Van Gölünün Endemik Değeri: İnci Kefali (Alburnus tarichi [Guldenstaedtii, 1814])
Öz
Van Gölü Türkiye’nin en büyük gölü olma özelliğiyle bünyesinde bulunan endemik bir tür olan inci kefalinin yaşam döngüsü. Bu döngüde inci kefalleri aşırı derecede sodalı ve tuzlu olan Van gölünün Ph değeri yaklaşık 9,7-9,9 ,tuzlulu’ğu ise 0.22 % de seviyesinde yaşamaktadırlar. Van gölü havzasına özgü olan İnci kefali, Alburnus tarichi (Guldenstaedtii, 1814), gölün tuzlu ve sodalı sularına yaşamlarını sığdırmış olup sazangiller ailesine ait bir balık türüdür. İnci kefali, üremelerini devam ettirebilmek için her yıl Nisan ayından Temmuz ayına kadar Van gölü’ne dökülen akarsulara büyük bir göçü gerçekleştirirler. Sürüler halinde akarsulara giren inci kefalleri yumurtalarını bırakıp, tekrardan Van gölüne geri gelerek yaşamlarını devam ettirirler. 2020 yılında iç sularda ülkemizde avlanan toplam 33119 ton balığın, toplamda 9734 tonluk bölümünü inci kefali oluşturur. İnci kefali bu kazanç ile Türkiye ekonomisine büyük bir katkı oluşturup, üretimin yaklaşık 1/3’lük bölümünü karşılamaktadır. Van Gölünde yaşayan aynı zamanda bölge halkı için önemli bir besin kaynağı olan inci kefalinin morfolojik özellikleri ve yaşam döngüsü ele alınmış olup inci kefalinin daha sağlıklı üreme ortamları sağlamak için öneriler sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler
Van Gölü, İnci Kefali, Anadrom, Cyprinidia, Alburnus Tarichi
Kaynakça
- AKGÜL, M. 1980. Van Gölü Kapalı Havzası’nda yaşayan inci kefalinin (Chalcalburnus tarichi, Pallas, 1811) Biyo-Ekolojisi Üzerine Araştırmalar. Bildiri Özetleri Kitabı, Tübitak VII. Bilim Kongresi, 6-10 Ekim, 553-544, Aydın, Türkiye.
- BERG, O. K., Thronaes, E., Bremset, G. 2000. Seasonal cycle of body composition and energy of Brown Trout (Salmo trutta) in a temperate zone lake. Ecol. Freshwat. Fish., 9:163-169.
- ÇETİNKAYA, O. ve Elp, M. 1995. İnci kefali (Chalcalburnus tarichi Pallas, 1811)’nin morfolojik anatomisi ve sistematik özellikleri. Doğu Anadolu II. Su Ürünleri Sempozyumu, 14-16 Haziran, Bildiri Özetleri Kitabı, 713-722, Erzurum, Türkiye
- ÇETİNKAYA, O., Sarı, M. ve Arabacı, M. 1995a. Van Gölü (Türkiye) inci kefali (Chalcalburnus tarichi, Pallas 1811) avcılığında kullanılan fanyalı uzatma ağlarının av verimleri ve seçiciliği üzerine bir ön çalışma. Ege Üniversitesi Su Ürünleri Dergisi, 12:1-2, 1-13
- DANUALAT, E. and Kempe, S. 1992. Nitrogenous waste excretion and accumulation of urea and ammonia in Chalcalburnus tarichi (Cyprinidae), endemic to the extremely alkaline Lake Van (Eastern Turkey). Fish Phsiology and Biochemistry, 9:5-6, 377-386. 10.1007/BF02274218
- DEGENS, E. T. and Kurtman, F. (Editors) 1978. The Geology of Lake Van. Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü Yayınları, 158, Ankara.
- DEMİRSOY, A. 1996. Genel ve Türkiye zoocoğrafyası ‘Hayvan coğrafyası’. Meteksan A.Ş. Ankara. 630s.
- ELP, M., Özuluğ, M., Şen, F. and Freyhof, J. 2013. Validation of Alburnus timarensis from the Lake Van basin, eastern Anatolia (Teleostei: Cyprinidae). Zoology in the Middle East, 59:3, 235-244. doi: 10.1080/09397140.2013.841430
- ELP, M., 2002. Koçköprü Baraj Gölü’nde (VAN) Yaşayan Siraz (Capoeta capoeta, G. 1772) ve İnci Kefali (Chalcalburnus tarichi, P. 1811) Populasyonları Üzerine Bir Araştırma (doktora tezi). İstanbul Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Su Ürünleri ABD, İstanbul.
- ELP, M. ve Çetinkaya, O. 2000. İnci kefali (Chalcalburnus tarichi Pallas, 1811)’ nin üreme biyolojisi üzerine bir araştırma. IV. Doğu Anadolu Su Ürünleri Sempozyumu, 28-30 Haziran, Bildiri Özetleri Kitabı, 51-66, Erzurum, Türkiye.
