış şekillerini incelemek amacıyla bir ulusal gazetenin bir yıl içerisinde yapmış olduğu 3.sayfa haberler retrospektif olarak değerlendirildi. Toplam 54 cinsel istismar haberi verildiği görülmüş ve bu olgularda; tanığın söylemleri, mahkemeye verdiği ifadeleri, mağdurlara yakınlığı, mağdurların ve tanıkların yaşları,  ensest ilişki olup olmadığı,  olayın gerçekleştiği ortam, ceza durumları, kaç yıl ile yargılandıkları, kaç yıl ceza aldıkları, ceza indirimi uygulanıp uygulanmadığı, adli tıp uygulamaları, iç beden muayenesi yapılıp yapılmadığı, bu hususta rapora ulaşılmış ise raporun içeriği, özellikle ruh sağlığı kavramı ile ceza ilişkisi,  çocukların olaydan etkilenip etkilenmediği (ruh sağlığı bozulup bozulmadığı) gibi konular incelendi.

Haber başlıklarında zaman zaman mağdurun veya tanığın söylemlerinin öne çıkarıldığı, medyanın şiddeti, toplumsal bir sorun değil satışı sağlayacak ve dikkati çekecek adli bir vaka olarak sunduğu görüldü.

Haberleri sunuş şekillerine örnek olarak “Skandal Karar! Tecavüz Mağdurunun Yaşı Büyütüldü, Sanık Kurtuldu”,“Bakire Çocuk İndirimi”,“Tacizci Öğretmene Akıl Sağlığı İndirimi”, “Erkek Çocuğa Tecavüz Davasında Beraat”, “Koruma Altında Tecavüze Uğradı”, “Rapor Değişti, Ceza 10 Yıla Düştü”,“Cinsel İstismar Sanığına 20 Bin Lira Kefaletle Tahliye” gibi başlıklar kullanılmıştır. Bu haberlerin içeriği göz önüne alındığında; şiddeti değerleştiren, popüler tutan, gerekçelendiren, sıradanlaştıran, kanıksatan söylemler kullanıldığı görülmektedir. Bazı haberlerde mağdur ve failin ifadelerine yer verildiği, sosyal medyanın cinsel istismarı kolaylaştırıcı bir etkisinin olduğunun anlatıldığı, istismarı kolaylaştırıcı, teşvik edici ifadelere yer verildiği görülmektedir.

Basın, yapılan bazı çalışmalarda, şiddet haberlerine ayrılan yer, sayfa ve önem nedeniyle suç işlemeyi özendirmek ve suçluyu övmekle suçlanmıştır.2,3 Suçlamaya neden olan bu olumsuz etkilerden bazıları; suçlunun saygın hale getirilmesi, suçun olağan, çekici ve heyecanlıymış algısı oluşturulması, adalet mekanizmasının çalışmadığını ve adaletten kurtulmanın kolay olduğunun vurgulanması, suçun farkında olmadan reklamının yapılması şeklindedir.4

Medya, toplumdaki şiddetin başlıca kaynağı olarak nitelendirilemesede yaşanan olayları meşrulaştıran, onların etkilerini artıran ve mağdurlar üzerinde ikinci bir mağduriyet yaratan bir işleve bürünebilir. Genelde medyanın, özelde ise yazılı ve internet basınının şiddete çanak tutan ve onu meşrulaştıran rolünün önüne geçilebilmesi için sorumlu bir habercilik anlayışıyla hareket edilmesi ve haberlerde kullanılan dile dikkat edilmesi gerekmektedir.

Bazı haberlerde faillere verilen ceza indirimlerine vurgu yapılmakta ve suçu teşvik edici bir yaklaşım sergilenmektedir. Yine bir haberde bir cinsel istismar mağdurunun yaşının adli tıp tarafından büyütüldüğünün, sanığın bu nedenle ceza almadığının haber olarak verildiği, bu kurumların hedef olarak gösterildiği ve tarafsız habercilikten uzaklaşıldığı görülmektedir.

Çalışmamızda incelenen bir haberde ise “Suriyeli tecavüzü kalkışması” başlığı kullanıldığı görülmüş ve bu haberin bir bölge insanı ve halkı hedef gösterdiği, haberi okuyan kişilerde öfke ve nefret uyandırdığı düşünülmüştür. Genellemeler yapmak hiç bir suçu olmayan vatandaşları da rencide etmektedir. Toplumsal şiddeti teşvik edici, bir halkı ya da bölgeyi hedef gösteren haberler yapılmamalıdır.

Bu haberlerde kullanılan görsel malzeme ile anlatım biçiminin pornografik ve özendirici çağrışımlar yaratmamasına dikkat edilmelidir. Cinsel istismar mağdurunun fotoğraflarına yerverilerek, teşhir edilerek mağdurlara ikincibir darbe vurulmamalıdır. İstismar haberi yapılırken reyting uğruna mağdurları istismar etmeyen bir medya olmak amaçlanmalıdır. Eleştiren ve sorgulayan bir habercilik anlayışı hakim olmalıdır.  Medyada hesap soran habercilik anlayışı olmamalıdır. Sadece olay gerçekleştiğinde haber olmamalı, sonrasında takibi de yapılmalıdır.5 Haber yaparken gerekçesi ne olursa olsun haber kaynaklarını, haber dilini ve görsel malzemeyi mağdur aleyhine yeni hak ihlallerine yol açmayacak şekilde kullanmaya dikkat edilmedir. Haber sunulurken mağdurlar cinsel obje olarak gösterilmemelidir. İnternet haberciğinde, gazette ve dergilerde yayınlanan şiddet, taciz, tecavüz, cinayet gibi haberler sadece tek adli bir vaka olarak değerlendirilememeli, tüm toplumu ilgilendirdiği akıldan çıkarılmamalı ve toplumu bu konuda bilinçlendiren haberlere de yer verilmelidir.

Kaynakça

  • 1-Dişsiz M. Şahin H.N.‚ Evrensel Bir Kadın Sağlığı Sorunu: Kadına Yönelik Şiddet‛ Maltepe Üniversitesi Hemşirelik Bilim ve Sanatı Dergisi, 2008, Cilt:1,Sayı:1, 50-58.
  • 2-Halıcı C., Gazete Haberlerinde Kadına Yönelik Şiddet: Posta ve Takvim Gazetelerinde Kadına Yönelik Şiddet Haberleri Üzerine Bir Araştırma, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Basın ve Yayın Anabilim Dalı, Eskişehir, 2007.
  • 3-Karal D., Aydemir E., Türkiye’de Kadına Yönelik Şiddet, Usak Yayınları, Ankara, 2012.
  • 4.Küçükbezirci Y. Biliçaltı Mesaj Gönderme Teknikleri ve Bilinçaltı Mesajların Topluma Etkileri, İnternational periodical for the languages, literatüre and history of turkish volüme 8/9 summer 2013, p.1879-94.
  • 5-Aydemir M. Medyada Şiddetin Dönüşüme Bilinçaltı Etki Yöntemleri ve “Mutlu Şiddet” İlişkisi, KMÜ Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi 16, 2014;166-170.
  • 6-Gökullu G. Basında Kadına Yönelik şiddet Haberlerinin Analizi: Hürriyet, Sabah ve Posta Gazeteleri Örneği(2005-2008), International Journal of Social Science, Volume 6, Issue 2, February 2013, P 1829-1850.
  • 7-Potter J. W., On Media Violence, Sage Publications, Thousand Oaks, CA, 1999.
  • 8-Dursun Ç. Kadına Yönelik Aile İçi Şiddet ve Haber Medyası: Alternatif Bir Habercilik, Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü, Ankara, 2008.
  • 9-Naylor B. ‘Reporting violence in the British print media: gendered stories’, Howard Journal, 2001, 40(2): 180–94.
  • 10-Reiner R. ‘Media made criminality: the representation of crime in the mass media’, in M. Maguire, R. Morgan and R. Reiner (eds), The Oxford Handbook of Criminology, 3rd edition. Oxford: Oxford University Press, 2002 .
  • 11-Yavuzer H., Çocuk ve Suç, Remzi Kitabevi, İstanbul, 2001.
  • 12- www.ntv.com.tr/arsıv/id/25189225/ Son erişim tarihi: 20.06.2017.

An Ordinary Concept in Media: " Sexual Violence"

Yıl 2018, Cilt 2, Sayı 1, 19 - 20, 17.04.2018

Öz

-

Kaynakça

  • 1-Dişsiz M. Şahin H.N.‚ Evrensel Bir Kadın Sağlığı Sorunu: Kadına Yönelik Şiddet‛ Maltepe Üniversitesi Hemşirelik Bilim ve Sanatı Dergisi, 2008, Cilt:1,Sayı:1, 50-58.
  • 2-Halıcı C., Gazete Haberlerinde Kadına Yönelik Şiddet: Posta ve Takvim Gazetelerinde Kadına Yönelik Şiddet Haberleri Üzerine Bir Araştırma, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Basın ve Yayın Anabilim Dalı, Eskişehir, 2007.
  • 3-Karal D., Aydemir E., Türkiye’de Kadına Yönelik Şiddet, Usak Yayınları, Ankara, 2012.
  • 4.Küçükbezirci Y. Biliçaltı Mesaj Gönderme Teknikleri ve Bilinçaltı Mesajların Topluma Etkileri, İnternational periodical for the languages, literatüre and history of turkish volüme 8/9 summer 2013, p.1879-94.
  • 5-Aydemir M. Medyada Şiddetin Dönüşüme Bilinçaltı Etki Yöntemleri ve “Mutlu Şiddet” İlişkisi, KMÜ Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi 16, 2014;166-170.
  • 6-Gökullu G. Basında Kadına Yönelik şiddet Haberlerinin Analizi: Hürriyet, Sabah ve Posta Gazeteleri Örneği(2005-2008), International Journal of Social Science, Volume 6, Issue 2, February 2013, P 1829-1850.
  • 7-Potter J. W., On Media Violence, Sage Publications, Thousand Oaks, CA, 1999.
  • 8-Dursun Ç. Kadına Yönelik Aile İçi Şiddet ve Haber Medyası: Alternatif Bir Habercilik, Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü, Ankara, 2008.
  • 9-Naylor B. ‘Reporting violence in the British print media: gendered stories’, Howard Journal, 2001, 40(2): 180–94.
  • 10-Reiner R. ‘Media made criminality: the representation of crime in the mass media’, in M. Maguire, R. Morgan and R. Reiner (eds), The Oxford Handbook of Criminology, 3rd edition. Oxford: Oxford University Press, 2002 .
  • 11-Yavuzer H., Çocuk ve Suç, Remzi Kitabevi, İstanbul, 2001.
  • 12- www.ntv.com.tr/arsıv/id/25189225/ Son erişim tarihi: 20.06.2017.

Ayrıntılar

Birincil Dil Türkçe
Konular Tıp
Yayınlanma Tarihi 2018
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Kenan Kaya


Eren Akgündüz (Sorumlu Yazar)
0000-0002-0302-7941
Türkiye


Ebubekir Burak Çelik Bu kişi benim


Necmi Çekin Bu kişi benim


Ahmet Hilal Bu kişi benim

Yayımlanma Tarihi 17 Nisan 2018
Yayınlandığı Sayı Yıl 2018, Cilt 2, Sayı 1

Kaynak Göster

Bibtex @editöre mektup { aemj369098, journal = {Ahi Evran Medical Journal}, eissn = {2619-9203}, address = {Ahi Evran Üniversitesi Tıp Fakültesi Bağbaşı Yerleşkesi Merkez / KIRŞEHİR}, publisher = {Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi}, year = {2018}, volume = {2}, number = {1}, pages = {19 - 20}, title = {Medyada Sıradanlaşan Kavram; ‘Cinsel Şiddet’}, key = {cite}, author = {Kaya, Kenan and Akgündüz, Eren and Çelik, Ebubekir Burak and Çekin, Necmi and Hilal, Ahmet} }
APA Kaya, K. , Akgündüz, E. , Çelik, E. B. , Çekin, N. & Hilal, A. (2018). Medyada Sıradanlaşan Kavram; ‘Cinsel Şiddet’ . Ahi Evran Medical Journal , 2 (1) , 19-20 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/aemj/issue/36592/369098
MLA Kaya, K. , Akgündüz, E. , Çelik, E. B. , Çekin, N. , Hilal, A. "Medyada Sıradanlaşan Kavram; ‘Cinsel Şiddet’" . Ahi Evran Medical Journal 2 (2018 ): 19-20 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/aemj/issue/36592/369098>
Chicago Kaya, K. , Akgündüz, E. , Çelik, E. B. , Çekin, N. , Hilal, A. "Medyada Sıradanlaşan Kavram; ‘Cinsel Şiddet’". Ahi Evran Medical Journal 2 (2018 ): 19-20
RIS TY - JOUR T1 - Medyada Sıradanlaşan Kavram; ‘Cinsel Şiddet’ AU - Kenan Kaya , Eren Akgündüz , Ebubekir Burak Çelik , Necmi Çekin , Ahmet Hilal Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - DO - T2 - Ahi Evran Medical Journal JF - Journal JO - JOR SP - 19 EP - 20 VL - 2 IS - 1 SN - -2619-9203 M3 - UR - Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 Ahi Evran Tıp Dergisi Medyada Sıradanlaşan Kavram; ‘Cinsel Şiddet’ %A Kenan Kaya , Eren Akgündüz , Ebubekir Burak Çelik , Necmi Çekin , Ahmet Hilal %T Medyada Sıradanlaşan Kavram; ‘Cinsel Şiddet’ %D 2018 %J Ahi Evran Medical Journal %P -2619-9203 %V 2 %N 1 %R %U
ISNAD Kaya, Kenan , Akgündüz, Eren , Çelik, Ebubekir Burak , Çekin, Necmi , Hilal, Ahmet . "Medyada Sıradanlaşan Kavram; ‘Cinsel Şiddet’". Ahi Evran Medical Journal 2 / 1 (Nisan 2018): 19-20 .
AMA Kaya K. , Akgündüz E. , Çelik E. B. , Çekin N. , Hilal A. Medyada Sıradanlaşan Kavram; ‘Cinsel Şiddet’. Ahi Evran Med J. 2018; 2(1): 19-20.
Vancouver Kaya K. , Akgündüz E. , Çelik E. B. , Çekin N. , Hilal A. Medyada Sıradanlaşan Kavram; ‘Cinsel Şiddet’. Ahi Evran Medical Journal. 2018; 2(1): 19-20.
IEEE K. Kaya , E. Akgündüz , E. B. Çelik , N. Çekin ve A. Hilal , "Medyada Sıradanlaşan Kavram; ‘Cinsel Şiddet’", Ahi Evran Medical Journal, c. 2, sayı. 1, ss. 19-20, Nis. 2018

Dergimiz,ULAKBİM TR Dizin, DOAJ, EBSCO ve Türkiye Atıf Dizini (Turkiye Citation Index)' de indekslenmektedir. Ahi Evran Tıp dergisi süreli bilimsel yayındır. Kaynak gösterilmeden kullanılamaz. Makalelerin sorumlulukları yazarlara aittir.

Creative Commons Lisansı
Bu eser Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.